Sirikorn Maneerin
18 hours ago
·
La Marseillaise · Les Jacobins, Mathieu Lussier ·
เมื่อ Gen Z ฝรั่งเศสลงถนนเรียกร้องการเปลี่ยนแปลง เลยไปค้นดูว่าการประท้วงของเยาวชนฝรั่งเศสมีที่มา อย่างไรค่ะ
• จุดประกาย 17 ก.ย.ที่รร.มัธยมธรรมดาๆชื่อ Saint-Exupéry ที่ Créteil ชานกรุงปารีส ครูประท้วงเรื่องตำแหน่งครู วันรุ่งขึ้นนักเรียนปิดล้อมโรงเรียน แล้วลามไปทั่วประเทศภายในสิบวัน คลิปนักเรียน 8 คนมียอดชมบน TikTok 1.5 ล้านครั้ง นักเรียนใช้ Snapchat และ TikTok ติดต่อกันและไปช่วยปิดล้อมโรงเรียนอื่น นักเรียนตั้งกลุ่มประสานงานข้ามโรงเรียนผ่าน WhatsApp เช่นที่ Toulouse มีเครือข่าย 9 โรงเรียน ส่วนที่ Nantes เลือกตัวแทนชั่วคราวอายุ 14–17 ปี
• สหภาพแรงงานกับสหภาพครูเข้าร่วมวันชุมนุมใหญ่ 6 ต.ค.ที่จัตุรัส République ที่คนไม่ลืมว่าบริเวณนี้คือคุก Bastille ตัวเลขรัฐบาลมีผู้ชุมนุม 266,000 คน ในปารีส 56,000 คน ผู้จัดว่ามี 450,000 คน ในปารีส 100,000 คนนัดใหญ่ครั้งต่อไปคือวันที่ 13 ตุลาคมนี้
• Gen Z ฝรั่งเศสเดินขบวน : "ใหญ่น่าประทับใจ แต่ไม่ใช่ไม่เคยมีมาก่อน" สื่อ Libération สรุปว่า ฝรั่งเศสเคยมีการประท้วงใหญ่ของนักเรียนมัธยมแล้วหลายครั้ง เช่น ปี 1990: นักเรียน 200,000 คนประท้วงห้องเรียนแออัดและอาคารทรุดโทรม จนรัฐบาลออกแผนฉุกเฉิน 4.5 พันล้านฟรังก์ ปี 1998: นักเรียน 280,000 คนประท้วงขอเพิ่มครู 3,000 คน ปี 2005: ประท้วงร่างกฎหมายปฏิรูปการศึกษาของ รัฐมนตรี François Fillon (ค้านปฏิรูปการสอบ Bac ยกเลิกวิชาโครงงานส่วนบุคคล (TPE) และการตัดงบประมาณการศึกษา) จนรัฐบาลต้องยกเลิกบางส่วน ปี 2006 ประท้วงสัญญาจ้างงานแรกเข้าที่ไม่มีกำหนดเวลา ระหว่างทดลองงานยาว 2 ปี นายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องให้เหตุผล ซึ่งมีคนออกมา 1–3 ล้านคนชนะ ครั้งนี้ยังไม่จบ แต่รัฐบาลแถลงจะส่งครูสอนแทน 3,000 คนไปยังโรงเรียนวิกฤต 500 กว่าแห่ง จะประกาศมาตรการชุดแรกปลายเดือนตุลาคม
• Le Monde สรุปสิ่งใหม่ในปี 2026 ① เริ่มจากโรงเรียนชานเมือง ไม่ใช่รร.ชื่อดังในปารีสเหมือนที่ผ่านมา② ขบวนการนักศึกษามหาวิทยาลัยตามมาทีหลัง③ ขนาดใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ และจำนวนคนถูกจับสูงเป็นประวัติการณ์สำหรับขบวนการเยาวชน
• ผู้ประท้วงส่วนใหญ่เกิดช่วงปี 2008–2011 เติบโตมากับวิกฤตหนี้และโควิด ขบวนการไม่มีผู้นำ เกิดขึ้นเอง ไม่ไว้ใจพรรคการเมือง และใช้ TikTok, Snapchat, Instagram สร้างเรื่องเล่าของตัวเอง ไม่ต้องพึ่งสื่อหลัก Le Monde บรรยายผู้ประท้วงว่ามาจาก "ทุกภูมิหลัง" รร.เอกชนชั้นนำอย่าง Massillon ในปารีสก็ร่วมเดินขบวน นักเรียนคนหนึ่งบอกว่า "เรารู้ว่าเราได้เปรียบ แต่เยาวชนคือพวกเราทุกคน" รร.มัธยมปลายชื่อดัง Henri-IV และ Louis-le-Grand ถูกนักเรียนปิดล้อม "เพื่อแสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียว” สรุปคือ ชนวนมาจากเด็กในย่านยากจนชานเมืองซึ่งหลายคนมีเชื้อสายผู้อพยพ แต่สิ่งที่ผลักขบวนการคือความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นและพื้นที่ กลายเป็นการเคลื่อนไหวของนักเรียนทุกกลุ่ม นักเรียนเมืองเล็ก-ใหญ่ประท้วงพร้อมกันได้โดยไม่ต้องมีองค์กรกลางสั่งการ เพราะทุกเมืองเจอปัญหาเชิงโครงสร้างเดียวกัน ไม่มีแกนนำคนเดียวที่ยืนนำขบวนจากต้นจนจบ คนที่เริ่มที่ Créteil กลับเข้าเรียนเมื่อได้สิ่งที่ขอแล้ว กับคนที่สานต่อในระดับประเทศเป็นคนละกลุ่มกัน ไม่มีนักเรียนคนใดเป็นแกนนำที่โดดเด่น เมื่อขบวนการขยายตัว ผู้ที่ปรากฏตัวในสื่อส่วนใหญ่เป็นผู้นำองค์กรนักเรียนที่มีอยู่แล้ว
• ฝรั่งเศสมีสภานักเรียนสองแบบ 1. สภาที่รัฐจัดตั้ง: ทุกรร.มัธยมปลายมี Conseil des délégués pour la vie lycéenne CVL สภาด้านกิจการนักเรียนมัธยมต้นและมัธยมปลายๆมีตัวแทนนักเรียนที่มาจากเลือกตั้ง 10 คน ครู 5 คน เจ้าหน้าที่ 3 คน และผู้ปกครอง 2 คน เหนือขึ้นไปมีสภาระดับเขตการศึกษา และระดับชาติ 64 คนที่หารือกับรัฐมนตรีโดยตรง 2 สหภาพที่นักเรียนตั้งเอง: เกิดหลังการประท้วงปี 1986 มี 3 กลุ่มหลัก คือ USL (ซ้าย), Renouveau lycéen (ใกล้รัฐบาล) และ Lycéens! (ไม่ฝักใฝ่พรรคใด) แต่สหภาพเหล่านี้เล็กมาก USL มีสมาชิกราว 3,500 คน จากนักเรียนรร.มัธยมปลายกว่า 2 ล้านคน ประธาน USL ยอมรับเองว่าสหภาพทำหน้าที่แค่ "ส่งต่อ" ไม่ได้ "สั่งการ"
• ณ วันนี้ 9 ต.ค. มีโรงเรียนได้รับผลกระทบ 1,027 แห่งจากราว 3,700 แห่ง รร.มัธยมหนึ่งในสี่ทั่วประเทศเข้าร่วม มหาวิทยาลัยราว 30 แห่งถูกปิดล้อมตามมา ที่ว่าปิดล้อมโรงเรียน (blocus) กับการเดินขบวน เป็นคนละเรื่องกัน นักเรียนปิดล้อมคือ ตอนเช้านักเรียนเอาถังขยะหรือรั้วมาขวางประตูโรงเรียน เกิดได้ทุกวัน ไม่เฉพาะวันนัดใหญ่ ส่วนเดินขบวน: นักเรียนจากหลายโรงเรียนไปรวมกันในเมืองในวันนัดใหญ่ร่วมกับครู ผู้ปกครอง และสหภาพแรงงาน ซึ่งรร.งดสอน 891 แห่ง
• ที่ว่าโรงเรียนปิดนั้น ตัวเลขขึ้นลงทุกวัน ส่วนใหญ่ปิดเป็นวัน ๆ ไม่ได้ปิดยาว แต่ผลกระทบมีแน่นอน เมื่อโรงเรียนต้องปิด กระทรวงสั่งให้สอนออนไลน์แทน นักเรียนชั้นปีสุดท้ายคนหนึ่งบอกว่า "นี่ไม่ใช่สภาพที่เหมาะจะสอบ Bac ใครอยากประท้วงก็ประท้วงไป ใครไม่อยากก็ให้เขาได้เข้าเรียน" เสียงแบบนี้สอดคล้องกับผลสำรวจ Elabe ที่พบว่าคนส่วนใหญ่เห็นว่าข้อเรียกร้องชอบธรรม แต่อยากให้เลิกปิดล้อม นักเรียนรุ่นที่กำลังประท้วงอยู่ตอนนี้จะต้องสอบ Bac (สอบจบมัธยมปลายระดับชาติเพื่อวุฒิจบม.ปลายและเป็นใบเบิกทางเข้ามหาวิทยาลัย) กลางเดือนมิถุนายน 2027 เหลืออีก 8 เดือน แต่นับคะแนนเก็บระหว่างปีด้วย การขาดเรียนตอนนี้จึงมีผล
• ความสูญเสียอื่นตั้งแต่ 28 ก.ย. ถึง 7 ต.ค.: นักเรียนบาดเจ็บ 215 คนบุคลากรการศึกษาบาดเจ็บ 89 คน และเจ้าหน้าที่ตำรวจบาดเจ็บ 761 นาย นักเรียนวัย 15 ปีเสียมือซ้ายจากระเบิดเสียง รัฐบาลจึงสั่งระงับการใช้อาวุธชนิดนี้กับนักเรียน รร.มัธยม 24 แห่งถูกเผาหรือทำลายจนเปิดไม่ได้ มีคนถูกจับ 6,629 คน ส่วนใหญ่ถูกคุมตัวที่สถานีตำรวจ 1–2 วันแล้วถูกปล่อยตัว ณ วันที่ 5 ต.ค. มีเพียง 14 คนที่ศาลสั่งขังระหว่างรอพิจารณาคดี ในจำนวนนี้เป็นผู้เยาว์ 4 คน คนส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ในคุก ทนายความ 52 คนลงชื่อร่วมกัน ประณามว่า "การปราบปรามเกินกว่าเหตุและรุนแรง" และย้ำว่าการจับกุมผู้เยาว์ต้องเข้มงวดกว่าผู้ใหญ่ (บทความใน Le Nouvel Obs)
นักเรียนมีเหตุผลหรือไม่ : ประเด็นขาดครู ต้นเทอม 2026 รร.มัธยมรัฐ 53% ขาดครูอย่างน้อย 1 คน ในเขต Versailles ตัวเลขนี้สูง 70% (ผลสำรวจสหภาพครู) ครูลาเกิน 15 วันโดยไม่มีคนสอนแทนเพิ่มเป็นสองเท่าระหว่างปี 2018–2024 รร.มัธยมปลายเสียชั่วโมงสอนไป 10% วิชาที่ขาดครูหนักสุด: คณิตศาสตร์ (ตำแหน่งว่าง 240 ตำแหน่ง) ภาษาฝรั่งเศส ฟิสิกส์-เคมี อังกฤษ เยอรมัน และภาษาคลาสสิก (ตำแหน่งว่าง 30%) ส่วนห้องเรียนแออัด รร.มัธยมปลายสายสามัญ ห้องเรียนกว่า 70% มีนักเรียนเกิน 30 คน และ 20% เกิน 35 คน(จิ๊บมากสำหรับเด็กไทย)
อาคารทรุดโทรม อายุเฉลี่ยของรร.มัธยมปลายคือ 61 ปี และรร.มัธยมปลายอาชีวะ 71 ปี อาคารโรงเรียนมัธยมกว่า 58% สร้างก่อนปี 1980 อาคารเรียน 30% ทรุดโทรมและรับมือสภาพอากาศสุดขั้วไม่ได้ พบเชื้อราใน 18% ของอาคาร หน้าหนาวปีนี้ มีห้องเรียนที่ฮีตเตอร์เสียนาน หน้าร้อน: คลื่นความร้อนทำให้สถานศึกษาต้องปิด 2,200 แห่ง /ระบบ Parcoursup ปี 2026 ผู้สมัคร 163,372 คนหรือ 18% ไม่ได้ที่เรียนเลยสักที่ในรอบหลัก เพิ่มขึ้นจาก 11.9% ในปี 2025
มีคนวิจารณ์ว่าการขาดครูในรร.ฝรั่งเศสกระทบแรงเพราะระบบการศึกษาฝรั่งเศสช่วงม.ปลาย"หักดิบ"จาก
ระดับภาคบังคับ (ประถม - มัธยมต้น)ซึ่งเน้นสมรรถนะ มาอัดแน่นด้วยเนื้อหา เพื่อเตรียมสอบ Bac ข้อสอบระดับชาติที่ขึ้นชื่อเรื่องความยากและเน้นเนื้อหาเชิงลึกมาก นักเรียนต้องเลือกวิชาเอกเฉพาะทางอัดแน่นด้วยทฤษฎีเข้มข้น เช่น คณิตศาสตร์ขั้นสูง วิทยาศาสตร์เชิงลึก และปรัชญา
นักเรียนเดินขบวนใหญ่ครั้งนี้ ทำให้นึกถึงการเดินขบวนประวัติศาสตร์ Mai 68 ซึ่งชนวนมาจากนักศึกษามหาวิทยาลัย ครั้งนั้น มีนักเรียนมัธยมจำนวนน้อยร่วมด้วย หนึ่งในรร.มัธยมปลายที่ตั้งคณะกรรมการปฏิบัติการต้านสงครามเวียดนาม และ "มีบทบาท" ในตอนนั้นคือโรงเรียน Jacques-Decour ซึ่งเข้าร่วมปีนี้และมีเด็กนักเรียนที่กำลังโด่งดังขึ้นมา ชื่อ Elwan
สิ่งที่ต่างกันครั้งนี้ คือยังไม่มีการหยุดงานทั่วประเทศแบบปี 1968 ซึ่งน่าจะสั่นคลอนรัฐบาลได้จริง ความต่างที่สำคัญคือ ในปี 1968 เยาวชนประท้วงเพื่อปลดแอกตัวเองจากผู้ใหญ่ แต่ในปี 2026 ผู้ใหญ่ ทั้งพ่อแม่ ครู และปู่ย่าตายาย กลับออกมาเดินเคียงข้างเด็ก "เพื่อปกป้องและลดความรุนแรง" พิธีกรโทรทัศน์คนหนึ่งถึงกับบอกว่า "โลกกลับหัว" เพราะเด็กขอแรงสนับสนุนจากพ่อแม่ สหภาพครู: สหภาพการศึกษา 6 แห่ง ออกแถลงการณ์ร่วมว่า "ข้อเรียกร้องของนักเรียนชอบธรรม เราสนับสนุน และรัฐบาลต้องตอบ" และเรียกหยุดงานเพื่อเดินขบวนร่วมกับนักเรียน
นักเรียนปี 2026 ขอสิ่งที่จับต้องได้ ข้อเรียกร้องหลัก: เพิ่มครู ลดขนาดห้องเรียน ซ่อมอาคารเรียน และยกเลิกหรือปฏิรูประบบสมัครเข้ามหาวิทยาลัย)
คนหนุ่มสาวปี 1968 ไม่ได้ขอสิ่งของ แต่ต้องการเปลี่ยนวิธีที่สังคมทั้งสังคมปกครองและใช้ชีวิต ในยุค 1968 ฝรั่งเศสไม่ได้ยากจน เป็นยุคเศรษฐกิจรุ่งเรือง แต่สังคมยังยึดศีลธรรมแบบอนุรักษ์นิยม และนายพล de Gaulle ปกครองอยู่ นักศึกษารู้สึกอึดอัดกับอำนาจทุกรูปแบบ ทั้งของรัฐ อาจารย์ พ่อแม่ ศาสนา และนายจ้าง จึงเรียกร้องให้เลิกระบบอำนาจนิยม: ชนวนแรก ๆ คือการประท้วงสงครามเวียดนาม นักศึกษา Nanterre เรียกร้องให้ชายหญิงเข้าหอพักของกันและกันได้ เรื่องที่ดูเล็กนี้จริง ๆ คือการท้าทายสิทธิของผู้ใหญ่ที่จะควบคุมชีวิตส่วนตัว และยังปฏิเสธสังคมบริโภคนิยม: คำขวัญได้แรงบันดาลใจจากศิลปะเซอร์เรียลลิสม์และลัทธิมาร์กซ์ แกนนำส่วนใหญ่เป็นกลุ่มอนาธิปไตย ทรอตสกี และเหมา และคำขวัญที่คนจำได้มากที่สุดคือ "ห้ามการห้าม" (Il est interdit d'interdire) ต่อต้านจักรวรรดินิยม
สิ่งที่ mai 68 เปลี่ยนฝรั่งเศสมีหลายประการ นักศึกษามีส่วนร่วมบริหารมหาวิทยาลัย ชายหญิงเรียนรวมกันได้ทุกระดับ ปี 1974 ลดอายุบรรลุนิติภาวะและอายุผู้มีสิทธิเลือกตั้งจาก 21 เหลือ 18 ปี ขบวนการสตรีนิยมเติบโต จนได้กฎหมายทำแท้งถูกกฎหมายในปี 1975 Mai 68 ส่งแรงบันดาลใจให้ขบวนการ LGBT และสิ่งแวดล้อม
Mai 68 อยู่ในความทรงจำทำนอง 14 ตุลาของคนไทย คนฝรั่งเศสมองว่าส่งผลดีต่อสังคม จัดให้ Mai 68 เป็นเหตุการณ์สำคัญ ทุกครั้งที่เยาวชนลงถนน สังคมจึงหยิบมาเทียบโดยอัตโนมัติ นักเรียนเองก็ใช้เป็นแรงบันดาลใจ นักศึกษาคนหนึ่งเขียนชอล์กบนพื้นว่า "Mai 68 – Octobre 26" และบอกว่า "ตอน Mai 68 พอคนออกมารวมกันบนถนน ชีวิตเราเปลี่ยน เราได้สิทธิมา เราจะออกมาเอาสิทธิคืน
เยาวชน Gen Z โด่งดังแจ้งเกิดหลักๆสองคน สองขั้ว Elwan Benoît นักเรียนชายวัย 17 โรงเรียน Jacques-Decour ในเขต 9 ของปารีส ดังจากคลิปที่โต้ตอบยูทูบเบอร์ขวาจัดอย่างฉะฉาน และวันต่อมาเขาเดินขบวนเคียงข้าง Mélenchon ผู้นำพรรคฝ่ายซ้ายจัด La France insoumise (LFI) หรือ "ฝรั่งเศสไม่ยอมจำนน"และประกาศว่าพรรค LFI "จะช่วยคนรุ่นใหม่ อีกคนคือ Louise Montangon นักศึกษาหญิงอายุ 22 ปี เรียนปริญญาโทปรัชญาที่ Bordeaux แกนนำสหภาพนักศึกษาฝ่ายขวา UNI และสมาชิกพรรค RN เธอเป็นกระบอกเสียงของคนที่ "อยากเรียน" และต่อต้านการปิดล้อมโรงเรียน หลายคนมองว่าคงเห็นเยาวชนสองคนนี้ในแวดวงการเมืองต่อไป
• ทั้งคู่ปะทะดีเบตกันในรายการทีวี "La Grande confrontation" "สองฝรั่งเศสเผชิญหน้ากัน" เมื่อ 7 ต.ค. และมุ่งไปที่ความรุนแรงในขบวนการนักเรียน เธอเรียกเขาว่า "คนโง่ที่ถูกใช้ประโยชน์" ส่วนเขาพลาดพูดกับหญิงผิวดำในรายการว่าเธอ "คงมาจากย่านที่ลำบาก" ทั้งสองคนสะท้อนว่าคนรุ่นใหม่ฝรั่งเศสแบ่งขั้วทางการเมืองชัดขึ้น และความดังบนโซเชียลพาคนธรรมดาขึ้นจอทีวีได้ในเวลาเพียง 72 ชั่วโมง
https://www.facebook.com/reel/1461567089157129 ภาพรวมการประท้วง https://www.facebook.com/share/v/1QH4Y6rpFg/ พ่อแม่ร่วมประท้วง
https://www.facebook.com/share/v/1C6UpaKCma/ ครูและมหาวิทยาลัยร่วม
https://www.facebook.com/reel/1418844543689278 คนในสถาบันคาธอลิกสนับสนุนอาหารให้นักเรียน https://www.facebook.com/share/r/1chsioLFuy/ บรรยากาศเพลง
https://www.facebook.com/share/v/1FBSYRP5i1/
(Debate ระหว่าง Louise และ Elwan)
https://www.instagram.com/reel/DeMahztO8CC/... (คนฝรั่งเศสชอบร้องเพลงชาติ ซึ่งเนื้อร้องปลุกใจมาก)
#ฝรั่งเศส #นักเรียนประท้วง #GenZ #การศึกษา #MouvementLycéen #ขบวนการนักเรียนฝรั่งเศส
