พรุ่งนี้ วันที่ 28 กันยายน 2569 เวลา 14:00 น. ศาลรัฐธรรมนูญจะวินิจฉัย การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 เรื่องรูปแบบบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดนั้น เป็นการกระทำโดยด้วยรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ หรือไม่

iLaw
a day ago ·

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 กำลังจะถูกวินิจฉัยว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญ 2560 หรือไม่ จากเหตุว่าคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กำหนดรูปแบบบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด ซึ่งอาจสืบสาวต่อไปได้ว่าบุคคลใดเป็นผู้ลงคะแนนในบัตรใบนั้น และทำให้การเลือกตั้งไม่เป็นไปโดย “ลับ” จนมีผู้ร้องเรียนต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน 22 คำร้อง เพื่อให้ส่งเรื่องไปยังศาลรัฐธรรมนูญให้วินิจฉัย โดยศาลรัฐธรรมนูญนัดฟังคำวินิจฉัยคดีนี้ในวันที่ 28 กันยายน 2569 เวลา 14:00 น.

คำอธิบายหลักออกเสียงโดยลับตามรัฐธรรมนูญ 2560 ปรากฏในเอกสารความมุ่งหมายและคำอธิบายประกอบรายมาตราของรัฐธรรมนูญ 2560 ว่า การลงคะแนนของผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน จะต้องกระทำในลักษณะที่บุคคลอื่นไม่อาจทราบหรือตรวจสอบได้ว่าผู้มีสิทธิออกเสียงได้ลงคะแนนเสียงอย่างไรหรือออกเสียงลงคะแนนให้ผู้สมัครคนใด

ส่วนเหตุผลเบื้องหลังว่าทำไมการออกเสียงลงคะแนนจึงต้องกระทำโดยลับ ในทางวิชาการก็มีคำอธิบายว่า เพื่อประกันเสรีภาพในการแสดงเจตจำนงของปวงชน หากการออกเสียงทำโดยเปิดเผยก็อาจเกิดกรณีที่ไม่อาจแสดงเจตจำนงที่แท้จริงของตัวเองได้

ย้อนกลับไปเมื่อการเลือกตั้ง สส. เมื่อ 2 เมษายน 2549 ก็เคยมีประเด็นปัญหาเรื่องการจัดการเลือกตั้งขัดกับหลักการออกเสียงโดยลับเช่นกัน โดยปัญหาของการเลือกตั้งครั้งดังกล่าวมาจากลักษณะการจัดคูหาที่ให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งหันหน้าเข้าคูหาลงคะแนน แต่หันหลังให้ประชาชนและคณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยที่ 9/2549 ว่า มติของ กกต. ที่เกี่ยวกับการจัดคูหาเลือกตั้งนั้นส่งผลให้ไม่เป็นการลงคะแนนโดยลับ ทำให้การเลือกตั้งไม่เป็นธรรม ไม่เป็นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอย่างแท้จริง จึงเป็นการเลือกตั้งที่ไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ (รัฐธรรมนูญที่ใช้บังคับขณะมีคำวินิจฉัย คือ รัฐธรรมนูญ 2540) มาตั้งแต่เริ่มต้นกระบวนการจัดการเลือกตั้ง และมีผลเพิกถอนการเลือกตั้ง สส. ดังกล่าว จึงต้องจัดให้มีการเลือกตั้งทั่วไปใหม่

อย่างไรก็ตาม หลังศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย ก็มีปัญหาว่า กกต. ที่เหลืออยู่ 3 คนต้องคำพิพากษาให้จำคุก และ กกต. ทั้ง 3 คนก็ลาออก ระหว่างที่อยู่ในกระบวนการสรรหาและยังไม่มีการจัดการเลือกตั้ง ก็เกิดรัฐประหารเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549 ขึ้นเสียก่อน

เมื่อสำรวจรัฐธรรมนูญต่างประเทศ รัฐธรรมนูญเยอรมัน กำหนดหลักการลงคะแนนโดยลับในมาตรา 38 ให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแห่งสหพันธ์เยอรมนีมาจากการเลือกตั้งโดยทั่วไป โดยตรง โดยเสรี โดยเสมอภาค และโดยลับ

คำอธิบายหลักการเลือกตั้งโดยลับในเยอรมนี ระบุเหตุผลเบื้องหลังว่าหลักการดังกล่าวคุ้มครองมิให้ผู้อื่นล่วงรู้ว่าผู้ลงคะแนนเลือกบุคคลใด การจัดการเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเป็นคูหา กล่องลงคะแนน หรือบัตรเลือกตั้ง จึงต้องส่งเสริมให้การเลือกตั้งโดยลับเกิดขึ้นได้จริง นอกจากขั้นตอนลงคะแนนจะต้องเป็นความลับแล้ว ยังต้องไม่สามารถเชื่อมโยงการลงคะแนนกลับไปยังผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ดังนั้น การบังคับให้ลงลายมือชื่อในบัตรลงคะแนนจึงไม่สามารถทำได้

วิธีคิดของหลักเลือกตั้งโดยลับ ยังถูกนำไปใช้กับการเลือกตั้งที่มีเทคโนโลยีมาเกี่ยวข้อง ต่อให้เป็นการลงคะแนนผ่านการใช้เครื่องลงคะแนนหรือการลงคะแนนทางอินเทอร์เน็ต ก็ต้องสอดคล้องกับหลักการนี้ โดยต้องกำหนดกลไกทางเทคนิคไม่ให้มีใครล่วงรู้การลงคะแนน การจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จะต้องไม่สามารถเชื่อมโยงกลับไปยังผู้ลงคะแนนได้

อ่านทั้งหมดได้ที่ https://www.ilaw.or.th/articles/

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1528172816022999&set=a.625664036273886

.....

Thanapol Eawsakul
5 hours ago ·

ฟันธง
พรุ่งนี้( 28 กันยายน 2569)
ศาลรัฐธรรมนูญจะเพิ่มความโกรธให้คนไทยโดยจะตัดสินว่า
การเลือกตั้ง 8 กุมภาพันธ์ 2569  ที่ดำเนินการโดยกกต. สีน้ำเงิน
นั้นเป็นนั้นการกระทำโดยด้วยรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ
เป็นการปิดจบและตัดตอนการเลือกตั้งที่โกงที่สุดครั้งหนึ่งในประเทศไทย
.....