Kowit Boondham
8 hours ago
·
พา รมช.มหาดไทย ดูเหมืองแร่ชายแดน ไทย-พม่า ด้าน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ในบทบาทของสื่อมวลชน ที่ติดตามเรื่องนี้ต่อเนื่อง
มี ดร.สืบสกุล กิจนุกร ม.แม่ฟ้าหลวง Kidnukorn Suebsakun และพันเอก สิงหนาท โลสุยะ รอง ผอ.รมน.จังหวัดเชียงราย ร่วมให้ข้อมูล
ข้อมูลเหมืองบริเวณชายแดน และข้อมูลต่างๆ จะเป็นข้อมูลให้ นายกรัฐมนตรี ประชุมอาเซียน และหารือกับจีน นอกรอบ รวมถึงประเทศที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาสารพิษข้ามพรมแดน
ขอบคุณท่าน นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ที่ช่วยประสานให้พบกันและให้ข้อมูลท่าน รมช.
บทบาทของสื่อสาธารณะ....ThaiPBS
·
พา รมช.มหาดไทย ดูเหมืองแร่ชายแดน ไทย-พม่า ด้าน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ในบทบาทของสื่อมวลชน ที่ติดตามเรื่องนี้ต่อเนื่อง
มี ดร.สืบสกุล กิจนุกร ม.แม่ฟ้าหลวง Kidnukorn Suebsakun และพันเอก สิงหนาท โลสุยะ รอง ผอ.รมน.จังหวัดเชียงราย ร่วมให้ข้อมูล
ข้อมูลเหมืองบริเวณชายแดน และข้อมูลต่างๆ จะเป็นข้อมูลให้ นายกรัฐมนตรี ประชุมอาเซียน และหารือกับจีน นอกรอบ รวมถึงประเทศที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาสารพิษข้ามพรมแดน
ขอบคุณท่าน นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ที่ช่วยประสานให้พบกันและให้ข้อมูลท่าน รมช.
บทบาทของสื่อสาธารณะ....ThaiPBS
https://www.facebook.com/kowitb007/posts/29061996720077011
Kowit Boondham
October 25
·
“ดร.สืบสกุล” เสนอแก้ “วิกฤตแม่น้ำสาย”
พบสารหนู-ตะกั่วในข้าว จี้ตรวจ บ.เหมือง 20 แห่ง จ.ท่าขี้เหล็ก
บทสัมภาษณ์พิเศษ
ไทยพีบีเอสภาคเหนือ สัมภาษณ์พิเศษ ดร.สืบสกุล กิจนุกร อาจารย์สำนักวิชานวัตกรรมสังคม ม.แม่ฟ้าหลวง กรณีพบเหมือง “ดอยก่อวัน” และแม่น้ำสายสีแดงขุ่นเข้มกว่าปกติในรอบหลายปี ความกังวลสารโลหะที่ลุกลามสู่ข้าวและพืชเกษตรอื่น รวมไปถึงการขยายตัวของเหมืองแร่ในเมียนมา ตรงข้าม จ.เชียงราย
ผู้เขียนกับ ดร.สืบสกุล รู้จักกันในช่วงแพร่ระบาดโควิด-19 เมื่อประมาณปี 2563 ได้ช่วยเหลือกลุ่มแรงงาน โดยเฉพาะชาวเมียนมาและกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ต่อจากนั้นน้ำท่วมใหญ่ จ.เชียงราย ปี 2567 มาถึงสารพิษในลุ่มน้ำกก สาย รวก และโขง ได้ทำงานร่วมกันลงพื้นที่และศึกษาวิจัย โดยเฉพาะผลกระทบและการขยายตัวของเหมืองในเมียนมาตลอด 2 ปีที่ผ่านมา
วันที่นัดสัมภาษณ์เป็นช่วงเวลาเย็น เนื่องจากนัดกะทันหัน ดร.สืบสกุล นัดสัมภาษณ์ที่ศูนย์ช่วยเหลือแรงงานเมียนมา จังหวัดเชียงราย
คำถามแรกถึงความคืบหน้าสถานการณ์สารโลหะในลุ่มน้ำจังหวัดเชียงราย และ อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ เป็นอย่างไร?
“ตอนนี้ต้องบอกว่าวิกฤต”
ดร.สืบสกุล อธิบายว่าภาพรวมสถานการณ์วิกฤตแม่น้ำในจังหวัดเชียงราย ในแม่น้ำโขง แม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก
โดยเฉพาะ “แม่น้ำสาย” กำลังเข้าขั้นวิกฤต โดยเฉพาะผลตรวจแม่น้ำสายพบเกินค่ามาตรฐานนับตั้งแต่กรมควบคุมมลพิษตรวจ ล่าสุดพบการปนเปื้อนสารหนูและตะกั่วในข้าวจากแม่น้ำสาย
“ตรวจสอบแปลงข้าวนาปรัง (ช่วงธันวาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569) พบว่าในดินมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน 11 จาก 20 ตัวอย่างที่ตรวจ ในเมล็ดข้าวนาปรัง มีสารหนูเกินค่ามาตรฐานสำหรับการบริโภค 16 จาก 20 ตัวอย่าง การพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยในการบริโภค 1 ตัวอย่าง”
ดร.สืบสกุล ย้ำสถานการณ์แม่น้ำปนเปื้อนถึงขั้นวิกฤต ตอนนี้หากประเมินผลกระทบ 5 สถานการณ์ตอนนี้
1. การปนเปื้อนโลหะหนัก กรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารโลหะหนัก 9 ชนิดในแม่น้ำสาย โดยเฉพาะสารหนูที่ตรวจพบเกินค่ามาตรฐานตลอดทั้ง 3 จุดตรวจ และเกินค่ามาตรฐานต่อเนื่องทุกครั้งตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2568 เป็นต้นมา
2. ผลกระทบต่อระบบประปา การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย ใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกผลิตน้ำประปาแจกจ่ายให้ครัวเรือนกว่า 23,000 หลังคาเรือน แม้จะสามารถกำจัดโลหะหนักได้ แต่จากการสุ่มตรวจบ้านผู้บริโภคทุกเดือนยังพบสารหนูและแบเรียมในน้ำประปา แม้จะอยู่ต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งนี้ การประปาส่วนภูมิภาคจึงเริ่มก่อสร้างวางท่อเพื่อนำน้ำโขงจากอำเภอเชียงแสนมาใช้ทดแทนน้ำสายและน้ำรวก
3. การใช้ประโยชน์ทางการเกษตร เกษตรกรในพื้นที่ต้องใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกในการทำนาปีและนาปรัง บนพื้นที่กว่า 60,500 ไร่ โดยไม่มีการบำบัดน้ำก่อนนำมาใช้ทำการเกษตร
4. การสะสมของสารพิษในดินและผลผลิตทางการเกษตร กรมชลประทานและกรมพัฒนาที่ดินได้ตรวจสอบแปลงข้าวนาปรัง (ช่วงธันวาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569) พบว่าในดินมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน 11 จาก 20 ตัวอย่างที่ตรวจ ในเมล็ดข้าวนาปรัง มีสารหนูเกินค่ามาตรฐานสำหรับการบริโภค 16 จาก 20 ตัวอย่าง การพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยในการบริโภค 1 ตัวอย่าง ซึ่งสะท้อนถึงการสะสมของโลหะหนักในดินและข้าวที่แม่สาย
5. ประกาศยกระดับการเฝ้าระวัง จังหวัดเชียงรายโดยผู้ว่าราชการจังหวัด ได้ออกประกาศยกระดับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสาย โดยแนะนำให้ประชาชนงดใช้น้ำจากแม่น้ำสายเพื่ออุปโภคบริโภคโดยตรง และขอให้งดเว้นการจับปลาและสัตว์น้ำในแม่น้ำสาย
จี้รัฐบาลแก้เหมือง พบอีก 20 เหมือง จ.ท่าขี้เหล็ก พบนำเข้าด่านแม่สาย
ดร.สืบสกุล เปิดเผยอีกว่า นอกจากเหมืองในพื้นที่กองกำลัง ยังพบว่าในเขตรับผิดชอบทหารเมียนมา จ.ท่าขี้เหล็ก ยังพบเหมืองแร่กว่า 20 บริษัท ทำเหมืองทอง 12บริษัท เหมืองแร่แมงกานีส 6 บริษัท และเหมืองแร่ตะกั่ว 2 บริษัท
ดร.สืบสกุล กล่าวว่า การประชุมท้องถิ่นที่ผ่านมา ทางการจังหวัดท่าขี้เหล็กปฏิเสธเหมืองไม่ได้อยู่พื้นที่ความรับผิดชอบของจังหวัดท่าขี้เหล็ก แต่อยู่ในพื้นที่กองกำลังและเขตจังหวัดเมืองสาด คำถามสำคัญ 20 บริษัทที่ทางการเมียนมาอนุญาตทำเหมืองแร่ในท่าขี้เหล็ก คือเหมืองพื้นที่ใด ซึ่งทางการไทยจะต้องสอบถามและขอพิกัดเหมืองให้ชัดเจนเพื่อตรวจสอบว่าเหมืองเป็นต้นเหตุของการปล่อยสารพิษหรือไม่?
เมื่อสอบถามว่าแล้วเหมืองที่อยู่ในพื้นที่กองกำลังจะตรวจสอบอย่างไร? ดร.สืบสกุลกล่าวว่า แม้จะทำการตรวจสอบในพื้นที่กองกำลังจะทำยาก แต่หากเริ่มตรวจสอบเหมือง 20 แห่งที่ทางการเมียนมาอนุญาต แม่น้ำทุกสายเหมืองหลายแห่งบนพื้นที่กองกำลังแม่น้ำจะไหลผ่านลงลุ่มน้ำเดียวกัน การตรวจเหมืองและตรวจน้ำที่ไหลผ่านพื้นที่กองกำลังก็ถือเป็นแรงกดดัน
ดร.สืบสกุล กล่าวย้ำอีกว่า นอกจากการกดดันในฝั่งเมียนมา การตรวจเหมืองฝั่งไทยก็สามารถทำได้ทันที เพราะแร่หลายชนิด เช่น ตะกั่ว แมงกานีส นำผ่านแดนแม่สาย รัฐบาลไทยต้องเข้มงวดการนำเข้าแร่
เมื่อถามถึงข้อตกลงความร่วมมือไทย-เมียนมา หรือ TOR พอจะเป็นทางออกหรือไม่ ในเวทีนี้
“ผมยังไม่เห็นการตั้งคณะทำงานร่วมระหว่างท้องถิ่นเลยนะครับ”
ดร.สืบสกุล กล่าวถึงความร่วมมือตาม TOR ที่เห็นตอนนี้ทางการเมียนมาใน จ.ท่าขี้เหล็ก เริ่มตรวจน้ำ 6 จุดในลุ่มน้ำรวก-สาย แต่ยังไม่เห็นผลตรวจ คาดว่าต้องรอเพราะถูกนำไปตรวจที่ส่วนกลาง ฝั่งไทยมีการลงพื้นที่ของทูตไทยประจำเมียนมาและจังหวัดเชียงราย สิ่งที่ไม่เห็น คือการตั้งคณะทำงานร่วมในระดับท้องถิ่นร่วมกัน เพื่อศึกษาผลกระทบหรือแก้ปัญหา
แม่สายสีแดงขุ่นกว่าทุกครั้ง ภาพสะท้อนเหมืองต้นน้ำสาย ยังไร้การจัดการ?
เมื่อสอบถามกรณีสบสาย จุดที่แม่น้ำสายกับแม่น้ำรวกมาบรรจบกัน แม่น้ำสีขุ่นเข้มมากกว่าหลาย ๆ ครั้งที่พบ แม้ไม่มีฝนตก ดร.สืบสกุลกล่าวย้ำว่า เป็นภาพสะท้อนเหมืองต้นน้ำสาย หรือเหมืองที่พบล่าสุดบนดอยก่อวัน ในพื้นที่อิทธิพลของกลุ่มไทใหญ่ ที่มีทุนจีนขุดหาแร่ คือภาพสะท้อนการจัดการมลพิษ หรือการเปิดหน้าดินบนพื้นที่ต้นน้ำที่ยังขาดเรื่องมิติผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม
ข้อเสนอแก้วิกฤตสารพิษจากเหมืองต้นน้ำสาย
ดร.สืบสกุลได้เสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาสำคัญ 6 ประเด็นและเรียกร้องหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งจัดหา ยกระดับแก้ปัญหา “วิกฤตแม่น้ำสายเป็นพิษ”
1. แต่งตั้งคณะกรรมการระดับชาติ เสนอให้นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำแม่น้ำปนเปื้อนข้ามพรมแดนระดับประเทศ และจัดสรรงบประมาณจัดตั้งศูนย์ตรวจสารโลหะหนักประจำจังหวัดเชียงราย เพื่อให้การตรวจสอบห่วงโซ่อาหารมีความรวดเร็ว
2. เร่งประชุมความร่วมมือระหว่างประเทศ เสนอให้กระทรวงการต่างประเทศและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เร่งจัดการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา ครั้งที่ 1 ณ อำเภอแม่สาย พร้อมทั้งเชิญรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของเมียนมาลงพื้นที่รับฟังปัญหาจากประชาชน
3. แก้ไขปัญหาภัยแล้งและแหล่งน้ำสำรอง เสนอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ลงพื้นที่รับฟังปัญหาจากเกษตรกร เร่งจัดหาแหล่งน้ำสำรองสำหรับทำนาปรังในเดือนธันวาคมนี้ และเร่งรัดการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่คำเพื่อนำน้ำมาแจกจ่ายให้เกษตรกร
4. บูรณาการหน่วยงานเกษตรในพื้นที่ เสนอให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ที่ดูแลกรมส่งเสริมการเกษตรและสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ) ลงพื้นที่พบปะเกษตรกร พร้อมตั้งคณะกรรมการร่วมภาครัฐ ภาคประชาชน และเกษตรกร เพื่อแก้ไขปัญหาผลกระทบภาคเกษตรโดยเฉพาะ
5. เจรจาผ่านกลไก TBC (คณะกรรมการชายแดนท้องถิ่น) เสนอให้ TBC ฝ่ายไทยหยิบยกประเด็นเหมืองแร่ขึ้นมาเจรจากับ TBC ฝ่ายเมียนมาอย่างจริงจัง เนื่องจากพบข้อมูลว่ามีเหมืองแร่ในเขตท่าขี้เหล็ก อย่างน้อย 20 บริษัท (แบ่งเป็นเหมืองทองคำ 12 บริษัท, เหมืองแร่แมงกานีส 6 บริษัท และเหมืองแร่ตะกั่ว 2 บริษัท) ซึ่งมีการขุดและนำเข้าแร่ผ่านด่านแม่สายและแม่เชียงแสน ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและคุณภาพน้ำ
6. ประสานความร่วมมือกับกองกำลังทหารและฝ่ายปกครอง เสนอให้กองทัพภาคที่ 3 (แม่ทัพภาคที่ 3) และสภาการกอบกู้รัฐฉาน (SSA/RCSS) ช่วยตรวจสอบการทำเหมืองแร่ทองคำบริเวณใกล้ดอยก่อวัน เนื่องจากผลกระทบจากเหมืองแร่นี้ไม่ได้ส่งผลกระทบแค่เพียงคนไทยเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อคนไทยใหญ่ในฝั่งเมียนมาด้วยเช่นกัน จึงควรเป็นปัญหาที่ต้องร่วมมือกันแก้ไข
ปัจจุบันเหมืองแร่ในฝั่งประเทศเมียนมา ตรงข้าม จ.เชียงราย ยังขยายทำต่อเนื่อง การตรวจพบสารหนูและตะกั่วในข้าว โดยเฉพาะลุ่มน้ำสาย ถึงเวลาแล้วหรือยังที่รัฐบาลจะยกระดับการแก้ปัญหา โดยเฉพาะความร่วมมือไทย-เมียนมาที่จะแก้เรื่องนี้ อย่าปล่อยให้สารพิษซ้ำเติมและเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารมากกว่านี้…จนปัญหาสารพิษจะแก้ไม่ได้
เรื่อง/ภาพ โกวิทย์ บุญธรรม ไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ
·
“ดร.สืบสกุล” เสนอแก้ “วิกฤตแม่น้ำสาย”
พบสารหนู-ตะกั่วในข้าว จี้ตรวจ บ.เหมือง 20 แห่ง จ.ท่าขี้เหล็ก
บทสัมภาษณ์พิเศษ
ไทยพีบีเอสภาคเหนือ สัมภาษณ์พิเศษ ดร.สืบสกุล กิจนุกร อาจารย์สำนักวิชานวัตกรรมสังคม ม.แม่ฟ้าหลวง กรณีพบเหมือง “ดอยก่อวัน” และแม่น้ำสายสีแดงขุ่นเข้มกว่าปกติในรอบหลายปี ความกังวลสารโลหะที่ลุกลามสู่ข้าวและพืชเกษตรอื่น รวมไปถึงการขยายตัวของเหมืองแร่ในเมียนมา ตรงข้าม จ.เชียงราย
ผู้เขียนกับ ดร.สืบสกุล รู้จักกันในช่วงแพร่ระบาดโควิด-19 เมื่อประมาณปี 2563 ได้ช่วยเหลือกลุ่มแรงงาน โดยเฉพาะชาวเมียนมาและกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ต่อจากนั้นน้ำท่วมใหญ่ จ.เชียงราย ปี 2567 มาถึงสารพิษในลุ่มน้ำกก สาย รวก และโขง ได้ทำงานร่วมกันลงพื้นที่และศึกษาวิจัย โดยเฉพาะผลกระทบและการขยายตัวของเหมืองในเมียนมาตลอด 2 ปีที่ผ่านมา
วันที่นัดสัมภาษณ์เป็นช่วงเวลาเย็น เนื่องจากนัดกะทันหัน ดร.สืบสกุล นัดสัมภาษณ์ที่ศูนย์ช่วยเหลือแรงงานเมียนมา จังหวัดเชียงราย
คำถามแรกถึงความคืบหน้าสถานการณ์สารโลหะในลุ่มน้ำจังหวัดเชียงราย และ อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ เป็นอย่างไร?
“ตอนนี้ต้องบอกว่าวิกฤต”
ดร.สืบสกุล อธิบายว่าภาพรวมสถานการณ์วิกฤตแม่น้ำในจังหวัดเชียงราย ในแม่น้ำโขง แม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก
โดยเฉพาะ “แม่น้ำสาย” กำลังเข้าขั้นวิกฤต โดยเฉพาะผลตรวจแม่น้ำสายพบเกินค่ามาตรฐานนับตั้งแต่กรมควบคุมมลพิษตรวจ ล่าสุดพบการปนเปื้อนสารหนูและตะกั่วในข้าวจากแม่น้ำสาย
“ตรวจสอบแปลงข้าวนาปรัง (ช่วงธันวาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569) พบว่าในดินมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน 11 จาก 20 ตัวอย่างที่ตรวจ ในเมล็ดข้าวนาปรัง มีสารหนูเกินค่ามาตรฐานสำหรับการบริโภค 16 จาก 20 ตัวอย่าง การพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยในการบริโภค 1 ตัวอย่าง”
ดร.สืบสกุล ย้ำสถานการณ์แม่น้ำปนเปื้อนถึงขั้นวิกฤต ตอนนี้หากประเมินผลกระทบ 5 สถานการณ์ตอนนี้
1. การปนเปื้อนโลหะหนัก กรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารโลหะหนัก 9 ชนิดในแม่น้ำสาย โดยเฉพาะสารหนูที่ตรวจพบเกินค่ามาตรฐานตลอดทั้ง 3 จุดตรวจ และเกินค่ามาตรฐานต่อเนื่องทุกครั้งตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2568 เป็นต้นมา
2. ผลกระทบต่อระบบประปา การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย ใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกผลิตน้ำประปาแจกจ่ายให้ครัวเรือนกว่า 23,000 หลังคาเรือน แม้จะสามารถกำจัดโลหะหนักได้ แต่จากการสุ่มตรวจบ้านผู้บริโภคทุกเดือนยังพบสารหนูและแบเรียมในน้ำประปา แม้จะอยู่ต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งนี้ การประปาส่วนภูมิภาคจึงเริ่มก่อสร้างวางท่อเพื่อนำน้ำโขงจากอำเภอเชียงแสนมาใช้ทดแทนน้ำสายและน้ำรวก
3. การใช้ประโยชน์ทางการเกษตร เกษตรกรในพื้นที่ต้องใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกในการทำนาปีและนาปรัง บนพื้นที่กว่า 60,500 ไร่ โดยไม่มีการบำบัดน้ำก่อนนำมาใช้ทำการเกษตร
4. การสะสมของสารพิษในดินและผลผลิตทางการเกษตร กรมชลประทานและกรมพัฒนาที่ดินได้ตรวจสอบแปลงข้าวนาปรัง (ช่วงธันวาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569) พบว่าในดินมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน 11 จาก 20 ตัวอย่างที่ตรวจ ในเมล็ดข้าวนาปรัง มีสารหนูเกินค่ามาตรฐานสำหรับการบริโภค 16 จาก 20 ตัวอย่าง การพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยในการบริโภค 1 ตัวอย่าง ซึ่งสะท้อนถึงการสะสมของโลหะหนักในดินและข้าวที่แม่สาย
5. ประกาศยกระดับการเฝ้าระวัง จังหวัดเชียงรายโดยผู้ว่าราชการจังหวัด ได้ออกประกาศยกระดับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสาย โดยแนะนำให้ประชาชนงดใช้น้ำจากแม่น้ำสายเพื่ออุปโภคบริโภคโดยตรง และขอให้งดเว้นการจับปลาและสัตว์น้ำในแม่น้ำสาย
จี้รัฐบาลแก้เหมือง พบอีก 20 เหมือง จ.ท่าขี้เหล็ก พบนำเข้าด่านแม่สาย
ดร.สืบสกุล เปิดเผยอีกว่า นอกจากเหมืองในพื้นที่กองกำลัง ยังพบว่าในเขตรับผิดชอบทหารเมียนมา จ.ท่าขี้เหล็ก ยังพบเหมืองแร่กว่า 20 บริษัท ทำเหมืองทอง 12บริษัท เหมืองแร่แมงกานีส 6 บริษัท และเหมืองแร่ตะกั่ว 2 บริษัท
ดร.สืบสกุล กล่าวว่า การประชุมท้องถิ่นที่ผ่านมา ทางการจังหวัดท่าขี้เหล็กปฏิเสธเหมืองไม่ได้อยู่พื้นที่ความรับผิดชอบของจังหวัดท่าขี้เหล็ก แต่อยู่ในพื้นที่กองกำลังและเขตจังหวัดเมืองสาด คำถามสำคัญ 20 บริษัทที่ทางการเมียนมาอนุญาตทำเหมืองแร่ในท่าขี้เหล็ก คือเหมืองพื้นที่ใด ซึ่งทางการไทยจะต้องสอบถามและขอพิกัดเหมืองให้ชัดเจนเพื่อตรวจสอบว่าเหมืองเป็นต้นเหตุของการปล่อยสารพิษหรือไม่?
เมื่อสอบถามว่าแล้วเหมืองที่อยู่ในพื้นที่กองกำลังจะตรวจสอบอย่างไร? ดร.สืบสกุลกล่าวว่า แม้จะทำการตรวจสอบในพื้นที่กองกำลังจะทำยาก แต่หากเริ่มตรวจสอบเหมือง 20 แห่งที่ทางการเมียนมาอนุญาต แม่น้ำทุกสายเหมืองหลายแห่งบนพื้นที่กองกำลังแม่น้ำจะไหลผ่านลงลุ่มน้ำเดียวกัน การตรวจเหมืองและตรวจน้ำที่ไหลผ่านพื้นที่กองกำลังก็ถือเป็นแรงกดดัน
ดร.สืบสกุล กล่าวย้ำอีกว่า นอกจากการกดดันในฝั่งเมียนมา การตรวจเหมืองฝั่งไทยก็สามารถทำได้ทันที เพราะแร่หลายชนิด เช่น ตะกั่ว แมงกานีส นำผ่านแดนแม่สาย รัฐบาลไทยต้องเข้มงวดการนำเข้าแร่
เมื่อถามถึงข้อตกลงความร่วมมือไทย-เมียนมา หรือ TOR พอจะเป็นทางออกหรือไม่ ในเวทีนี้
“ผมยังไม่เห็นการตั้งคณะทำงานร่วมระหว่างท้องถิ่นเลยนะครับ”
ดร.สืบสกุล กล่าวถึงความร่วมมือตาม TOR ที่เห็นตอนนี้ทางการเมียนมาใน จ.ท่าขี้เหล็ก เริ่มตรวจน้ำ 6 จุดในลุ่มน้ำรวก-สาย แต่ยังไม่เห็นผลตรวจ คาดว่าต้องรอเพราะถูกนำไปตรวจที่ส่วนกลาง ฝั่งไทยมีการลงพื้นที่ของทูตไทยประจำเมียนมาและจังหวัดเชียงราย สิ่งที่ไม่เห็น คือการตั้งคณะทำงานร่วมในระดับท้องถิ่นร่วมกัน เพื่อศึกษาผลกระทบหรือแก้ปัญหา
แม่สายสีแดงขุ่นกว่าทุกครั้ง ภาพสะท้อนเหมืองต้นน้ำสาย ยังไร้การจัดการ?
เมื่อสอบถามกรณีสบสาย จุดที่แม่น้ำสายกับแม่น้ำรวกมาบรรจบกัน แม่น้ำสีขุ่นเข้มมากกว่าหลาย ๆ ครั้งที่พบ แม้ไม่มีฝนตก ดร.สืบสกุลกล่าวย้ำว่า เป็นภาพสะท้อนเหมืองต้นน้ำสาย หรือเหมืองที่พบล่าสุดบนดอยก่อวัน ในพื้นที่อิทธิพลของกลุ่มไทใหญ่ ที่มีทุนจีนขุดหาแร่ คือภาพสะท้อนการจัดการมลพิษ หรือการเปิดหน้าดินบนพื้นที่ต้นน้ำที่ยังขาดเรื่องมิติผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม
ข้อเสนอแก้วิกฤตสารพิษจากเหมืองต้นน้ำสาย
ดร.สืบสกุลได้เสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาสำคัญ 6 ประเด็นและเรียกร้องหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งจัดหา ยกระดับแก้ปัญหา “วิกฤตแม่น้ำสายเป็นพิษ”
1. แต่งตั้งคณะกรรมการระดับชาติ เสนอให้นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำแม่น้ำปนเปื้อนข้ามพรมแดนระดับประเทศ และจัดสรรงบประมาณจัดตั้งศูนย์ตรวจสารโลหะหนักประจำจังหวัดเชียงราย เพื่อให้การตรวจสอบห่วงโซ่อาหารมีความรวดเร็ว
2. เร่งประชุมความร่วมมือระหว่างประเทศ เสนอให้กระทรวงการต่างประเทศและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เร่งจัดการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา ครั้งที่ 1 ณ อำเภอแม่สาย พร้อมทั้งเชิญรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของเมียนมาลงพื้นที่รับฟังปัญหาจากประชาชน
3. แก้ไขปัญหาภัยแล้งและแหล่งน้ำสำรอง เสนอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ลงพื้นที่รับฟังปัญหาจากเกษตรกร เร่งจัดหาแหล่งน้ำสำรองสำหรับทำนาปรังในเดือนธันวาคมนี้ และเร่งรัดการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่คำเพื่อนำน้ำมาแจกจ่ายให้เกษตรกร
4. บูรณาการหน่วยงานเกษตรในพื้นที่ เสนอให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ที่ดูแลกรมส่งเสริมการเกษตรและสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ) ลงพื้นที่พบปะเกษตรกร พร้อมตั้งคณะกรรมการร่วมภาครัฐ ภาคประชาชน และเกษตรกร เพื่อแก้ไขปัญหาผลกระทบภาคเกษตรโดยเฉพาะ
5. เจรจาผ่านกลไก TBC (คณะกรรมการชายแดนท้องถิ่น) เสนอให้ TBC ฝ่ายไทยหยิบยกประเด็นเหมืองแร่ขึ้นมาเจรจากับ TBC ฝ่ายเมียนมาอย่างจริงจัง เนื่องจากพบข้อมูลว่ามีเหมืองแร่ในเขตท่าขี้เหล็ก อย่างน้อย 20 บริษัท (แบ่งเป็นเหมืองทองคำ 12 บริษัท, เหมืองแร่แมงกานีส 6 บริษัท และเหมืองแร่ตะกั่ว 2 บริษัท) ซึ่งมีการขุดและนำเข้าแร่ผ่านด่านแม่สายและแม่เชียงแสน ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและคุณภาพน้ำ
6. ประสานความร่วมมือกับกองกำลังทหารและฝ่ายปกครอง เสนอให้กองทัพภาคที่ 3 (แม่ทัพภาคที่ 3) และสภาการกอบกู้รัฐฉาน (SSA/RCSS) ช่วยตรวจสอบการทำเหมืองแร่ทองคำบริเวณใกล้ดอยก่อวัน เนื่องจากผลกระทบจากเหมืองแร่นี้ไม่ได้ส่งผลกระทบแค่เพียงคนไทยเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อคนไทยใหญ่ในฝั่งเมียนมาด้วยเช่นกัน จึงควรเป็นปัญหาที่ต้องร่วมมือกันแก้ไข
ปัจจุบันเหมืองแร่ในฝั่งประเทศเมียนมา ตรงข้าม จ.เชียงราย ยังขยายทำต่อเนื่อง การตรวจพบสารหนูและตะกั่วในข้าว โดยเฉพาะลุ่มน้ำสาย ถึงเวลาแล้วหรือยังที่รัฐบาลจะยกระดับการแก้ปัญหา โดยเฉพาะความร่วมมือไทย-เมียนมาที่จะแก้เรื่องนี้ อย่าปล่อยให้สารพิษซ้ำเติมและเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารมากกว่านี้…จนปัญหาสารพิษจะแก้ไม่ได้
เรื่อง/ภาพ โกวิทย์ บุญธรรม ไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ
อวยยศพี่นักข่าวคนนี้ 'โกวิทย์ThaiPBS' ลงพื้นที่ชาวเชียงรายมาตลอดตั้งแต่ตอนน้ำท่วม อยากให้คนอื่นๆช่วยกันผลักดันบ้าง ประชาชนเป็นกระบอกเสียงจนไม่รู้จะเป็นยังไงแล้วววววว #แม่สาย #แม่น้ำโขง Cr. โกวิทย์ https://t.co/JG8xmaUhdp
— Nabi (@Vovovovok) November 14, 2026
https://x.com/Vovovovok/status/2121547539803734198
