ดูบันทึก #นิ้วกลม เกี่ยวกับความแปลกประหลาด ของระบอบประชาธิปไตย (ไม่มีสร้อยห้อยท้าย ไม่ว่าจะ #ของชนชั้นกรรมาชีพ หรือ #อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข) แล้วทึ่ง ตรงที่ว่า “มันขัดกับสัญชาตญาณการรักษาอำนาจของมนุษย์”
เช่นถ้า “เมื่อคุณชนะเลือกตั้งและได้เข้าสู่อำนาจแล้ว คุณมีหน้าที่ต้องรักษากฎกติกาเดิมเอาไว้ เพื่อให้แน่ใจว่าอีกสี่ปีข้างหน้า ศัตรูหรือคู่อริของคุณจะสามารถกลับมาลงแข่งขันและอาจเอาชนะคุณได้” ในทางกลับกันหากคุณแพ้
“คุณต้องยอมให้คู่แข่งขึ้นครองอำนาจ โดยอาศัยความไว้วางใจว่าระบบจะยังคงยุติธรรมอยู่ คือพวกเขาจะยังรักษาระบบที่เป็นธรรมไว้ให้คุณกลับมาแข่งเพื่อเอาชนะพวกเขาได้” ใช่สิ “ใครมันจะยอมทำแบบนั้นเล่า” อันนี้นึกถึง ไอ๊ซ์ รักชนก ทันที
ตรงที่เธอบอกว่า “ถึงที่สุดคือก็ต้องเป็นรัฐบาลให้ได้ ถึงจะมีอำนาจในการคุมงบประมาณ แล้วเลือกให้เงินสนับสนุนกับสิ่งที่ส่งเสริม สิ่งที่เล่าเรื่องเพื่อพาสังคมไปข้างหน้า อะไรที่จะพาสังคมย้อนอดีต ถอยหลัง ก็อย่าสนับสนุน แค่นั้นเอง”
จุดน่าสนใจในการถอดความคำปาฐกถาของ แอนน์ แอ็ปเปิ้ลเบิม นักประวัติศาสตร์รางวัลพูลิเซอร์ ตรงที่ว่า “ในโลกสมัยใหม่ ประชาธิปไตยไม่ได้ถูกทำลายจากการยึดอำนาจโดยรถถัง มันถูกทำลายจากคนที่ได้รับการเลือกตั้งมานี่แหละ”
คือ “พอได้อำนาจก็ไปรื้อถอนระบบตรวจสอบและทำลายสถาบันที่เป็นกลาง ยิ่งในสังคมที่มีความแตกแยกแบ่งขั้วกันรุนแรง คนจะมองฝ่ายตรงข้ามว่าต้องกำจัดให้หมดสิ้นไป ย่อมเอื้อต่อผู้ที่ขึ้นมามีอำนาจแล้วใช้อำนาจอย่างฉ้อฉลในการเล่นงานอีกฝ่าย”
อันนี้ตัวอย่างโจ่งแจ้งก็นาย ดอนัลด์ ทรั้มพ์ ที่กำลังไปจุมพิต Arsh ของสีจิ้นผิงถึงปักกิ่งอยู่ขณะนี้ละ สาวกขบวนการ MAGA ของเขาในสภาแห่งรัฐหลุยเซียน่า ทำการถอดสมาชิกกรรมาธิการที่เป็นชนผิวดำและสังกัดพรรคเดโมแครทออกหมด เพื่อจัดเขตเลือกตั้งใหม่ให้รีพับลิกันได้เปรียบ
Atukkit Sawangsuk ขานรับข้อเขียนของ Sarawut Hengsawad นี้อย่างถึงแก่น เมื่อเปรียบเทียบกับประชาธิปไตยแบบไทยๆ ว่า “มันไม่มีที่ไหนในโลก ที่ศาลรัฐธรรมนูญ ปปช. กกต. ยุบพรรคตัดสิทธิบิดเบือนการเลือกตั้งได้โดยไม่แยแสใคร
มัน Thailand Only (อ้อๆ มีฮุนเซนยืมไปใช้ ศาลยุบพรรคฝ่ายค้าน)” เขาว่า “เราไม่ได้อยู่ในระบอบประชาธิปไตยปกติ อย่าโทษประชาธิปไตย เราอาจหงุดหงิดกับสถานการณ์เฉพาะหน้าแต่ต้องระวังไม่ให้สวิงไปอีกด้าน”
(https://www.facebook.com/baitongpost/posts/sfX3rqcQf และ https://www.facebook.com/roundfinger/posts/ZXVsLXWV)
หลง (ไม่) หาย ในกาลเวลา : ความทรงจำกับ บุ้ง เนติพร
เมื่อเพื่อนร่วมรุ่นในวัยเดียวกันทยอย “เช็คเอาท์” ออกจากโลกใบนี้ไปทีละคนสองคน เสียงหัวเราะที่เคยดังในวงสนทนากลับค่อยๆ แผ่วเบาลง เหลือเพียงเสียงถอนหายใจที่ดังชัดขึ้นทุกวัน ราวกับเป็น “สัญญาณเตือนภัยเงียบ” ว่าเวลาของมนุษย์ไม่ได้เดินหน้าอย่างเดียว แต่มันกำลัง “นับถอยหลัง” อย่างมีวินัยยิ่งกว่านาฬิกาสวิสเสียอีก
ในมุมเศรษฐกิจ ชีวิตวัยชรา กลายเป็น “สินทรัพย์ที่ไม่มีวันเพิ่มมูลค่า” แต่เต็มไปด้วย “ต้นทุนแฝง” ทั้งค่ารักษาพยาบาล ค่าดูแล และค่าใช้จ่ายที่ไม่เคยอยู่ในแผนการเงินเมื่อวัยหนุ่มสาว หลายคนเคยวางแผนเกษียณไว้อย่างสวยงาม แต่ลืมคำนวณ “ค่าใช้จ่ายของความเหงา” ซึ่งแพงกว่าค่าหมอเสียอีก เพราะมันกัดกินทั้งใจโดยไม่ต้องมีใบเสร็จ
ในมุมการเมือง ผู้สูงวัยคือ “ฐานเสียงที่มั่นคง” แต่กลับเป็น “ฐานชีวิตที่เปราะบาง” นโยบายสวยหรูถูกประกาศบนเวทีหาเสียง แต่เมื่อถึงเวลาปฏิบัติจริง กลับเหลือเพียงเบี้ยยังชีพที่พอซื้อข้าวได้ไม่กี่มื้อ เหมือนรัฐกำลังบอกเป็นนัยว่า “อยู่ก็ได้ ตายก็ไม่เป็นไร” ขอเพียงอย่าลืมไปเลือกตั้งก็พอ
ในมุมสังคม การจากไปของเพื่อนร่วมรุ่นไม่ใช่แค่การสูญเสีย “คนรู้จัก” แต่คือการสูญเสีย “กระจกสะท้อนตัวตน” เพราะเพื่อนคือคนที่จำเราได้ตั้งแต่วันที่เรายังไม่ต้องใส่ฟันปลอม และยังเดินได้โดยไม่ต้องพึ่งไม้เท้า เมื่อเขาหายไป เราจึงไม่ได้เสียแค่เขา…แต่เสีย “ตัวเราในอดีต” ไปพร้อมกัน
ความประชดประชันของชีวิตคือ ตอนหนุ่มเราแข่งกันว่าใครจะรวย ใครจะมีอำนาจ ใครจะประสบความสำเร็จมากกว่า แต่พอถึงวัยนี้ กลับกลายเป็นการแข่งขันเงียบๆ ว่า “ใครจะอยู่รอดได้นานกว่า” และรางวัลที่ได้ก็ไม่ใช่ถ้วยเกียรติยศ…แต่เป็น “วันเวลาเพิ่มอีกเล็กน้อย” ที่ไม่มีใครรู้ว่าจะใช้ไปทำอะไรดี
สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่จำนวนผู้สูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือ “คุณภาพของการใช้ชีวิตในบั้นปลาย” ที่สังคมไทยยังไม่กล้าพูดกันตรงๆ เราสร้างคอนเทนต์ให้คนอยากมีชีวิตยืนยาว แต่ไม่เคยสอนให้เขา “อยู่กับความแก่” อย่างมีศักดิ์ศรี เราเฉลิมฉลองวันเกิด แต่ไม่เคยเตรียมใจสำหรับ “วันสุดท้าย” อย่างจริงจัง
บางที การเห็นเพื่อนทยอยจากไป อาจไม่ใช่เรื่องเศร้าเพียงอย่างเดียว แต่มันคือ “ของขวัญชิ้นสุดท้าย” ที่เตือนให้เราหันกลับมามองชีวิตตัวเอง ว่ายังมีเรื่องอะไรที่ควรทำ ยังมีใครที่ควรบอกความในใจ และยังมีความสุขเล็กๆ อะไรที่เรามองข้ามไปเพราะมัวแต่คิดว่า “ยังมีเวลา”
ท้ายที่สุดแล้ว ชีวิตก็ไม่ต่างจากบทละครที่ไม่มีการซ้อมใหญ่ เพื่อนบางคนลงเวทีไปก่อนโดยที่เราไม่ได้ทันกล่าวลา และวันหนึ่ง…เราก็จะเป็นคนนั้นเช่นกัน คำถามจึงไม่ใช่ว่า “จะอยู่ได้นานแค่ไหน” แต่คือ “ระหว่างที่ยังอยู่ เราได้ใช้ชีวิตคุ้มค่าหรือยัง” เพราะในโลกที่ทุกอย่างไม่แน่นอน มีเพียงความตายเท่านั้น…ที่ตรงต่อเวลาเสมอ
