ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ อยากให้ ประเทศต่างๆ รวมถึงซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ อียิปต์ ตุรกี และปากีสถาน ควรลงนามในข้อตกลงอับราฮัม และฟื้นฟูความสัมพันธ์กับอิสราเอล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงที่กว้างขึ้นเพื่อยุติสงครามกับอิหร่าน ข้อตกลงนี้มีความเป็นมาอย่างไร และ จะเป็นจริงได้แค่ไหน

US President Donald Trump says countries including Saudi Arabia, Qatar, Egypt, Turkiye and Pakistan should sign the Abraham Accords and normalise ties with Israel as part of a wider deal to end war with Iran.

Al Jazeera’s Kimberly Halkett explains. pic.twitter.com/3SwgzhpllI

— Al Jazeera English (@AJEnglish) May 25, 2026

https://x.com/AJEnglish/status/2058958210250199484
.....

จากมุมมองและบทวิเคราะห์ของ คิมเบอร์ลี ฮัลเก็ตต์ (Kimberley Halkett) ผู้สื่อข่าวของอัลจาซีรา (Al Jazeera) ประจำทำเนียบขาว สามารถสรุปและอธิบายเจตนา รวมถึงความเป็นไปได้ของข้อเสนอจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ดังนี้ครับ:

1. เป้าหมายสูงสุด: "ความตกลงครั้งใหญ่" (The Grand Bargain)

ข้อเสนอของทรัมป์ไม่ใช่แค่การขยายพันธมิตรธรรมดา แต่เป็นการพยายามสร้าง สถาปัตยกรรมความมั่นคงใหม่ในตะวันออกกลาง โดยใช้ข้อตกลงอับราฮัม (Abraham Accords) เป็นฐาน แล้วดึงประเทศมหาอำนาจระดับภูมิภาคอย่างซาอุดีอาระเบีย ตุรกี และปากีสถานเข้ามา เพื่อบีบให้เกิดการยุติความขัดแย้งกับอิหร่านจากตำแหน่งที่สหรัฐฯ และอิสราเอลได้เปรียบ

2. ความท้าทายในมุมมองของแต่ละประเทศ

ฮัลเก็ตต์สะท้อนว่า การจะดึงประเทศเหล่านี้มาร่วมโต๊ะไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากแต่ละประเทศมีเงื่อนไขและจุดยืนที่ซับซ้อน:

• ซาอุดีอาระเบีย: แม้จะเคยมีแนวโน้มที่ดี แต่ริยาดมุ่งมั่นชัดเจนว่าจะ ไม่มีการปรับความสัมพันธ์กับอิสราเอลอย่างเป็นทางการ หากไม่มีการตั้งรัฐปาเลสไตน์ที่แยกเป็นอิสระ ซึ่งจุดนี้เป็นสิ่งที่รัฐบาลอิสราเอลชุดปัจจุบันยังปฏิเสธอย่างสิ้นเชิง
• ตุรกี: ภายใต้การนำของประธานาธิบดีตัยยิบ แอร์โดอัน ตุรกีวางตัวเป็นผู้สนับสนุนหลักของกลุ่มฮามาสและวิพากษ์วิจารณ์อิสราเอลอย่างรุนแรง การจะให้ตุรกีหันมาเซ็นสัญญาจับมือกับอิสราเอลในเวลานี้จึงเป็นไปได้ยากมากในทางแต่งงานการเมือง
• กาตาร์: ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการเจรจาระหว่างฮามาสและอิสราเอลมาตลอด การเลือกข้างอย่างสุดตัวอาจทำให้กาตาร์สูญเสียบทบาท "ทูตคนกลาง" ที่เป็นจุดแข็งของตนเองไป
• ปากีสถาน: เป็นประเทศมุสลิมสายไหมที่มีประชากรจำนวนมาก และมีจุดยืนต่อต้านการรับรองสถานะของอิสราเอลมาอย่างยาวนานเพื่อความมั่นคงภายในประเทศและคะแนนนิยมทางการเมือง

3. นัยยะทางการเมืองและการทูตแบบ "ทรัมป์"

การวิเคราะห์ระบุว่านี่คือกลยุทธ์สไตล์ "Art of the Deal" ของทรัมป์:

การกดดันด้วยมติมหาชนและการสร้างกรอบเจรจาใหม่: ทรัมป์มักจะโยนข้อเสนอขนาดใหญ่ที่ดูเหมือนเป็นไปไม่ได้ลงมาก่อน เพื่อสร้างแรงกดดันต่อคู่เจรจา และเปลี่ยนจุดสนใจจากการสู้รบในสมรภูมิ มาเป็นการแข่งขันในพื้นที่การทูตแทน

โดยสรุป: แม้ว่าข้อเสนอชิ้นนี้จะฟังดูเป็นแผนการสร้างสันติภาพที่ยิ่งใหญ่ แต่ในทางปฏิบัติ (ตามการวิเคราะห์ของอัลจาซีรา) ถือว่ามีอุปสรรคขวางกั้นอยู่มหาศาล เพราะตราบใดที่ "ประเด็นปาเลสไตน์" ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม ประเทศมุสลิมชั้นนำเหล่านี้ก็ยากที่จะยอมแลกต้นทุนทางการเมืองเพื่อร่วมลงนามในข้อตกลงดังกล่าว

ความเป็นมาของ ข้อตกลงอับราฮัม

ข้อตกลงอับราฮัม (Abraham Accords) คือชุดข้อตกลงทางการทูตครั้งประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นในปี 2020 (พ.ศ. 2563) เพื่อ ปรับความสัมพันธ์ทางการทูตให้เป็นปกติ (Normalization) ระหว่าง อิสราเอล กับ กลุ่มประเทศอาหรับ/มุสลิม โดยมีสหรัฐอเมริกาภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (ในสมัยแรก) เป็นผู้ไกล่เกลี่ยและผลักดัน

ข้อตกลงนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของภูมิภาคตะวันออกกลางในรอบกว่า 25 ปี นับตั้งแต่ที่อิสราเอลเคยทำสนธิสัญญาสันติภาพกับอียิปต์ (ปี 1979) และจอร์แดน (ปี 1994)

ความเป็นมาและเบื้องหลังที่นำไปสู่ข้อตกลงนี้ สามารถแบ่งออกเป็นประเด็นสำคัญได้ดังนี้:

1. ที่มาของชื่อ "อับราฮัม"

เหตุผลที่ใช้ชื่อว่า "อับราฮัม" เนื่องจาก "ศาสดาอับราฮัม" (หรือนบีอิบราฮิมในศาสนาอิสลาม) เป็นบุคคลสำคัญที่เป็นต้นกำเนิดและรากเหง้าของ 3 ศาสนาเอกเทวนิยมหลักของโลก ได้แก่ ศาสนาฮิว (ยิว), ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม การใช้ชื่อนี้จึงเป็นสัญลักษณ์เชิงวัฒนธรรมเพื่อสื่อถึงการหันหน้าเข้าหากันของพี่น้องที่มีบรรพบุรุษร่วมกัน และเพื่อลดทอนความขัดแย้งทางศาสนา

2. ลำดับเหตุการณ์และประเทศที่ร่วมลงนาม

กระบวนการนี้เริ่มต้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 กันยายน 2020 ณ ทำเนียบขาว สหรัฐอเมริกา โดยมีการลงนามร่วมกันระหว่าง:

1. อิสราเอล
2. สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) (ประเทศแรกในกลุ่มอ่าวเปอร์เซียที่ยอมรับอิสราเอล)
3. บาห์เรน

ต่อมาในเวลาไล่เลี่ยกัน มีอีก 2 ประเทศที่เข้าร่วมลงนามในกรอบข้อตกลงนี้:

• ซูดาน (ลงนามตุลาคม 2020)
• โมร็อกโก (ลงนามธันวาคม 2020)

3. ปัจจัยและแรงจูงใจเบื้องหลัง (ทำไมถึงเกิดขึ้น?)

การฉีกตำราการทูตตะวันออกกลางแบบเดิมๆ นี้ เกิดจากผลประโยชน์ร่วมกันของ 3 ฝ่ายหลัก:

• การคานอำนาจกับ "อิหร่าน" (Shared Threat): นี่คือปัจจัยที่สำคัญที่สุด ทั้งอิสราเอลและกลุ่มประเทศอาหรับนิกายสุหนี่ (เช่น UAE และบาห์เรน) ต่างมองว่า อิหร่าน (นิกายชีอะฮ์) และกลุ่มตัวแทน (Proxies) เป็นภัยคุกคามร่วมกัน ความกลัวต่อการขยายอิทธิพลและโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ทำให้ศัตรูเก่าอย่างอิสราเอลและชาติอาหรับหันมาจับมือกันในทางความมั่นคงและการทหาร
• กลยุทธ์ "Outside-In" ของสหรัฐฯ: ในอดีต โลกมองว่า "ชาติอาหรับจะจับมือกับอิสราเอลได้ ก็ต่อเมื่อปัญหาปาเลสไตน์ได้รับการแก้ไขแล้วเท่านั้น" แต่รัฐบาลทรัมป์เปลี่ยนวิธีคิดใหม่ โดยมองว่าควรให้ชาติอาหรับรอบนอกหันมาคืนดีกับอิสราเอลก่อน (Outside) แล้วค่อยใช้พลังนั้นมากดดันให้เกิดสันติภาพกับปาเลสไตน์ทีหลัง (In)
• ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี: สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และบาห์เรนต้องการเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูง ระบบความปลอดภัย และนวัตกรรมทางการแพทย์/การเกษตรของอิสราเอล ขณะเดียวกันอิสราเอลก็ได้เปิดประตูการค้าและการลงทุนสู่ตลาดน้ำมันอันมั่งคั่งของอ่าวเปอร์เซีย
• สิ่งแลกเปลี่ยนจากสหรัฐฯ (Quid Pro Quo): สหรัฐฯ มอบข้อเสนอจูงใจให้ประเทศที่ยอมลงนาม เช่น ยอมขายเครื่องบินรบ F-35 ให้ UAE, ยอมถอดชื่อซูดานออกจากบัญชีรายชื่อรัฐที่สนับสนุนการก่อการร้าย และยอมรับอำนาจบริหารของโมร็อกโกเหนือดินแดนเวสเทิร์นสะฮารา

4. ข้อจำกัดและข้อวิพากษ์วิจารณ์

แม้ข้อตกลงอับราฮัมจะถูกยกย่องว่าเป็นความสำเร็จทางการทูตครั้งใหญ่ แต่มันก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในอีกมุมหนึ่ง:

• ชาวปาเลสไตน์มองว่าถูกหักหลัง: ทางการปาเลสไตน์มองว่า ข้อตกลงนี้เป็นการ "แทงข้างหลัง" เพราะชาติอาหรับยอมสละจุดยืนเดิมที่เคยสัญญาไว้ว่าจะไม่ยอมรับอิสราเอลตราบใดที่ชาวปาเลสไตน์ยังไม่ได้รัฐเอกราช
• ไม่ใช่สัญญาสันติภาพที่แท้จริง: นักวิเคราะห์บางส่วนมองว่านี่เป็นเพียง "ข้อตกลงสถาปนาความสัมพันธ์" เนื่องจากประเทศอย่าง UAE, บาห์เรน หรือโมร็อกโก ไม่เคยทำสงครามสู้รบโดยตรงกับอิสราเอลอยู่แล้ว การเซ็นสัญญาจึงเหมือนเป็นการเปิดเผยความสัมพันธ์ที่แอบดำเนินอยู่ใต้ดินให้ขึ้นมาบนดินมากกว่า

บทบาทของข้อตกลงอับราฮัมในปัจจุบัน (ปี 2026)

แม้ว่าตะวันออกกลางจะเผชิญกับคลื่นความขัดแย้งรุนแรงรอบใหม่ในช่วงปีที่ผ่านมา แต่ตัวข้อตกลงอับราฮัมก็ยังคงอยู่ และกลายมาเป็น เครื่องมือหลัก ที่โดนัลด์ ทรัมป์ ใช้ในการพยายามกดดันให้ชาติมหาอำนาจอื่นๆ ในภูมิภาค (เช่น ซาอุดีอาระเบีย และกาตาร์) ต้องก้าวเข้ามาลงนามร่วมกัน เพื่อสร้างระบบความมั่นคงใหม่และยุติความขัดแย้งวงกว้างในตะวันออกกลาง ณ เวลานี้

TRUMP JUST PUBLISHED THE EXACT LIST OF COUNTRIES REQUIRED TO JOIN THE ABRAHAM ACCORDS AS THE PRICE OF ANY IRAN PEACE DEAL

Not a suggestion. Not a request. MANDATORY. SIMULTANEOUS. NAMED NATIONS. Country by country.

🇸🇦 Saudi Arabia → sign Abraham Accords → normalize with… pic.twitter.com/oUbPugBAlD

— 🇺🇸 Ronald Carter (@USronaldcarter) May 25, 2026

ปฏิกิริยาระดับภูมิภาคในวงกว้างต่อข้อตกลงอับราฮัม

ปฏิกิริยาต่อข้อตกลงอับราฮัมในตะวันออกกลางโดยรวมนั้นแตกต่างกันอย่างมาก แบ่งออกเป็นสองฝ่าย คือ ฝ่ายที่ยึดหลักปฏิบัติอย่างเป็นทางการในระดับรัฐ และฝ่ายที่ประณามอย่างกว้างขวางในสาธารณชน แม้ว่ารัฐบาลผู้ลงนามยังคงรักษาความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจอย่างเงียบๆ แต่ความสูญเสียอย่างมหาศาลจากความขัดแย้งในฉนวนกาซาได้ทำให้การขยายความสัมพันธ์ต่อไปหยุดชะงัก และทำให้ความชอบธรรมของข้อตกลงในวงกว้างลดลงอย่างมาก

หลักปฏิบัติในระดับรัฐ (ผู้ลงนาม)

• สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และบาห์เรน: ทั้งสองประเทศยังคงรักษาความสัมพันธ์ทางการทูตและเศรษฐกิจอย่างเป็นทางการกับอิสราเอล โดยมองว่ากรอบการปรับความสัมพันธ์เป็นเครื่องมือทางภูมิรัฐศาสตร์ระยะยาว อย่างไรก็ตาม หลังสงครามในฉนวนกาซา พวกเขาได้เปลี่ยนจุดสนใจจากการบูรณาการอย่างเปิดเผยและโดดเด่น ไปสู่การประสานงานด้านความมั่นคงและการค้าที่เน้นรัฐเป็นศูนย์กลางอย่างเงียบๆ
• ซาอุดีอาระเบีย: การปรับความสัมพันธ์ระหว่างซาอุดีอาระเบียและอิสราเอลที่คาดหวังไว้สูงต้องหยุดชะงักลงหลังจากเกิดความขัดแย้งในฉนวนกาซา ริยาดยังคงให้ความสำคัญกับการลดความตึงเครียดในภูมิภาค แม้กระทั่งพยายามปรับความสัมพันธ์ของตนเองกับอิหร่านเพื่อให้มั่นใจในเสถียรภาพภายในประเทศ
• โมร็อกโกและซูดาน: แม้จะมีความขัดแย้งภายในอย่างมากและเสียงประท้วงจากประชาชนจำนวนมาก โมร็อกโกก็ยังคงรักษาช่องทางการทูตกับอิสราเอลไว้ ในขณะที่ซูดานยังคงนิ่งเฉยเนื่องจากความขัดแย้งภายในประเทศที่ยังคงดำเนินอยู่

เสียงประท้วงและการต่อต้านจากประชาชน

• การปฏิเสธอย่างกว้างขวาง: การปรับความสัมพันธ์กับอิสราเอลยังคงไม่เป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่ประชาชนทั่วไปในประเทศที่ลงนามและทั่วโลกอาหรับ ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและปาเลสไตน์ที่ดำเนินอยู่ได้จุดประกายความโกรธแค้นในภูมิภาคอย่างกว้างขวาง ทำให้เกิดความแตกแยกอย่างชัดเจนระหว่างรัฐบาลและประชาชน
• ผลกระทบทางการทูต: ผลกระทบทางการทูตในวงกว้างของสงครามกาซาหลังเดือนตุลาคม 2023 ได้ก่อให้เกิดรอยร้าวครั้งใหญ่ในความเป็นเอกภาพของตะวันออกกลาง โดยประเทศต่างๆ เช่น ตุรกี ได้เรียกตัวเอกอัครราชทูตกลับและตัดความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการ

แกนแห่งการต่อต้านและคู่แข่งในภูมิภาค

• อิหร่าน: สาธารณรัฐอิสลามได้ใช้ความไม่พอใจในภูมิภาคที่กว้างขึ้นเพื่อเสริมสร้างสถานะของตนเอง ด้วยการวางตำแหน่งตัวเองเป็นรัฐหลักที่ท้าทายทั้งอิสราเอลและกรอบการเจรจาทางการทูตที่นำโดยสหรัฐฯ อย่างเปิดเผย อิหร่านจึงได้รับอิทธิพลทั้งในด้านความนิยมและภูมิรัฐศาสตร์อย่างมากทั่วทั้งภูมิภาค
• ชาวปาเลสไตน์: ผู้นำปาเลสไตน์และนักเคลื่อนไหวจำนวนมากได้ประณามข้อตกลงดังกล่าวอย่างรุนแรง โดยมองว่าเป็นการทรยศต่ออุดมการณ์การก่อตั้งรัฐของตนและเป็นการสูญเสียอำนาจต่อรองทางการเมืองอย่างมาก

ภูมิรัฐศาสตร์ตะวันตก

• มุมมองของสหรัฐฯ: จากมุมมองของอเมริกา ข้อตกลงดังกล่าวมีจุดประสงค์ดั้งเดิมเพื่อสร้างดุลอำนาจในระดับภูมิภาคที่เป็นเอกภาพเพื่อต่อต้านอิหร่าน แม้ว่าสถาบันตะวันออกกลางจะระบุถึงประโยชน์ที่ปรับขนาดได้ของข้อตกลงเหล่านี้ในการต่อต้านการก่อการร้ายและการไม่แพร่กระจายอาวุธ แต่การปะทุของสงครามระดับภูมิภาคที่ยืดเยื้อได้เปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ทางการทูตไปอย่างสิ้นเชิง