19 hours ago
·
อ่านรายงาน S&P จุดแข็ง จุดอ่อน และโจทย์ใหญ่ของไทย
รายงานล่าสุดของ S&P คงอันดับเครดิตไทยไว้ที่ BBB+/Stable
ในช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา ประเทศไทยเผชิญความไม่แน่นอนจากวิกฤตพลังงาน และรัฐบาลต้องเร่งออกมาตรการรับมือหลายด้าน
ตรงนี้ต้องให้เครดิตกระทรวงการคลังและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่มีส่วนช่วยรักษาความเชื่อมั่นของตลาดการเงินและนักลงทุนไว้ได้ในระดับหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม ข่าวนี้ไม่ได้มีความหมายแค่ว่า “ไทยยังไม่ถูกลดเครดิต”
แต่ผมคิดว่าสิ่งที่สำคัญกว่าคือ S&P กำลังให้เครดิตประเทศไทยจากอะไร และสิ่งนั้นสะท้อนสถานะจริงของเศรษฐกิจไทยมากน้อยแค่ไหน
หรือยังเป็น “บุญเก่า” ที่เราสะสมไว้จากอดีต
เพราะถ้าอ่านรายงานให้ลึกขึ้น จะเห็นว่าไทยยังได้แรงหนุนจาก “บุญเก่า” หลายอย่างที่สะสมมาในอดีต
แต่บุญเก่าเหล่านี้กำลังถูกใช้ไปเรื่อยๆ
ขอสรุปเป็น 3 ข้อสังเกตครับ
.
.
1. ตัวช่วยของไทยคือ ‘บุญเก่า’ ด้านเสถียรภาพภายนอก
จุดแข็งสำคัญที่ S&P ยังให้เครดิตไทยคือฐานะต่างประเทศ (external balance sheet)
ไทยยังมีเงินสำรองระหว่างประเทศสูง หนี้ต่างประเทศไม่มาก ธนาคารกลางมีความน่าเชื่อถือ และตลาดพันธบัตรเงินบาทที่พัฒนาแล้ว
พูดง่าย ๆ คือ ไทยยังมีบุญเก่าจากเสถียรภาพเชิงมหภาคที่สะสมมาในอดีต
นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ไทยยังรักษาความเชื่อมั่นไว้ได้
แต่คำถามคือ บุญเก่านี้ยังแข็งแรงเหมือนเดิมหรือไม่
หนึ่งในตัวอย่างสำคัญคือ ดุลบัญชีเดินสะพัด
ในอดีต ไทยเคยเกินดุลบัญชีเดินสะพัดสูงมาก จนกลายเป็นหนึ่งในภาพจำว่าไทยมีฐานะต่างประเทศแข็งแรง
แต่ภาพนั้นกำลังเปลี่ยนไป ตัวเลขเดือนเมษายนล่าสุดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดสูงมาก ส่วนใหญ่เกิดจากการนำเข้าพลังงานสุทธิ ทั้งจากราคาพลังงานที่สูงขึ้น และการเร่งสำรองน้ำมันของรัฐ
แม้ตัวเลขทั้งปีอาจกลับมาใกล้สมดุล หรือติดลบไม่มากนัก หากราคาพลังงานคลี่คลายลง
แต่ประเด็นสำคัญคือ ยุคที่ไทยเกินดุลบัญชีเดินสะพัดสูง ๆ อาจจบลงแล้ว
ส่วนหนึ่งเพราะต้นทุนพลังงานสูงขึ้น แต่อีกส่วนสำคัญนึเป็นเพราะไทยกำลังนำเข้าเครื่องจักรและอุปกรณ์มากขึ้น โดยเฉพาะจากกระแสลงทุน data center
ดังนั้น คำถามสำคัญคือ บุญเก่าที่ S&P ให้เครดิตไทยอยู่นั้น ยังสะท้อนความแข็งแรงเชิงโครงสร้างของประเทศจริงหรือไม่
ถ้าบุญเก่าเริ่มบางลง ไทยจำเป็นต้องสร้างสร้างบุญใหม่ ไม่ใช่แค่เงินสำรองหรือดุลบัญชีเดินสะพัด แต่คือเศรษฐกิจที่โตได้จากผลิตภาพ การลงทุนที่มีคุณภาพ และสถาบันนโยบายที่น่าเชื่อถือ
.
.
2. จุดอ่อนที่ S&P พูดชัดที่สุดไม่ใช่หนี้ แต่คือ การที่ไทยโตช้า
S&P คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะโตเพียง 2.0% ในปี 2569 และเฉลี่ยราว 2.3% ในช่วงปี 2569–2572
ตัวเลขนี้อาจดูไม่แย่ในเชิงเสถียรภาพ แต่ต่ำเกินไปสำหรับประเทศที่ต้องเผชิญพร้อมกันหลายเรื่อง
- สังคมสูงวัยแบบสุดยอด
- รายจ่ายสุขภาพและสวัสดิการเพิ่มขึ้น
- ความจำเป็นต้องลงทุนใหม่
และภาระหนี้ที่ค่อย ๆ สูงขึ้น
ที่สำคัญ S&P ระบุชัดว่า ความเสี่ยงด้านลบต่ออันดับเครดิตไทยจะเกิดขึ้น หากเศรษฐกิจโตต่ำกว่าคาดอย่างต่อเนื่อง รายได้ต่อหัวหยุดนิ่ง หรือกรอบการคลังอ่อนแอลง
แปลว่า ปัญหาหลักของไทยอาจไม่ใช่แค่ ‘หนี้สูงเกินไปหรือไม่’
แต่คือ เรามีศักยภาพโตพอที่จะอยู่กับหนี้ที่สูงขึ้นได้หรือไม่
ถ้าเรากู้เพื่อประคองระยะสั้นอย่างเดียว โดยไม่เพิ่ม productivity ไม่ยกระดับการลงทุน ไม่สร้างรายได้ภาษีใหม่ในอนาคต
ความน่าเชื่อถือทางการคลังก็จะค่อย ๆ ลดลง
.
.
3. S&P มองเห็นโอกาสจากเสถียรภาพทางการเมือง แต่ไทยยังต้องพิสูจน์ว่าสามารถขับเคลื่อนนโยบายระยะยาวได้จริง
อีกจุดที่น่าสนใจคือ S&P มองว่าผลเลือกตั้งล่าสุดอาจช่วยให้ไทยมี ‘ความต่อเนื่องทางการเมือง’ มากขึ้น และรัฐบาลใหม่อาจมีเสถียรภาพพอที่จะรับมือกับปัญหาเชิงโครงสร้างได้ดีขึ้น
นี่เป็นมุมที่เข้าใจได้ แต่คำถามคือ ภาพนี้สะท้อนความจริงของกลไกการกำหนดนโยบายของไทยมากแค่ไหน
เพราะปัญหาของไทยไม่ใช่แค่รัฐบาลอยู่ได้นานหรือไม่
แต่คือ เรามีระบบที่ทำให้นโยบายระยะยาวเดินต่อได้จริงหรือไม่
เรามีกรอบวินัยการคลังที่บังคับใช้ได้จริงหรือไม่
เรามีกลไกตรวจสอบว่าเงินกู้ฉุกเฉินถูกใช้กับโครงการที่คุ้มค่าจริงหรือไม่
เรามีสถาบันที่บอกสังคมอย่างน่าเชื่อถือหรือไม่ว่า นโยบายหนึ่งมีต้นทุนที่แท้จริงเท่าไหร่ trade-off คืออะไร และภาระจะตกกับใครในอนาคต
คำถามที่สำคัญคือ ถ้าวันหนึ่ง rating agencies เข้าใจลึกขึ้นว่า ปัญหาของไทยไม่ใช่แค่เสถียรภาพทางการเมือง
แต่คือคุณภาพและความสามารถของสถาบัน (institutional capacity) ในการทำนโยบายระยะยาว
มุมมองต่อความเสี่ยงของไทยจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร
.
.
มองภาพใหญ่
รายงาน S&P ฉบับนี้ไม่ใช่ใบรับรองว่าประเทศไทยสบายดี แต่เป็นสัญญาณว่า ไทยยังมีความน่าเชื่อถือจาก “บุญเก่า” ที่สะสมมาในอดีต
ขณะเดียวกัน บุญเก่าเหล่านั้นกำลังถูกทดสอบหนักขึ้น
โจทย์ของไทยจึงไม่ใช่แค่การรักษาอันดับเครดิต แต่คือการสร้าง “บุญใหม่” ให้ประเทศ เพื่อให้อันดับเครดิตนั้นสมเหตุสมผลกับพื้นฐานเศรษฐกิจจริง
บุญใหม่ที่ไม่ได้มาจากอดีต แต่มาจากเศรษฐกิจที่โตได้ด้วยผลิตภาพ
การลงทุนที่ยกระดับขีดความสามารถของประเทศ กรอบการคลังที่น่าเชื่อถือ
และระบบสถาบันที่ทำให้นักการเมืองต้องมองไกลกว่ารอบเลือกตั้งถัดไป
ศ. ดร.อธิภัทร มุทิตาเจริญ
คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯแ
https://www.facebook.com/photo/?fbid=10102324048010981&set=a.543338622911
S&P Global Ratings has reaffirmed Thailand's BBB+ credit rating with a Stable Outlook, signaling continued confidence in the country's economic recovery. According to Thailand's Public Debt Management Office, S&P projects the economy to grow by 2.0% in 2026. pic.twitter.com/lwEwolriL7
— PR Thai Government (@prdthailand) June 19, 2026
