ประเทศไทยกำลังเป็น "ถังขยะ" ของกลุ่มจีนเทา ลักลอบนำเข้าทำธุรกิจรีไซเคิล 0 เหรียญ

Reporter Journey
June 30
·
#ENVIRONMENT นับตั้งแต่ประเทศจีนประกาศนโยบาย "ดาบแห่งชาติ" (National Sword) ในปี 2561 เพื่อสั่งห้ามนำเข้าขยะพลาสติกและขยะอิเล็กทรอนิกส์เข้าประเทศอย่างเด็ดขาด คลื่นลูกใหญ่ของอุตสาหกรรมรีไซเคิลที่ก่อมลพิษสูงจึงถูกบีบให้ต้องหาแหล่งพักพิงใหม่ ประกอบกับมาตรการทางภาษีและสงครามการค้าจากสหรัฐอเมริกา ทำให้กลุ่มทุนจีนจำนวนมหาศาลทะลักเข้ามาตรึงพื้นที่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีประเทศไทยเป็นหนึ่งในเป้าหมายหลัก
.
ทว่า สิ่งที่แฝงมากับการกล่าวอ้างเรื่องการลงทุนกลับไม่ใช่เม็ดเงินที่จะมาช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่คือขบวนการทุนจีนเทาที่เข้ามาดำเนินธุรกิจ "รีไซเคิลศูนย์เหรียญ" ซึ่งมุ่งเน้นการสกัดโลหะมีค่าจากขยะอิเล็กทรอนิกส์และกากอุตสาหกรรมด้วยต้นทุนที่ต่ำที่สุด โดยแลกมากับการทำลายล้างทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของไทยอย่างย่อยยับ การหลั่งไหลเข้ามาของทุนผิดกฎหมายเหล่านี้ได้สร้างบาดแผลลึกทางนิเวศวิทยาที่อาจต้องใช้เวลาหลายทศวรรษและงบประมาณมหาศาลในการฟื้นฟู
.
กลไกการฟอกขยะพิษ พฤติการณ์และช่องโหว่ทางกฎหมาย
.
กลุ่มทุนจีนเทามักไม่ได้เข้ามาตั้งโรงงานขนาดใหญ่ที่ถูกต้องตามกฎหมายตั้งแต่ต้น เนื่องจากกระบวนการทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) และการขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานจำพวกที่ 3 โรงงานที่ก่อให้เกิดมลพิษในไทยมีความเข้มงวด พวกเขาจึงอาศัยช่องโหว่และเครือข่ายผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นเพื่อสร้างกลไกอำพราง โดยมีรูปแบบพฤติการณ์ดังนี้
.
1. การใช้นอมินี และการเช่าช่วงโกดัง: นายทุนจีนจะหลีกเลี่ยงการถือครองกรรมสิทธิ์โดยตรง แต่มักใช้วิธีเช่าโกดังร้างหรือโรงงานที่ปิดตัวไปแล้วในพื้นที่ห่างไกลสายตาผู้คน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกและภาคกลาง จากนั้นจึงลักลอบนำเครื่องจักร เช่น เครื่องบดย่อยพลาสติก เครื่องหลอมโลหะ และเตาเผา เข้ามาติดตั้งโดยไม่ขออนุญาต
.
2. การสำแดงเท็จผ่านด่านศุลกากร: ขยะอิเล็กทรอนิกส์และกากอุตสาหกรรมอันตรายจะถูกลักลอบนำเข้าผ่านท่าเรือ โดยมักสำแดงเท็จว่าเป็นสินค้ามือสอง เศษพลาสติกทั่วไป หรือวัตถุดิบเพื่อตบตาเจ้าหน้าที่

3. เทคโนโลยีการสกัดที่ล้าหลังและอันตราย: แทนที่จะใช้เทคโนโลยีการรีไซเคิลแบบระบบปิดที่ปลอดภัย โรงงานเถื่อนเหล่านี้กลับใช้วิธีการดั้งเดิมที่ก่อมลพิษขั้นรุนแรง เช่น การใช้กรดเข้มข้นราดแผงวงจรเพื่อลอกเอาทองคำและทองแดง (Acid Leaching) หรือการเผาขยะกลางแจ้งเพื่อหลอมตะกั่วและอะลูมิเนียม
.
4. การลักลอบทิ้งกากพิษ: เมื่อสกัดเอาโลหะมีค่าที่มีราคาออกไปหมดแล้ว สิ่งที่เหลืออยู่คือกากตะกอนปนเปื้อนโลหะหนักและเศษพลาสติกที่เผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ซึ่งจะถูกลักลอบนำไปทิ้งตามบ่อขยะเถื่อน หรือลักลอบฝังกลบในพื้นที่เกษตรกรรม
.
หายนะสิ่งแวดล้อมที่ประเมินค่าไม่ได้
.
การดำเนินงานที่ไร้ความรับผิดชอบของทุนจีนเทาส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรงและกินวงกว้างในทั้ง การปนเปื้อนในดิน โดยขยะอิเล็กทรอนิกส์เต็มไปด้วยโลหะหนักที่เป็นพิษ เช่น ตะกั่ว แคดเมียม สารหนู และปรอท
.
เมื่อสารเหล่านี้ถูกกองทิ้งไว้กลางแจ้งหรือถูกฝังกลบอย่างผิดวิธี น้ำฝนจะชะล้างสารพิษให้ซึมลึกลงสู่ชั้นดิน โลหะหนักเหล่านี้ไม่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ เมื่อดินปนเปื้อน สารพิษจะถูกดูดซึมเข้าสู่รากพืช ส่งผลให้ผลผลิตทางการเกษตรในละแวกใกล้เคียงกลายเป็นพาหะนำสารพิษเข้าสู่ห่วงโซ่อาหาร การฟื้นฟูดินที่ปนเปื้อนโลหะหนัก (Soil Remediation) ต้องใช้กระบวนการทางเคมีที่ซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูงกว่ามูลค่าที่ดินหลายเท่าตัว
.
จากในดินก็ไหลลงสู่แหล่งน้ำ ซึ่งโรงงานเถื่อนเหล่านี้ไม่มีระบบบำบัดน้ำเสีย (Wastewater Treatment Plant) น้ำที่ใช้ในการล้างพลาสติกปนเปื้อน หรือน้ำกรดที่ใช้ลอกโลหะมีค่า จะถูกปล่อยทิ้งลงสู่ท่อระบายน้ำสาธารณะ คูคลอง หรือซึมลงสู่น้ำบาดาลโดยตรง ผลที่ตามมาคือแหล่งน้ำธรรมชาติมีค่าความเป็นกรดสูง สัตว์น้ำตายเกลื่อน และชาวบ้านไม่สามารถใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคหรือการเกษตรได้อีกต่อไป กากสารเคมีบางชนิดยังเป็นพิษเฉียบพลันที่ทำลายระบบนิเวศทางน้ำอย่างถาวร
.
รวมทั้งมลพิษทางอากาศและสารก่อมะเร็ง เนื่องจากกระบวนการหลอมโลหะและเผาพลาสติกที่ไม่ได้มาตรฐานทำให้เกิดกลุ่มควันดำและก๊าซพิษลอยเข้าสู่ชุมชน การเผาพลาสติกประเภท PVC รวมถึงสายไฟ ก่อให้เกิดสารไดออกซิน และฟิวแรน ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งที่ร้ายแรงที่สุดชนิดหนึ่ง นอกจากนี้ยังมีฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ที่ปนเปื้อนละอองโลหะหนัก คลุ้งกระจายไปตามทิศทางลม ทำให้ชาวบ้านในพื้นที่ต้องเผชิญกับโรคระบบทางเดินหายใจและผื่นคันเรื้อรัง
.
รอยแผลเป็นบนแผ่นดินไทยที่เห็นได้ชัด
.
ตัวอย่างของผลกระทบเชิงประจักษ์เกิดขึ้นแล้วในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ ซึ่งล้วนมีจุดเชื่อมโยงกับกลุ่มทุนจีนและเครือข่ายนอมินี
.
ที่ จ.สมุทรสาคร และชลบุรี เผชิญวิกฤตกากแคดเมียม จากเหตุการณ์ลักลอบขนย้ายกากแคดเมียมหลายพันตันจากจังหวัดตาก มายังโรงงานหลอมโลหะ ถือเป็นกรณีที่สะเทือนขวัญที่สุดกรณีหนึ่ง โรงงานปลายทางเหล่านี้จำนวนมากมีชาวจีนเป็นเจ้าของที่แท้จริง กากแคดเมียมเป็นกากอุตสาหกรรมอันตรายสูงที่ก่อมะเร็ง หากเกิดการรั่วไหลลงสู่แหล่งน้ำ จะทำให้เกิด "โรคอิไตอิไต" กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่าทุนจีนเทาสามารถเจาะทะลวงระบบการจัดการกากอุตสาหกรรมของไทยได้อย่างลึกซึ้ง
.
กรณีโกดังเถื่อน อำเภอแปลงยาว จังหวัดฉะเชิงเทรา ปฏิบัติการล่าสุดที่เจ้าหน้าที่เข้าทลายโกดังให้เช่าในพื้นที่อำเภอแปลงยาว พบว่ามีการเปิดโกดังให้นายทุนจีนเช่าช่วงเพื่อตั้งเครื่องจักรขนาดใหญ่ในการบดย่อยพลาสติกและคัดแยกขยะอิเล็กทรอนิกส์รวมกว่า 9 โกดัง โดยไม่มีใบอนุญาตใดๆ ภายในพบกองขยะและเศษวัสดุปนเปื้อนจำนวนมหาศาล พื้นที่แปลงยาวและประจันตคามเคยเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและแหล่งน้ำสะอาด แต่ปัจจุบันต้องเผชิญกับความเสี่ยงขั้นวิกฤตจากการปนเปื้อนของโลหะหนัก
.
คลองกิ่ว อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี พื้นที่นี้กลายเป็นฮับของโรงงานรีไซเคิลเถื่อน ภาคประชาสังคมและชาวบ้านได้ร้องเรียนซ้ำแล้วซ้ำเล่าถึงกองขยะอิเล็กทรอนิกส์มหึมาที่กองสุมกันอย่างไร้การจัดการ น้ำเสียจากกองขยะไหลนองลงสู่พื้นที่โดยรอบ กลิ่นเหม็นและควันพิษจากการหลอมโลหะในยามวิกาลสร้างความเดือดร้อนอย่างหนัก แม้จะมีการจับกุม แต่หลายแห่งก็ยังลักลอบกลับมาเปิดดำเนินการใหม่ได้สะท้อนถึงการเอื้อผลประโยชน์ในระดับท้องถิ่น
.
ธุรกิจรีไซเคิลศูนย์เหรียญ
.
สิ่งที่น่าเจ็บปวดที่สุดสำหรับประเทศไทยคือ เราไม่ได้ประโยชน์อันใดเลย จากการลักลอบลงทุนเหล่านี้ ขบวนการทุนจีนเทานำเข้าขยะพิษผิดกฎหมาย เลี่ยงภาษีนำเข้า ใช้แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย เช่น เมียนมา อินเดีย กัมพูชา ส่งออกโลหะมีค่าที่สกัดได้กลับไปยังประเทศต้นทางผ่านกลไกนายหน้า เงินทองไม่หมุนเวียนในไทย
.
นี่คือรูปแบบของการโอนต้นทุนอย่างสมบูรณ์แบบ ทุนจีนเทาเก็บเกี่ยวผลกำไรสูงสุดกลับประเทศ แต่ทิ้งต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมและสาธารณสุข ไว้ให้รัฐบาลไทยและคนไทยต้องแบกรับ หากประเมินมูลค่าความเสียหายทางนิเวศวิทยา ค่าใช้จ่ายในการฟื้นฟูสภาพหน้าดิน การบำบัดแหล่งน้ำ และค่ารักษาพยาบาลของประชาชนในพื้นที่ ตัวเลขความสูญเสียเหล่านี้อาจสูงถึงระดับหมื่นล้านบาท ซึ่งมากกว่าค่าปรับทางกฎหมายที่ผู้กระทำผิดได้รับหลายพันเท่า
.
ปัญหาทุนจีนเทาที่เข้ามากัดกินทรัพยากรและทำลายสิ่งแวดล้อมของไทย ไม่ใช่เพียงปัญหาการละเมิดกฎหมายโรงงานทั่วไป แต่คือภัยความมั่นคงทางสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจระดับชาติ การแก้ไขปัญหานี้ไม่สามารถทำได้ด้วยการบุกจับกุมเป็นครั้งคราว แต่ต้องอาศัยการทลายโครงสร้างระบบนอมินี การตรวจสอบเส้นทางการเงินข้ามชาติ การยกระดับกฎหมายสิ่งแวดล้อมให้เอาผิดทางอาญาและทางแพ่งกับผู้ก่อมลพิษอย่างถึงที่สุด ตลอดจนการกวาดล้างเจ้าหน้าที่รัฐที่ทุจริตและคอยเป็นผู้เปิดประตูรับขยะพิษ เข้ามาทำลายแผ่นดินบ้านเกิดของตนเอง หากปราศจากความเด็ดขาด ประเทศไทยอาจต้องรับบทเป็น "ถังขยะโลก" ที่อาบไปด้วยพิษร้ายไปอีกนานแสนนาน

 
https://www.facebook.com/photo?fbid=1580261650123311&set=a.226668178816005