เปิดตัว รายงาน “The Unsayable – Q&A on Thailand’s lèse-majesté” (หรือ "เรื่องที่พูดไม่ได้ – ถามตอบ มาตรา 112") จัดทำโดยศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) ร่วมกับองค์กรสิทธิมนุษยชนสากล เพื่ออธิบายโครงสร้าง ผลกระทบ และข้อถกเถียงรอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ของไทยในรูปแบบถาม-ตอบที่เข้าใจง่าย

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน and Thai Lawyers for Human Rights
13 hours ago ·

เปิดตัวรายงาน เรื่องที่พูดไม่ได้ ถาม-ตอบ มาตรา 112
.
วันที่ 2 ก.ย. 2569 ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) และสหพันธ์เพื่อสิทธิมนุษยชนสากล (FIDH - International Federation for Human Rights ) เปิดตัวรายงาน “The Unsayable – Q&A on Thailand’s lèse-majesté” หรือ “เรื่องที่พูดไม่ได้ – ถามตอบ มาตรา 112”
.
รายงานฉบับนี้จัดทำเพื่อตอบคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ มาตรา 112 เช่น:
.
การบังคับใช้มาตรา 112 กระทบต่อสิทธิและเสรีภาพด้านใดบ้าง?
.
คดีมาตรา 112 เคยมีการลงโทษจำคุกสูงสุดกี่ปี?
.
ศาลมีแนวทางการกำหนดโทษในคดีมาตรา 112 อย่างไร?
.
กลไกสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติกล่าวถึงมาตรา 112 ไว้อย่างไร?
.
.
อ่านรายงานฉบับเต็มได้ที่นี่: https://tlhr2014.com/archives/86469

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1496031612367304&set=a.656922399611567
.....




1. มาตรา 112 คืออะไรและมีโทษอย่างไร?

• นิยาม: กฎหมายที่ลงโทษผู้ที่ "หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย" พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนองค์
• อัตราโทษ: จำคุกตั้งแต่ 3 ปี ถึง 15 ปีต่อหนึ่งกรรม (การโพสต์หรือพูด 1 ครั้งนับเป็น 1 กรรม ทำให้หลายคดีมีโทษจำคุกสะสมรวมหลายสิบปี)

2. ปัญหาหลักในการบังคับใช้กฎหมาย

• ใครๆ ก็แจ้งความได้: ประชาชนทั่วไปสามารถร้องทุกข์กล่าวโทษใครก็ได้ ทำให้ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือกลั่นแกล้งทางการเมือง
• การตีความที่กว้างเกินไป: ครอบคลุมถึงการวิพากษ์วิจารณ์เชิงสถาบัน การแสดงความเห็นบนออนไลน์ การแต่งกาย หรือการแสดงงานศิลปะ
• การสิทธิในการประกันตัว: ผู้ถูกกล่าวหามักถูกปฏิเสธการปล่อยตัวชั่วคราวระหว่างรอการพิจารณาคดี โดยศาลมักใช้นักอ้างว่าเป็นคดีร้ายแรงเกี่ยวกับความมั่นคง

3. ผลกระทบต่อสังคมและเสรีภาพ

• สร้าง "บรรยากาศแห่งความกลัว" (Chilling Effect) ทำให้ประชาชน สื่อมวลชน และนักวิชาการไม่กล้าแสดงความคิดเห็นอย่างเปิดเผย
• กระทบต่อสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารและกระบวนการยุติธรรมตามหลักสากล

4. ข้อเสนอแนะและทางออกที่รายงานนำเสนอ

• การปฏิรูปกฎหมาย: ยกเลิกโทษจำคุกขั้นต่ำ ปรับลดอัตราโทษ หรือจำกัดให้เฉพาะสำนักพระราชวังเป็นผู้ร้องทุกข์
• การแก้ไขกระบวนการ: คืนสิทธิในการประกันตัวให้แก่ผู้ต้องหาคดีการเมืองและคดีตามมาตรา 112
• การเปิดพื้นที่พูดคุย: สังคมต้องสามารถหารือเรื่องบทบาทและสถานะของสถาบันฯ ในระบอบประชาธิปไตยได้อย่างปลอดภัย

เปรียบเทียบกฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ (Lèse-majesté) ของไทยกับประเทศอื่น เช่น สเปน หรือญี่ปุ่น

เปรียบเทียบอัตราโทษกฎหมายคุ้มครองประมุข. Source: Facebook



สรุปความแตกต่างสำคัญ

• ไทย: เป็นหนึ่งในประเทศที่มีบทลงโทษร้ายแรงที่สุดในโลก มีโทษจำคุกขั้นต่ำ และเปิดโอกาสให้ใครก็แจ้งความดำเนินคดีได้ ทำให้ถูกนำไปใช้ทางการเมืองบ่อยครั้ง
• สเปน: แม้ยังมีกฎหมายคุ้มครองราชวงศ์ แต่มุ่งเน้นการลงโทษทางปรับ ศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (ECHR) เคยมีคำตัดสินว่าการลงโทษประชาชนกรณีเผาพระรูปในสเปนเป็นการขัดต่อเสรีภาพในการแสดงออก
• ญี่ปุ่น: ยกเลิกฐานความผิดหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ (Kūsei Tzai) ไปตั้งแต่ปี 1947 หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยให้องค์จักรพรรดิได้รับความคุ้มครองทางกฎหมายเท่าเทียมกับประชาชนทั่วไปผ่านกฎหมายหมิ่นประมาทปกติ

(Gemini ช่วยสรุป)