.....
บทความ "พันธุกรรมท้องถิ่นคืออัญมณีของไทย แล้วทำไมเราต้องยอมแก้กฎหมายตาม UPOV1991 ให้ถูกยึดครอง!!" โดยกองบรรณาธิการมูลนิธิชีววิถี (BIOTHAI Editorial Team) เผยแพร่เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2026 มีประเด็นสำคัญและข้อวิเคราะห์เชิงวิพากษ์สรุปได้ดังนี้:
1. ทำไม "พันธุกรรมท้องถิ่น" จึงถูกเปรียบเป็น "อัญมณี"
คุณค่าของยีนและดีเอ็นเอ: จากมุมมองของนักพันธุวิศวกรรม (เช่น รศ.ดร.ปิยะศักดิ์ ชอุ่มพฤกษ์) แม้เทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่หรือการแข่งขันด้านจีโนม (Genome/Gene Editing) จะดูทันสมัยเพียงใด แต่วัตถุดิบตั้งต้นที่แท้จริงของความหลากหลายทางชีวภาพและยีนที่มีประโยชน์ทั้งหมด ล้วนมาจาก "พันธุกรรมท้องถิ่น" ซึ่งประเทศไทยมีความอุดมสมบูรณ์อย่างยิ่งเปรียบเสมือนขุมทรัพย์หรืออัญมณี
กับดักทางเทคโนโลยี: การวิ่งไล่ตามเทคโนโลยีต่างประเทศโดยไม่มีฐานทรัพยากรของตนเอง เปรียบเสมือนการเดินเข้าสู่วังวนที่ท้ายที่สุดประเทศมหาอำนาจจะใช้สิทธิบัตรยีนและกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญามาผูกขาด และแปลงทรัพยากรดั้งเดิมของเราให้กลายเป็นสินค้ามูลค่าสูงขายกลับมาครอบงำเราอีกทอดหนึ่ง
2. ปัญหาและข้อกังวลต่อการแก้ไขกฎหมายตามอนุสัญญา UPOV 1991
บทความสะท้อนความห่วงใยและแรงกดดันในการเจรจาการค้าเสรี (เช่น FTA ไทย–สหภาพยุโรป) ที่บีบให้ไทยต้องแก้ไข พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ให้สอดคล้องกับมาตรฐาน UPOV 1991 ซึ่งกลุ่มภาคประชาชนและนักวิชาการมองว่าจะส่งผลกระทบอย่างรุนแรง ดังนี้:
การสูญเสียสิทธิของเกษตรกร (Farmers' Privilege): UPOV 1991 จำกัดสิทธิเกษตรกรในการเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อในฤดูกาลหน้าอย่างเสรี รวมถึงห้ามการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเมล็ดพันธุ์อิสระแบบดั้งเดิม ซึ่งจะทำให้เกษตรกรต้องพึ่งพาและซื้อเมล็ดพันธุ์ราคาแพงจากบริษัทข้ามชาติทุกฤดูกาล
การขยายขอบเขตการผูกขาด: สิทธิผูกขาดของบริษัทเมล็ดพันธุ์จะไม่ได้หยุดอยู่แค่ตัวเมล็ดพันธุ์ แต่จะขยายครอบคลุมไปถึง "ผลผลิต" และ "ผลิตภัณฑ์" รวมถึงหลักการเรื่องพันธุ์พืชที่พัฒนาต่อยอด (EDV - Essentially Derived Variety) ที่อาจทำให้เกษตรกรหรือนักปรับปรุงพันธุ์อิสระถูกฟ้องร้องได้ง่ายจากการพัฒนาพันธุ์พืชใกล้เคียง
ภัยคุกคามต่อความมั่นคงทางอาหารและอธิปไตย: การเข้าร่วม UPOV 1991 จะทำลายกลไกการเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์ (Access and Benefit-Sharing - ABS) ตามอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD) เปิดทางให้เกิดภาวะ "โจรสลัดชีวภาพ" (Biopiracy) ที่ทุนผูกขาดสามารถนำพันธุกรรมท้องถิ่นของไทยไปจดทะเบียนสิทธิผูกขาดโดยที่ชุมชนท้องถิ่นผู้รักษาพันธุ์พืชเหล่านั้นมาอย่างยาวนานไม่ได้รับประโยชน์ใดๆ
ลิงก็บทความ
พันธุกรรมท้องถิ่นคืออัญมณีของไทย แล้วทำไมเราต้องยอมแก้กฎหมายตาม UPOV1991 ให้ถูกยึดครอง!!
https://biothai.net/policy/fairtrade/9540
