กลุ่มฮูตีคือใครและต้องการอะไร?

กลุ่มฮูตีได้ยึดครองพื้นที่ชายฝั่งสำคัญๆ ในการรุกคืบอย่างรวดเร็วเมื่อเร็วๆ นี้

กลุ่มฮูตีคือใครและต้องการอะไร?

สงครามกลางเมืองในเยเมนปะทุความรุนแรงขึ้นอีกครั้งในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา เมื่อกลุ่มฮูตีซึ่งได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านและควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ ได้เปิดฉากโจมตีอย่างรวดเร็วจนสามารถยึดครองพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญบริเวณชายฝั่งทะเลแดงได้เป็นวงกว้าง

พื้นที่ดังกล่าวรวมถึงท่าเรือมอคคา (Mokha) ซึ่งตั้งอยู่ติดกับช่องแคบบับอัลมันดับ (Bab al-Mandab Strait) อันเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญและเป็นเส้นทางคอขวดสำหรับการขนส่งทางทะเลทั่วโลก

ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นท่ามกลางความกังวลว่าจะเกิดผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกเพิ่มเติม สืบเนื่องจากสถานการณ์ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อมานาน 6 เดือนระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่าน

มีรายงานผู้เสียชีวิตหลายร้อยคนจากทั้งสองฝ่ายระหว่างการรุกคืบของกลุ่มฮูตี ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากข้อตกลงหยุดยิงอย่างไม่เป็นทางการที่ดำเนินมานาน 4 ปีต้องล่มสลายลง ทั้งนี้ สหประชาชาติระบุว่าสถานการณ์ความรุนแรงที่ทวีความรุนแรงขึ้นนี้ส่งผลให้มีผู้พลัดถิ่นแล้วกว่า 120,000 คน

ซาอุดีอาระเบียซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านและมีจุดยืนต่อต้านกลุ่มฮูตี รวมถึงให้การสนับสนุนรัฐบาลเยเมนที่ได้รับการรับรองในระดับสากล ได้เปิดปฏิบัติการโจมตีทางอากาศตอบโต้ ในขณะที่กลุ่มฮูตีได้ยิงโดรนและขีปนาวุธโจมตีพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของซาอุดีอาระเบีย นอกจากนี้ กลุ่มดังกล่าวยังมุ่งเป้าโจมตีเรือพาณิชย์ที่มีความเชื่อมโยงกับซาอุดีอาระเบียในทะเลแดงอีกด้วย



กลุ่มฮูตีคือใคร?

กลุ่มฮูตีเป็นกลุ่มติดอาวุธที่มีทั้งบทบาททางการเมืองและศาสนา โดยมีฐานที่มั่นอยู่ทางตอนเหนือของเยเมน และทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงให้กับชาวมุสลิมชีอะห์กลุ่มน้อยในประเทศที่เรียกว่า "ชาวไซดี" (Zaidis)

พวกเขาประกาศตนว่าเป็นส่วนหนึ่งของ "แกนแห่งการต่อต้าน" (Axis of Resistance) ที่นำโดยอิหร่าน เพื่อต่อต้านอิสราเอล สหรัฐฯ และชาติตะวันตก โดยร่วมมือกับกลุ่มติดอาวุธอื่นๆ เช่น กลุ่มฮามาส และกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน

กลุ่มนี้มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า "อันซาร์ อัลเลาะห์" (Ansar Allah หรือ ผู้สนับสนุนพระเจ้า) ก่อตั้งขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990 โดยใช้ชื่อตามผู้ก่อตั้งผู้ล่วงลับคือ ฮุสเซน อัล-ฮูตี (Hussein al-Houthi) ส่วน อับดุล มาลิก อัล-ฮูตี (Abdul Malik al-Houthi) น้องชายของเขา ได้ขึ้นมาเป็นผู้นำโดยพฤตินัยของกลุ่มนับตั้งแต่ปี 2004

ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 กลุ่มฮูตีได้ก่อการกบฏต่อประธานาธิบดี อาลี อับดุลลาห์ ซาเลห์ (Ali Abdullah Saleh) ผู้นำเผด็จการที่ครองอำนาจมายาวนานของเยเมน โดยพวกเขาต้องการอำนาจในการปกครองตนเองมากขึ้นสำหรับพื้นที่ที่เป็นบ้านเกิดของกลุ่มทางตอนเหนือของประเทศ กลุ่มนี้เข้ายึดครองกรุงซานาภายหลังเหตุการณ์อาหรับสปริง (Arab Spring) ในปี 2011 ซึ่งเป็นช่วงที่การลุกฮือของประชาชนบีบให้ประธานาธิบดีซาเลห์ต้องส่งมอบอำนาจให้กับรองประธานาธิบดี

กลุ่มฮูตีมีความเข้มแข็งขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีการประเมินว่าจำนวนกำลังพลเพิ่มขึ้นเป็น 350,000 นายเมื่อปีที่แล้ว ปัจจุบันกลุ่มนี้ควบคุมพื้นที่ระหว่างหนึ่งในสี่ถึงหนึ่งในสามของดินแดนเยเมน แต่ครอบคลุมประชากรถึงร้อยละ 70-80 หรือประมาณ 30 ล้านคน

กลุ่มนี้ต้องการให้ซาอุดีอาระเบียยุติการปิดล้อม ต้องการเข้าควบคุมเยเมนทั้งประเทศ และต้องการเข้าถึงรายได้จากน้ำมันและก๊าซธรรมชาติของเยเมน


กลุ่มฮูตีควบคุมเยเมนตอนเหนือมาตั้งแต่ปี 2014

สหรัฐฯ และซาอุดีอาระเบียเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างไร?

ซาอุดีอาระเบียซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านมีความกังวลว่ากลุ่มฮูตีจะเข้ายึดครองเยเมนและเปลี่ยนให้เยเมนกลายเป็นรัฐบริวารของอิหร่าน ซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญในภูมิภาค

ในปี 2015 ซาอุดีอาระเบียได้จัดตั้งกลุ่มพันธมิตรชาติอาหรับเพื่อเข้าแทรกแซงสถานการณ์โดยสนับสนุนรัฐบาลเยเมนที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ทว่าการโจมตีทางอากาศและการสู้รบภาคพื้นดินตลอดหลายปีที่ผ่านมาไม่สามารถขับไล่กลุ่มฮูตีออกจากพื้นที่ส่วนใหญ่ที่ยึดครองไว้ได้ อีกทั้งยังก่อให้เกิดวิกฤตด้านมนุษยธรรมครั้งเลวร้ายที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ต่อมามีการเจรจาหยุดยิงชั่วคราวขึ้นในปี 2022

ไม่นานหลังจากสงครามในฉนวนกาซาปะทุขึ้นเมื่อเดือนตุลาคม 2023 กลุ่มฮูตีเริ่มยิงโดรนและขีปนาวุธโจมตีอิสราเอล รวมถึงโจมตีเรือพาณิชย์ในทะเลแดงและอ่าวเอเดน โดยอ้างว่าเป็นการกระทำเพื่อสนับสนุนชาวปาเลสไตน์

ชาติตะวันตกได้ส่งเรือรบเข้ามาประจำการ ขณะที่สหรัฐฯ สหราชอาณาจักร และอิสราเอลได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ การโจมตีของอิสราเอลส่งผลให้แกนนำระดับสูงของกลุ่มฮูตีเสียชีวิต ซึ่งรวมถึงนายกรัฐมนตรีของรัฐบาลที่กลุ่มฮูตีจัดตั้งขึ้นเองด้วย

ในปี 2025 สหรัฐฯ และกลุ่มฮูตีตกลงที่จะยุติการโจมตีซึ่งกันและกัน อย่างไรก็ตาม กลุ่มฮูตีกลับมาโจมตีอิสราเอลด้วยขีปนาวุธอีกครั้งหลังจากที่สหรัฐฯ และอิสราเอลโจมตีอิหร่านในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ทั้งที่ก่อนหน้านี้ได้ระงับการโจมตีไปแล้วหลังจากการหยุดยิงในฉนวนกาซาเมื่อเดือนตุลาคม 2025

สถานการณ์ความขัดแย้งที่ทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้เริ่มต้นอย่างไร?

ข้อตกลงหยุดยิงอย่างไม่เป็นทางการระหว่างกลุ่มฮูตีและซาอุดีอาระเบียเริ่มสั่นคลอนในเดือนกรกฎาคม กลุ่มฮูตีประกาศ "มาตรการปิดล้อมทางทะเล" ต่อซาอุดีอาระเบีย และเริ่มปฏิบัติการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนไปยังสนามบิน โรงงานน้ำมัน และเรือบรรทุกน้ำมันของซาอุดีอาระเบียในทะเลแดง โดยระบุว่าเป็นการตอบโต้สิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นการปิดล้อมของซาอุดีอาระเบียที่ยืดเยื้อมานานหลายปี รวมถึงการโจมตีทางอากาศที่สนามบินซานา

เหตุการณ์ดังกล่าวตามมาด้วยการรุกคืบอย่างรวดเร็วของกลุ่มฮูตีในเดือนกันยายน ซึ่งสามารถยึดครองพื้นที่ชายฝั่งทะเลแดงของประเทศได้เป็นระยะทางถึง 130 กิโลเมตร (81 ไมล์) รวมถึงเกาะเปริม (Perim)

ความเคลื่อนไหวนี้ทำให้กลุ่มฮูตีสามารถควบคุมพื้นที่สำคัญทางยุทธศาสตร์อย่างช่องแคบบับอัลมันดับ (Bab al-Mandab Strait) ได้อย่างมาก แต่พวกเขายืนยันว่าจะไม่เป็นภัยคุกคามต่อการเดินเรือระหว่างประเทศ ยกเว้นเพียงเรือที่มีความเชื่อมโยงกับซาอุดีอาระเบียเท่านั้น

การกระทำของกลุ่มฮูตีก่อให้เกิดความกังวลระลอกใหม่เกี่ยวกับผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานน้ำมันโลก ช่องแคบบับอัลมันดับกลายเป็นเส้นทางที่มีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ สำหรับการส่งออกน้ำมันของซาอุดีอาระเบีย นับตั้งแต่การขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งอยู่คนละฝั่งของคาบสมุทรอาหรับ ต้องถูกจำกัดลงเนื่องจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลกับอิหร่าน



สถานการณ์เลวร้ายลงไปอีกจากการโจมตีของกลุ่มฮูตีต่อโรงงานน้ำมันของซาอุดีอาระเบีย รวมถึงการโจมตีท่อส่งน้ำมันตะวันออก-ตะวันตก ซึ่งถูกกล่าวหาว่าเป็นฝีมือของกลุ่มติดอาวุธอิรักที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน และการยกระดับความขัดแย้งนี้อาจดึงอำนาจของชาติตะวันตกเข้ามาเกี่ยวข้องอีกครั้ง

รายงานข่าวระบุว่าทั้งรัฐบาลเยเมนและมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน แห่งซาอุดีอาระเบียได้เรียกร้องให้ประธานาธิบดีทรัมป์โจมตีกลุ่มฮูตีหลังจากการโจมตีครั้งนั้น แต่ทรัมป์ไม่ได้ทำเช่นนั้น โดยกล่าวว่ากลุ่มฮูตีตกลงที่จะไม่โจมตีเป้าหมายของสหรัฐฯ

ขณะเดียวกัน สหราชอาณาจักรได้ตกลงตามคำขอของซาอุดีอาระเบียที่จะส่งเครื่องบินทหารไปช่วยเติมเชื้อเพลิงให้กับเครื่องบินรบของซาอุดีอาระเบียสำหรับ "ภารกิจป้องกันตนเองโดยเฉพาะ"

ที่มา BBC
Who are the Houthis and what do they want?

https://www.bbc.com/news/articles/cqy7z228kee3o
6 hours ago