The Momentum
18 hours ago
·
25 ตุลาคม 2547
โศกนาฏกรรม ‘ตากใบ’
.
วันที่ 25 ตุลาคม 2547 เกิดเหตุการณ์สลายการชุมนุมที่อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 85 ราย กลายเป็นรอยร้าวระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับประชาชน
.
โศกนาฏกรรมดังกล่าวเกิดขึ้นในสมัยรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร โดยมี พลเอก สัมพันธ์ บุญญานันต์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม, พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ เป็นผู้บัญชาการทหารบก และพลโท พิศาล วัฒนวงษ์คีรี เป็นแม่ทัพภาคที่ 4
.
ขณะที่เกิดเหตุเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จประทับ ณ พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส ห่างจากอำเภอตากใบประมาณ 30 กิโลเมตร
.
จุดเริ่มต้นมาจากการที่ชาวบ้านรวมตัวชุมนุมหน้าสถานีตำรวจภูธรตากใบ เพื่อเรียกร้องให้ปล่อยตัวชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) จำนวน 6 คน ซึ่งถูกจับกุมในข้อหายักยอกอาวุธปืนของทางราชการ ชาวบ้านบางส่วนไม่เชื่อว่าบุคคลทั้งหกกระทำผิดตามข้อกล่าวหา
.
ต่อมาเจ้าหน้าที่ตำรวจและทหารเข้าสลายการชุมนุม โดยใช้แก๊สน้ำตาและกระสุนจริง ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตในที่เกิดเหตุ 7 ราย โดย 5 รายมีบาดแผลจากกระสุนบริเวณศีรษะ
.
หลังสลายการชุมนุม เจ้าหน้าที่บังคับให้ผู้ชุมนุมนอนคว่ำกับพื้น และแยกผู้หญิงออกจากพื้นที่ ส่วนผู้ชายจำนวน 1,370 คนถูกสั่งให้ถอดเสื้อ มัดมือไพล่หลัง และนอนคว่ำซ้อนกันบนรถบรรทุกทหาร (รถ GMC) เพื่อนำตัวไปควบคุมที่ค่ายอิงคยุทธบริหาร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี ซึ่งอยู่ห่างออกไปกว่า 150 กิโลเมตร
.
แม้จะมีรถบรรทุกเพียงประมาณ 20 คัน แต่เจ้าหน้าที่กลับต้องขนย้ายผู้ชุมนุมทั้งหมด โดยมีรายงานว่าคำสั่งในขณะนั้นคือ ‘ขนไปให้หมด’ ทำให้ผู้ถูกควบคุมตัวต้องนอนซ้อนกันบนรถคันเดียวถึง 4-5 ชั้น การเดินทางใช้เวลานานกว่า 6 ชั่วโมง และสภาพการขนส่งที่แออัดทำให้ผู้ถูกควบคุมตัวจำนวนมากขาดอากาศหายใจ
.
เมื่อเดินทางถึงค่าย พบว่ามีผู้เสียชีวิตระหว่างการขนย้าย 78 ราย เมื่อนับรวมผู้เสียชีวิต 7 รายในที่เกิดเหตุ จึงมีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 85 ราย
.
แพทย์หญิง คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ ให้ข้อมูลเบื้องต้นว่า ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่ไม่มีบาดแผลรุนแรงที่บ่งชี้ว่าเสียชีวิตจากการปะทะ โดยมีข้อสันนิษฐานว่า การขาดอากาศหายใจและสภาพการขนส่งที่แออัดเป็นปัจจัยสำคัญ ขณะเดียวกัน การเดินทางที่ยาวนานและการที่ผู้ถูกควบคุมตัวจำนวนหนึ่งอยู่ในช่วงถือศีลอดก็เป็นประเด็นที่ถูกกล่าวถึงในขณะนั้น
.
วันถัดมา ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น แสดงความเสียใจต่อการเสียชีวิต แต่กล่าวว่าเหตุการณ์เกิดจากการขาดอากาศหายใจ เนื่องจากผู้ถูกควบคุมตัวอดอาหาร อดน้ำ ตากแดด และต้องเบียดเสียดกันบนรถเป็นเวลานาน อย่างไรก็ตาม คำอธิบายดังกล่าวไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยของสังคมหมดไป และยิ่งทำให้เกิดเสียงเรียกร้องให้ตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่และผู้บังคับบัญชาที่เกี่ยวข้อง
.
ในเดือนธันวาคม 2548 คณะกรรมการ 11 คนที่รัฐบาลแต่งตั้งขึ้นเพื่อสอบสวนข้อเท็จจริงรายงานว่า การสลายการชุมนุมมีข้อผิดพลาดหลายประการ ทั้งการใช้กำลังติดอาวุธและกระสุนจริง รวมถึงการนำกำลังทหารเกณฑ์และทหารพรานเข้าปฏิบัติการ นอกจากนี้ ผู้บังคับบัญชายังบกพร่องในการควบคุมดูแลการลำเลียงผู้ชุมนุม โดยปล่อยให้เจ้าหน้าที่ระดับผู้น้อยดำเนินการ ทั้งที่วิธีการขนย้ายไม่เหมาะสมและไม่เป็นไปตามหลักปฏิบัติที่ควรจะเป็น
.
ขณะเดียวกันผลสอบของคณะกรรมการยังระบุถึงความผิดของนายทหารชั้นผู้ใหญ่ 3 นาย ได้แก่
.
1. พลโท พิศาล วัฒนวงษ์คีรี แม่ทัพภาคที่ 4 ในขณะนั้น เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่บกพร่อง ขาดความรับผิดชอบในฐานะผู้บังคับบัญชา
.
2. พลตรี สินชัย นุตสถิตย์ รองแม่ทัพภาคที่ 4 ในขณะนั้น เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่บกพร่อง ปฏิบัติงานไม่ครบถ้วนตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากผู้บังคับบัญชาจากกรณีพบว่า ในรถบรรทุกมีคนตาย แต่กลับมิได้มีคำสั่งหรือดำเนินการใดๆ
.
3. พลตรี เฉลิมชัย วิรุฬห์เพชร ผู้บัญชาการกองพลทหารราบที่ 5 ในขณะนั้น ผู้ควบคุมกำลังและเป็นหน่วยภาคยุทธวิธีในการสลายการชุมนุมที่สถานีตำรวจภูธรตากใบ เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่บกพร่อง ปฏิบัติงานไม่ครบถ้วนตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากผู้บังคับบัญชา
.
ในอีกด้านหนึ่ง คณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ (กอส.) ร่วมมือกับคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติและสภาทนายความฯ จัดตั้ง ‘ศูนย์นิติธรรม’ เพื่อให้การช่วยเหลือด้านคดีความแก่ประชาชนและผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์นี้ รวมถึงช่วยหาทนายความมาให้ความรู้และให้คำปรึกษาเรื่องคดีความแก่ประชาชนในพื้นที่ โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ ใน 3 คดีสำคัญ ได้แก่
.
1. คดีผู้ต้องหาในข้อหายุยงปลุกปั่นให้เกิดความวุ่นวายจำนวน 58 ราย ซึ่งภายหลังอัยการถอนฟ้อง
2. คดีผู้ชุมนุมที่ตากใบเสียชีวิต 85 ราย
3. คดีแพ่งเรียกค่าเสียหายจากการตายโดยการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐ
.
ที่ผ่านมาหน่วยงานภาครัฐพยายามช่วยเหลือเยียวยาทั้งช่วยค่าทำศพแก่ญาติและครอบครัวผู้สูญเสีย ตลอดจนให้ทุนเด็กกำพร้า 64 คน แต่ก็ไม่สามารถชดเชยความทุกข์ยากและความเจ็บปวดระหว่างการเป็น ‘จำเลย’ ต้องคดีความที่ผ่านมาได้
.
เดือนมิถุนายน 2555 ศาลอุทธรณ์ปฏิเสธโอกาสของผู้เสียหายจากกรณีตากใบอีกครั้งในการเรียกร้องความยุติธรรม ขอไต่สวนการตายของเหยื่อบนรถบรรทุกทั้งหมด โดยมีคำสั่งยกคำร้องต่อการอุทธรณ์คำสั่งไต่สวนการตายเมื่อปี 2552 เนื่องจากคำสั่งศาลจากการไต่สวนการตายเมื่อเดือนตุลาคม 2547 ระบุเพียงว่า เจ้าหน้าที่ความมั่นคงปฏิบัติหน้าที่ทางราชการ ซึ่งหมายความว่า ไม่มีใครถูกลงโทษจากปฏิบัติการครั้งนี้ และยังคงเป็นอีกอาชญากรรมโดยรัฐที่เจ้าหน้าที่ทุกคนลอยนวลพ้นผิด
.
ต่อมาเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2564 ทักษิณตอบคำถามสั้นๆ ในแอปพลิเคชัน Clubhouse หลังจากมีผู้ถามถึงเหตุการณ์ตากใบว่า “รู้สึกเสียใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น ส่วนใหญ่ตอนนั้นอยู่ในการควบคุมทหาร ผมได้รับรายงานก็เสียใจ จำไม่ค่อยได้ เสียใจ”
.
คำพูดของทักษิณอาจดูเหมือนปัดความรับผิดชอบ แต่ปริศนายังคงดำรงอยู่จนถึงวันนี้ว่า มีเหตุใดที่ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องรีบเคลียร์พื้นที่ ใครคือผู้สั่งการตัวจริง และเพราะเหตุใดเรื่องนี้จึงจบด้วยการ ‘ลอยนวลพ้นผิด’ ทั้งที่อีกหลายเรื่องหลายคดีในยุคทักษิณนั้น ทักษิณและคณะรัฐมนตรีก็ถูกกระบวนการยุติธรรมเอาผิดแทบทั้งสิ้น
.
หรือเรื่องนี้อาจไม่เกี่ยวกับทักษิณโดยตรง หรือเรื่องนี้อาจมีผู้เกี่ยวข้องมากเกินไปโดยเฉพาะ ‘ฝ่ายทหาร’ ทำให้การสืบสวนหาข้อเท็จจริงไม่เคยไปถึง
.
อย่างไรก็ตาม แม้ในเวลาต่อมามีความพยายามจากหลายภาคส่วนขอให้รัฐบาลออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) ต่ออายุความคดีตากใบ แต่ด้วยปัญหาทางข้อกฎหมาย ภายหลังจากที่รัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร หารือกับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา จึงทำให้การต่ออายุคดีไม่เป็นผล
.
“ในฐานะนายกฯ วันนี้ก็รู้สึกเสียใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างมาก และขอโทษในนามของรัฐบาลด้วย ก็จะทำให้ดีที่สุด ไม่ให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้นอีก” แพทองธารแถลงขอโทษและแสดงความเสียใจต่อเหตุการณ์ตากใบในวันที่ 24 ตุลาคม 2567 ก่อนที่คดีความจะครบกำหนดในวันต่อมา
.
และเมื่อถึงวันที่ 25 ตุลาคม 2567 หลังจากครบ 20 ปีนับจากวันที่เกิดเหตุ คดีนี้ก็สิ้นสุดลงไป โดยไม่มีจำเลยมาปรากฏตัวต่อศาล ทำให้ศาลไม่สามารถไต่สวน และจำต้องยกฟ้องไปในที่สุด
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1586158426891535&set=a.654659416708112
.....
ประชาไท Prachatai.com
16 hours ago
·
(รีโพสต์) บทสัมภาษณ์ 22 ปีที่แล้ว หลังเหตุการณ์สลายการชุมนุม 'ตากใบ' หนึ่งในผู้ถูกกวาดต้อนเล่าประสบการณ์ตรงกับประชาไท ตั้งแต่ปี 2547 เกิดอะไรขึ้นบนรถ 6 ล้อทหารสายตากใบ – ค่ายอิงคยุทธฯ ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตมากถึง 78 ศพ
.
"รถคันที่ผมขึ้นไป มีด้วยกันประมาณ 60 คน เป็นรถ 6 ล้อ มีผ้าใบคลุม มีคนตาย 12 คน "
.
"ตอนที่รถเบรก พวกเราก็ไถลไปข้างหน้า แต่ละครั้งเจ็บมาก เหมือนเขาต้องการทรมานให้ตายไปเลย"
.
ปฏิบัติการของแต่ละหน่วย แต่ละช่วงแตกต่างกันอย่างไร และอาจต้องเข้าใจเบื้องต้นว่า อารมณ์ของสังคมและเจ้าหน้าที่ต่อคนในพื้นที่นั้นต่างจากปัจจุบันซึ่งมีส่วนพัฒนาขึ้น
.
อ่านต่อ
ประชาไท Prachatai.com
·
Authorแฉเบื้องหลัง 78 ศพทริปมรณะตากใบ-อิงคยุทธฯ
.
อ่านเพิ่มเติมที่ : https://prachatai.com/journal/2004/11/994
