วันพุธ, พฤศจิกายน 18, 2569

ใครได้เปรียบ ใครเสียเปรียบ จาก ไทยกับสหรัฐฯ บรรลุข้อตกลงด้านการค้า (AI ว่าไง ?)

ภายใต้ข้อตกลงนี้ ประเทศไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าที่ส่งออกจากสหรัฐฯ ขจัดอุปสรรคทางการค้าที่สำคัญต่าง ๆ และจัดซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ เพิ่มเติมเป็นมูลค่าประมาณ 2.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

.....

ถาม Gemini

ไทยกับสหรัฐฯ บรรลุข้อตกลงด้านการค้าโดย โดยจะมีการยกเลิกภาษีทั้งหมดสำหรับสินค้าที่ส่งออกจากสหรัฐฯ เพื่อส่งเสริมความร่วมมือทางเศรษฐกิจ ใครได้เปรียบ ใครเสียเปรียบ

จากประเด็นการบรรลุข้อตกลงกรอบความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Reciprocal Trade Agreement หรือ ART) ระหว่างไทยและสหรัฐอเมริกา (ภายใต้การหารือระหว่างผู้นำทั้งสองประเทศ) ซึ่งมีสาระสำคัญคือ ไทยเตรียมทยอยยกเลิกภาษีนำเข้าและขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีให้กับสินค้าจากสหรัฐฯ แลกกับการที่ไทยจะรักษาสิทธิ์ความสามารถในการแข่งขันทางภาษีและลดแรงกดดันจากมาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐฯ

หากวิเคราะห์ในแง่ของโครงสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและการค้า สามารถจำแนกผู้ได้เปรียบและเสียเปรียบ (รวมถึงกลุ่มที่ต้องแบกรับความเสี่ยง) ได้ดังนี้ครับ:

1. ฝ่ายที่ "ได้เปรียบ" (หรือได้ประโยชน์หลัก)

สหรัฐอเมริกา (และภาคธุรกิจ/เกษตรกรสหรัฐฯ):

แต้มต่อทางการค้ามหาศาล: การที่ไทยตกลงยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าทั้งหมด (หรือราว 99% ครอบคลุมทั้งสินค้าอุตสาหกรรมและเกษตร) รวมถึงการลดอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี (Non-Tariff Barriers) เช่น ยา, อุปกรณ์ทางการแพทย์, รถยนต์, เอทานอล และสินค้าเนื้อสัตว์ปีก ทำให้สินค้าอเมริกันทะลักเข้าสู่ตลาดไทยได้ง่ายและมีต้นทุนถูกลงอย่างมาก

ตลาดส่งออกสินค้าเกษตรเติบโต: สหรัฐฯ ได้โควตาการส่งออกสินค้าเกษตรมายังไทยเพิ่มขึ้นคิดเป็นมูลค่าสูงราว 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นชัยชนะครั้งสำคัญของภาคเกษตรกรรมสหรัฐฯ

ผู้ส่งออกและภาคอุตสาหกรรมรายใหญ่ของไทย (กลุ่มที่พึ่งพาตลาดสหรัฐฯ):

สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย (คิดเป็นสัดส่วนราว 24.6% ของการส่งออกรวม) การทำข้อตกลงนี้ช่วย "ปลดล็อกความไม่แน่นอน" และลดความเสี่ยงที่ไทยจะถูกสหรัฐฯ ใช้มาตรการภาษีตอบโต้ระดับสูง (เช่น มาตรการภาษีตามมาตรา 301 หรืออัตราภาษีนำเข้าที่สูงลิ่วเหมือนชาติที่ยังไม่ทำข้อตกลง) ทำให้สินค้าไทยยังคงสิทธิ์แข่งขันในตลาดสหรัฐฯ ได้ใกล้เคียงกับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียนที่ทำข้อตกลงไปก่อนหน้า
 
2. ฝ่ายที่ "เสียเปรียบ" หรือมีความเสี่ยงสูง (กลุ่มเปราะบางในประเทศ)

เกษตรกรและผู้เลี้ยงปศุสัตว์ไทย (โดยเฉพาะผู้เลี้ยงสุกรและผู้ผลิตสินค้าเกษตรบางประเภท):

การที่ไทยต้องเปิดรับสินค้าเกษตรและปศุสัตว์จากสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น (ตามกรอบมูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์ และการปลดล็อกอุปสรรคสินค้าเนื้อสัตว์ปีกหรือเนื้อสัตว์อื่นๆ) จะทำให้เกษตรกรไทยต้องเผชิญกับ "สินค้าราคาถูกจากสหรัฐฯ" ที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า เข้ามาแข่งขันแย่งส่วนแบ่งตลาดในประเทศ ซึ่งอาจสร้างความเสียหายต่อเกษตรกรรายย่อยที่ไม่สามารถแข่งขันด้านต้นทุนได้

ผู้ประกอบการ SME และอุตสาหกรรมในประเทศที่แข่งขันยาก:

เมื่อสินค้าอุตสาหกรรม, เครื่องจักร, เคมีภัณฑ์ และสินค้าเทคโนโลยีจากสหรัฐฯ หลั่งไหลเข้ามาในไทยโดยไม่มีกำแพงภาษีคอยปกป้อง ผู้ประกอบการ SMEs ของไทยที่ผลิตสินค้าทดแทนหรือมีเทคโนโลยีต่ำกว่า อาจสูญเสียส่วนแบ่งตลาดอย่างรวดเร็วหากปรับตัวไม่ทัน
 
3. ภาพรวมเชิงดุลยภาพ (มุมมองเศรษฐกิจมหภาค)

เป็นเกม "จำยอมเพื่อรักษาส่วนแบ่ง" มากกว่าการชนะเด็ดขาด (Win-Win ที่ไม่เท่ากัน):นักวิเคราะห์มองว่า ไทยอยู่ในฐานะผู้เล่นที่ต้องยอมเปิดตลาดภายในประเทศเกือบทั้งหมดแลกกับการรักษา "เส้นเลือดใหญ่" ทางเศรษฐกิจ นั่นคือการส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ ไม่ให้โดนกำแพงภาษีสูงจนพังพาบ เนื่องจากหากไทยดื้อแพ่งไม่ทำข้อตกลงและโดนสหรัฐฯ ขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าไทยในอัตราสูง (เช่น 19% ถึงกว่า 30%) จะสร้างความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจและการจ้างงานของประเทศในภาพรวมที่รุนแรงยิ่งกว่า

ภาระในการปรับตัวของกฎหมายภายใน:ข้อตกลงนี้ไม่ได้จบแค่เรื่องภาษีศุลกากร แต่ยังผูกพันไปถึงกฎระเบียบการค้าและการลงทุน เช่น การปรับปรุงกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา มาตรการด้านแรงงานและสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้นตามมาตรฐานสหรัฐฯ ซึ่งภาครัฐและเอกชนไทยต้องเร่งปรับตัวอย่างหนักเพื่อไม่ให้เสียเปรียบในระยะยาว

หมายเหตุ: ดีลนี้เพิ่งอยู่ในขั้นตอนการลงนามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) และยังต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายภายใน การรับฟังความคิดเห็น รวมถึงการพิจารณาให้ความเห็นชอบจากรัฐสภาไทย ก่อนจะกลายเป็นสัญญาฉบับสมบูรณ์ในรายละเอียดต่อไป
.....

สรุปข้อมูลเอามาจากไหนบ้าง

ข้อมูลทั้งหมดอ้างอิงมาจาก แถลงการณ์ร่วมอย่างเป็นทางการ (Joint Statement) และ การแถลงข่าวของผู้นำทั้งสองประเทศ (ระหว่างประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐอเมริกา และนายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล ของไทย) เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เกี่ยวกับกรอบความตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ Reciprocal Trade Agreement (ART)
(bangkokbiznews)

โดยมีรายละเอียดและแหล่งที่มาหลักดังนี้ครับ:

ประเด็นการยกเลิกภาษีและเปิดตลาดสินค้า: อ้างอิงจากถ้อยแถลงของทางทำเนียบขาวและสำนักข่าวต่างประเทศ/ในประเทศ ที่ระบุถึงข้อตกลงเบื้องต้นในการทยอยยกเลิกภาษีนำเข้าและขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี (Non-Tariff Barriers) ให้แก่สินค้าจากสหรัฐฯ เช่น ยวดยานพาหนะ, อุปกรณ์ทางการแพทย์, เวชภัณฑ์ยา, เอทานอล และสินค้าปศุสัตว์/เนื้อสัตว์ปีก รวมถึงโควตาการสั่งซื้อสินค้าเกษตรมูลค่าราว 2,600 ล้านدอลลาร์สหรัฐ
(thairath.co.th)

บริบทความสัมพันธ์และสัดส่วนการส่งออก: อ้างอิงข้อมูลเชิงเศรษฐกิจมหภาคว่าสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย (คิดเป็นสัดส่วนราว 24.6% ของการส่งออกรวม) และความพยายามของไทยในการเจรจารักษาสิทธิ์เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบจากมาตรการกำแพงภาษีระดับสูงของสหรัฐฯ
(ช่อง3+ 1)

ขั้นตอนหลังจากนี้: ข้อมูลระบุชัดเจนว่า การลงนามครั้งนี้เป็นการลงนามในระดับ "แถลงการณ์ร่วม (Joint Statement)" เพื่อยืนยันว่าการเจรจาสาระสำคัญบรรลุผลแล้ว แต่ตัวสัญญาฉบับสมบูรณ์ยังต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายภายใน การรับฟังความคิดเห็นจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง และการพิจารณาเห็นชอบจากรัฐสภาไทยต่อไป
(ช่อง3+ 1)