Piyabutr Saengkanokkul - ปิยบุตร แสงกนกกุล
Yesterday
[กางทุกปัญหา กฎหมายอาญามาตรา 112 ไม่ใช่แค่กฎหมายแต่สัมพันธ์กับการเมือง]
.
ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 เป็นมาตราที่มีปัญหาทั้งในเรื่องของตัวบท การบังคับใช้ และอุดมการณ์เบื้องหลัง
.
ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับตัวบท การอยู่ในหมวดของความมั่นคงในราชอาณาจักร ทำให้แนวทางการวินิจฉัยคดีเป็นเรื่องของการควบคุมอาชญากรรมมากกว่าการรักษาสิทธิเสรีภาพของประชาชน นำไปสู่ทิศทางที่มักไม่ให้มีการปล่อยตัวชั่วคราว หรือมีการเรียกหลักประกันชนิดที่สูงมาก
.
ประการถัดไป ในมาตรา 112 เขียนไว้ว่าผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น แสดงความอาฆาตมาตร้าย ต่อพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 3-15 ปี
.
จะเห็นได้ว่า ไม่มีการแยกฐานความผิดอย่างชัดเจน ระหว่างหมิ่นประมาท ดูหมิ่น และแสดงความอาฆาตมาตร้าย ทั้งที่เป็นการกระทำที่ไม่เหมือนกัน แนวทางการใช้จึงปะปนกันไป
นอกจากนี้ มาตรา 112 ไม่มีเหตุยกเว้นความผิดหรือยกเว้นโทษ เช่น การวิพากษ์วิจารณ์ที่เป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ เป็นการติชมโดยสุจริต หรือการพิสูจน์ได้ว่าสิ่งที่วิจารณ์นั้นเป็นความจริง
.
ปัญหาต่อมาคืออัตราโทษที่สูงถึง 3-15 ปี ซึ่งเป็นอัตราโทษที่สูงเกินไป แม้แต่เมื่อเทียบกับสมัยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่ลงโทษไม่เกิน 7 ปี และยังเป็นอัตราโทษหมิ่นประมาทที่สูงที่สุดในโลก ไม่มีที่ไหนสูงเท่านี้อีกแล้ว
.
ที่สำคัญ คือการเปิดโอกาสให้ใครก็ได้ร้องทุกข์กล่าวโทษได้ ประกอบกับแนวทางการปฏิบัติที่เจ้าหน้าที่มักไม่ยอมใช้ดุลพินิจ แต่เลือกที่จะสั่งฟ้องไว้ก่อน นำไปสู่การกลั่นแกล้งกันทั้งในทางส่วนตัวและในทางการเมือง รวมถึงยังมีประเด็นเรื่องการปิดกั้นการใช้เสรีภาพในการแสดงออกด้วย
.
ปัญหาประกันสุดท้าย คือเรื่องของอุดมการณ์ที่ไม่เป็นประชาธิปไตยกำกับอยู่ ทำให้มีการใช้มาตรา 112 อย่างกว้างขวาง การที่มีคนบางกลุ่มยังมีวิธีคิดว่าประเทศไทยเป็นรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์อยู่ ทั้งๆ ที่ปัจจุบันประเทศไทยกำหนดว่าปกครองในระบอบประชาธิปไตยแล้ว ซึ่งเป็นไปได้อย่างไรที่ความผิดฐานหมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์เท่ากับความมั่นคง? หากประเทศนี้เป็นสมบูรณาญาสิทธิราชย์การหมิ่นประมาทกษัตริย์อาจจะเข้าข่ายเรื่องความมั่นคงในราชอาณาจักรได้
.
แต่ทุกวันนี้ประเทศไทยเป็นประชาธิปไตยแล้ว การที่มาตรา 112 อยู่ในหมวดความมั่นคงจึงเป็นเรื่องที่ไม่สมเหตุสมผลอีกต่อไป ใครที่ยืนยันว่า 112 ถูกต้องแล้ว ช่วยตอบดังๆ หน่อยว่าประเทศนี้ยังเป็นสมบูรณาญาสิทธิราชย์อยู่หรือ? ถ้าไม่เป็นแล้วจะไปอยู่ในหมวดความมั่นคงทำไม? ประวัติ
ระวางโทษในความผิดตามมาตรา 112 เพิ่มขนาดนี้หลังรัฐประหาร 6 ตุลาคม 2519 เพราะฉะนั้นมาตรา 112 จึงไม่ใช่ตัวบทกฎหมายธรรมดา แต่สัมพันธ์กับบริบททางการเมืองตลอดเวลา
.
ผิดกับประเทศอื่นที่ไม่ถูกนำมาใช้ หรือหากนำมาใช้ก็มีเพียงโทษปรับเท่านั้น และมาตรา 112 ของประเทศไทยยังเป็นกฎหมายที่มีการตีความอย่างกว้างขวางจนไร้มาตรฐาน ขึ้นกับสถานการณ์ทางการเมืองมากกว่ากระบวนการยุติธรรมด้วย
.
เราเห็นตัวอย่างกันอยู่บ่อยครั้ง การแสดงออกซึ่งไม่เข้ากรอบความผิดเลย แต่ศาลก็ตีความว่าเป็นความผิด ถ้าอุดมการณ์ที่ฝังรากลึกอยู่ในประเทศนี้เป็นประชาธิปไตยจริง มาตรา 112 จะมีไว้แต่อาจจะไม่ใช้ก็ได้ มันอาจจะกลายเป็นกฎหมายที่นอนหลับอยู่เฉยๆ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ก็เป็นคนพูดออกมาในที่สาธารณะเอง ว่าที่ผ่านมาไม่ใช้ 112 เพราะอะไร เรามองเป็นอื่นไปไม่ได้เลยว่าสุดท้ายแล้ว 112 จะถูกใช้หรือไม่ถูกใช้ขึ้นอยู่กับบริบททางการเมือง อย่างทุกวันนี้ สถิติการดำเนินคดี 112 เกิดขึ้นจำนวนมากนี่แสดงให้เห็นว่า 112 มันไม่ใช่ตัวบทกฎหมายแบบธรรมดา แต่มันจะถูกฟื้นชีวิตขึ้นมาเมื่อไหร่ขึ้นอยู่กับบริบททางการเมืองด้วย
.
ในโลกสากลทุกวันนี้ ความผิดที่เกี่ยวกับเสรีภาพในการแสดงออกเริ่มถูกถอดออกจากความผิดทางอาญาแล้ว เหลือเพียงการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนในทางแพ่ง หรือเป็นเพียงโทษปรับทางอาญาเท่านั้น ตามหลักปรัชญากฎหมาย การกำหนดโทษในทางอาญาล้วนต้องมีเหตุผลกำกับ และการลงโทษก็ต้องได้สัดส่วน เหตุผลของกฎหมายอาญาคือการรักษาความสงบเรียบร้อยและระเบียบของสังคม เช่น ต้องมีบทลงโทษทางอาญาในเรื่องของการฆ่า ขโมย ล่วงละเมิดทางเพศ เพราะเป็นเรื่องที่ส่งผลกระทบต่อสังคมโดยตรง
.
แต่สำหรับการหมิ่นประมาทนั้น ยกตัวอย่างการที่ผมถูกหมิ่นประมาทเป็นประจำแต่ไม่ติดใจเอาความ รัฐย่อมไม่ใช่ผู้เสียหายและไม่ควรมายุ่งเกี่ยวอะไรด้วย เพราะไม่ได้มีความกระทบกระเทือนต่อสังคม ผู้ถูกดูหมิ่น ควรเป็นผู้ตัดสินใจเองว่าเสียหายหรือไม่และเป็นเพียงเรื่องทางแพ่งระหว่างบุคคลกับบุคคลไป บุคคลที่ดำรงตำแหน่งสำคัญของประเทศก็เช่นกัน กระบวนการยุติธรรมบนโลกสมัยใหม่มีแนวโน้มไปในทิศทาง ว่ายิ่งดำรงตำแหน่งสำคัญ โดยเฉพาะที่ใช้อำนาจรัฐ ยิ่งต้องถูกวิพากษ์วิจารณ์และหมิ่นประมาทได้มากกว่าผู้อื่น เหตุผลที่ต้องคุ้มครองตำแหน่งสำคัญของประเทศจึงยิ่งลดน้อยถอยลงไป เรากำลังมาถึงยุคสมัยที่การหมิ่นประมาทไม่ได้ถูกนับเป็นโทษทางอาญาแล้ว แต่เป็นเรื่องที่ผู้เสียหายต้องไปเรียกร้องเป็นค่าสินไหมทดแทนกันในทางแพ่งเอง
.
การเอาคนไปขังคุกไม่ควรเกิดจากเพียงการแสดงออก การพูด การเขียน เขาไม่ได้ฆ่าใครตาย เขาไม่ได้เอาเงินใครไป เขาไม่ได้ขโมยของใคร เขาไม่ได้ทำให้สังคมเดือดร้อน เต็มที่ไม่พอใจก็ไปเรียกค่าเสียหายเขา การแสดงออกซึ่งความคิดเห็นของคนไม่ควรจะนำไปสู่การเข้าคุก เรายืนยันใช่ไหมว่าประเทศนี้เป็นประชาธิปไตย? สาระสำคัญของประชาธิปไตยคือเสรีภาพในการแสดงออก
.
และยิ่งหากเจาะจงไปที่กรณีหมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์หรือประมุขของรัฐ ก็จะพบว่าหลายประเทศที่มีกษัตริย์มีความผิดฐานนี้แต่แทบไม่ได้เอามาใช้แล้ว หรือที่เอามาใช้ก็ลงโทษแค่ปรับเท่านั้น มีอยู่ประเทศเดียวที่มีปัญหามากหน่อยคือกรณีของสเปน แต่ก็ถูกศาลสิทธิมนุษยชนยุโรปลงโทษหลายครั้ง ว่าละเมิดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ละเมิดอนุสัญญาสิทธิมนุษยชนของยุโรป
.
ดังนั้น ทิศทางของโลกใบนี้ ไม่ว่าจะเป็นประมุขของรัฐ ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์หรือประธานาธิบดี มีแต่แนวโน้มที่จะยกเลิกกฎหมายหมิ่นประมาท ถ้าไม่ยกเลิกก็ไม่ใช้ หรือถ้าใช้ก็แค่ปรับ เหลืออยู่ไม่กี่ประเทศ ที่เป็นปัญหา เช่น กรณีของสเปน โมร็อกโก และประเทศไทย แต่ผมยืนยันว่าไม่ว่าจะเป็นสเปน หรือโมร็อกโก เขาไม่ใช้การลงโทษแบบเดียวกับเรา ไม่ใช้การดำเนินคดีร้อยกว่าคดีอย่างประเทศไทยแน่นอน
.
หมายเหตุ เคยเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2564
#มาตรา112
"หมดเวลา 112 ถึงเวลาคืนอนาคตสังคมไทย" โดย ปิยบุตร แสงกนกกุล
Streamed live on Nov 2, 2021
คณะก้าวหน้า - Progressive Movement
[ LIVE !!! หมดเวลา 112 ถึงเวลาคืนอนาคตสังคมไทย โดยปิยบุตร แสงกนกกุล ]
.
หากจะเดินออกจากวิกฤติไปสู่การออกแบบอนาคตร่วมกัน ทำให้ทุกคนทุกฝ่ายทุกอุดมการณ์ความฝันอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติ ทุกฝ่ายจำเป็นต้องพูดคุยเรื่องนี้ด้วยเหตุด้วยผลกันอย่างตรงไปตรงมา
.
มาตรา 112 มีปัญหาอย่างไรกับสังคมไทย? ฝ่ายที่เห็นด้วยให้เหตุผลว่าอะไร? และฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยโต้แย้งว่าอย่างไร? รวมทั้งเมื่อยกเลิกกฎหมายอาญามาตรา 112 แล้วจะมีอะไรมาคุ้มครองประมุขของรัฐ? ประเทศอื่นๆ เขายังมีกฎหมายแบบนี��อยู่อีกหรือไม่? ประเทศอื่นเขาจัดการกันอย่างไร? การรณรงค์ยกเลิก 112 ต้องดำเนินการอย่างไร มีนัยยะทางการเมือง และจุดยืนของพรรคการเมืองต่างๆ เป็นเช่นไรบ้าง?
.
ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมแลกเปลี่ยน สนทนา รับชม รับฟัง ตั้งคำถามกันได้
"หมดเวลา 112 ถึงเวลาคืนอนาคตสังคมไทย" โดย ปิยบุตร แสงกนกกุล
Streamed live on Nov 2, 2021
คณะก้าวหน้า - Progressive Movement
[ LIVE !!! หมดเวลา 112 ถึงเวลาคืนอนาคตสังคมไทย โดยปิยบุตร แสงกนกกุล ]
.
หากจะเดินออกจากวิกฤติไปสู่การออกแบบอนาคตร่วมกัน ทำให้ทุกคนทุกฝ่ายทุกอุดมการณ์ความฝันอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติ ทุกฝ่ายจำเป็นต้องพูดคุยเรื่องนี้ด้วยเหตุด้วยผลกันอย่างตรงไปตรงมา
.
มาตรา 112 มีปัญหาอย่างไรกับสังคมไทย? ฝ่ายที่เห็นด้วยให้เหตุผลว่าอะไร? และฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยโต้แย้งว่าอย่างไร? รวมทั้งเมื่อยกเลิกกฎหมายอาญามาตรา 112 แล้วจะมีอะไรมาคุ้มครองประมุขของรัฐ? ประเทศอื่นๆ เขายังมีกฎหมายแบบนี��อยู่อีกหรือไม่? ประเทศอื่นเขาจัดการกันอย่างไร? การรณรงค์ยกเลิก 112 ต้องดำเนินการอย่างไร มีนัยยะทางการเมือง และจุดยืนของพรรคการเมืองต่างๆ เป็นเช่นไรบ้าง?
.
ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมแลกเปลี่ยน สนทนา รับชม รับฟัง ตั้งคำถามกันได้
