ข้อคิดถึง ระบบราชการ ของ เดวิด เกรเบอร์ (David Graeber) นักมานุษยวิทยา Anarchist และนักเขียนชาวอเมริกัน

https://www.facebook.com/photo/?fbid=122191512224797603&set=a.122110176374797603

เดวิด เกรเบอร์ เสนอความเห็นว่า ระบบราชการสมัยใหม่มักทำมากกว่าแค่บริหารจัดการบริการ—พวกเขาสร้างระบบที่ทำให้ผู้คนต้องพิสูจน์คุณค่าของตนเองอยู่ตลอดเวลา ในสังคมกำลังพัฒนาและสังคมหลังยุคอาณานิคมหลายแห่ง ปัญหานี้อาจยิ่งเด่นชัดขึ้น เมื่อประชาชนต้องเผชิญกับโครงสร้างระบบราชการที่ซับซ้อน เอกสารมากมาย และผู้คุมกฎเกณฑ์ต่างๆ เพื่อเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานและสวัสดิการ ผลที่ตามมาคือ ระบบราชการบางครั้งอาจสร้างความเหลื่อมล้ำ ทำให้ผู้ที่อ่อนแอรู้สึกรับผิดชอบต่อสภาพการณ์ที่มักถูกกำหนดโดยโครงสร้างทางสังคมและการเมืองที่ใหญ่กว่า ทำให้คนยากจนรู้สึกแย่และโทษตัวเอง

.....

เพิ่มเติม

1. ระบบราชการไม่ได้แค่ "บริการ" แต่คือ "การพิสูจน์คุณค่า" (เพื่อลดทอนศักดิ์ศรี)

ในอุดมคติ ระบบราชการถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นฟันเฟืองในการกระจายความช่วยเหลือและสวัสดิการอย่างเท่าเทียม แต่เกรเบอร์มองเห็นว่า ในความเป็นจริง มันกลับทำงานในลักษณะ "การควบคุมและจับผิด" * แทนที่รัฐจะมองว่าสวัสดิการคือ "สิทธิขั้นพื้นฐาน" ที่ประชาชนทุกคนพึงได้ ระบบราชการกลับตั้งต้นจากความหวาดระแวงว่าประชาชนจะมาโกงหรือเอาเปรียบรัฐ

ประชาชนจึงมีหน้าที่ต้อง "พิสูจน์ตนเอง" ผ่านกระบวนการที่ซับซ้อน เช่น ต้องพิสูจน์ว่าตัวเอง "จนจริง" "ลำบากจริง" หรือ "เป็นคนดีพอ" ที่จะได้รับความช่วยเหลือ ยิ่งกระบวนการยาวนานเท่าไหร่ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ก็ยิ่งถูกลดทอนลงเท่านั้น

2. กำแพงเอกสาร (Paperwork) ในประเทศกำลังพัฒนา: เครื่องมือคัดคนออก

ในสังคมกำลังพัฒนาหรือสังคมหลังยุคอาณานิคม โครงสร้างระบบราชการมักถูกส่งต่อมาจากเจ้าอาณานิคมเดิม หรือถูกสร้างขึ้นโดยเน้นการรวมศูนย์อำนาจและการควบคุม เอกสารมากมาย (Red Tape) และผู้คุมกฎ (Gatekeepers) เช่น เจ้าหน้าที่รัฐ จึงกลายเป็น "กำแพง" สูงลิ่ว

ต้นทุนที่มองไม่เห็น: คนรวยหรือคนชั้นกลางมีต้นทุน (เวลา, เงิน, เส้นสาย, การศึกษา) มากพอที่จะข้ามกำแพงเอกสารเหล่านี้ได้

กับดักของคนเปราะบาง: แต่สำหรับคนยากจน การเดินทางมาอำเภอ การกรอกแบบฟอร์มออนไลน์ที่เข้าไม่ถึง หรือการต้องหาใบรับรองสารพัดชนิด มีต้นทุนที่พวกเขารับไม่ไหว ผลคือ คนที่มีความต้องการสวัสดิการมากที่สุด กลับเป็นกลุ่มคนที่ถูกระบบสกรีนออกไปมากที่สุด เพราะไม่มีปัญญาข้ามกำแพงเอกสารนี้

3. การโยนบาปให้ปัจเจก (Individualizing Structural Failure)

นี่คือจุดที่โหดร้ายที่สุดของระบบนี้ครับ เมื่อระบบราชการสร้างเงื่อนไขที่ยากเกินไปจนคนยากจนเข้าไม่ถึงสิทธิ ผลลัพธ์ทางจิตวิทยาที่เกิดขึ้นคือ "การโทษตัวเอง" * จากปัญหาระดับโครงสร้าง... ความยากจน การเข้าไม่ถึงการศึกษา หรือการไม่มีงานทำ แท้จริงแล้วเกิดจากความล้มเหลวในการบริหารของรัฐ การทุจริตคอร์รัปชัน และความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจที่ฝังรากลึก

...กลายเป็นความผิดของปัจเจก: แต่เมื่อคนยากจนต้องไปกราบกราน อ้อนวอน หรือถูกปฏิเสธจากเจ้าหน้าที่รัฐเพราะขาดเอกสารเพียงใบเดียว ระบบกำลังส่งสารทางอ้อมว่า "ที่คุณไม่ได้สิทธิ เพราะคุณไม่พยายามมากพอ คุณไม่ฉลาดพอ หรือคุณไม่พร้อมเอง" ---

บทสรุป ข้อความนี้กำลังบอกเราว่า ระบบราชการในสังคมเหล่านั้นไม่ได้ทำหน้าที่ลดความเหลื่อมล้ำ แต่กำลัง "ผลิตซ้ำความเหลื่อมล้ำ" และทำหน้าที่เป็นเครื่องมือซ้ำเติมทางจิตวิทยา ทำให้คนยากจนรู้สึกว่าความลำบากของตนเองคือ "ความล้มเหลวส่วนบุคคล" ไม่ใช่ความล้มเหลวของรัฐบาล ซึ่งเป็นการเบี่ยงเบนความสนใจไปจากปัญหาเชิงโครงสร้างที่แท้จริงครับ