วันเสาร์, พฤศจิกายน 21, 2569

“ดร.สติธร” วิเคราะห์ “3 นิ้ว...รีเทิร์น” โอกาสแฟลชม็อบจุดติดสูง




KEY POINTS
  • ชี้ปม “อกหักจากการเมืองในระบบ” ดันแฟลชม็อบจุดติดสูง: ดร.สติธร วิเคราะห์คนรุ่นใหม่ Gen Z ผิดหวังจากผลลัพธ์การเลือกตั้ง ทำให้มีแนวโน้มหันกลับมารวมตัวแสดงพลังอีกครั้ง
  • ประเด็น “ขยะพิษ-สารพิษ” ตัวเร่งอารมณ์ร่วมลงถนน: มองว่าปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กระทบหลายภูมิภาคอาจดึงดูดกลุ่มผู้ใหญ่ให้ออกมาร่วมเคลื่อนไหวคู่ขนานกับข้อเรียกร้องสิทธิเสรีภาพ
  • เตือนรัฐบาลอย่าเพิกเฉย-ชี้บริบทต่างจาก “ม็อบกำนันมโน”: ระบุม็อบเด็กกระจายตัวไร้แกนนำเดี่ยว หากการเจรจาเป็นเพียงพิธีกรรมทางการเมืองอาจยิ่งทำให้สถานการณ์ลุกลาม
20 พฤศจิกายน 2569 ดร.สติธร ธนานิธิโชติ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ประเด็น “จับตาปรากฏการณ์ 3 นิ้ว...รีเทิร์น” ในรายการ “เจาะลึกทั่วไทย Inside Thailand” ทางเนชั่นทีวี กรณีมีการนัดหมายแต่งกายใส่หูแมวไปรวมตัวกัน ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เวลา 15.00 น. วันนี้ ภายใต้แคมเปญ “เพื่อไล่หนู”

โดย ดร.สติธร มองว่า การเคลื่อนไหวในรูปแบบแฟลชม็อบครั้งนี้ มีโอกาสจุดติดและสร้างแรงกระเพื่อมทางการเมืองค่อนข้างสูง เนื่องจากความรู้สึก “อกหักจากการเมืองในระบบ” ของคนรุ่นใหม่ ประกอบกับประเด็นปัญหาเฉพาะหน้าอย่างเรื่อง “ขยะพิษและสารพิษ” ที่กำลังคุกรุ่นในสังคม พร้อมแนะรัฐบาลต้องรับฟังและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด อย่าใช้วิธีนิ่งเฉย



ในบริบทการเมืองขณะนี้ ปรากฏการณ์ 3 นิ้ว จะรีเทิร์นสำเร็จหรือไม่?

ดร.สติธร บอกว่า หากมองในแง่ การออกมาแสดงออกถือว่าสำเร็จแน่นอน แต่ถ้ามองในแง่เป้าหมายทางการเมือง (การสร้างแรงกระเพื่อม หรือกดดันรัฐบาล) ต้องแยกการตีความ

ส่วนจะสามารถสร้างแรงกระเพื่อม หรือกดดันให้รัฐบาลต้องดำเนินการบางอย่างได้หรือไม่นั้น

ดร.สติธร กล่าวว่า มีโอกาสค่อนข้างสูง และส่งผลสะเทือนแน่นอน เพราะเป็นเสียงจากกลุ่มนักเรียน นักศึกษา เยาวชน และคนรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นอนาคตของประเทศ หากออกมาพร้อมกันและประสานเสียง รัฐบาลไม่รับฟังไม่ได้เด็ดขาด

รูปแบบการชุมนุม (Flash Mob) และปัจจัยความอกหักจากการเมืองในระบบ

ดร.สติธร มองว่า รูปแบบจะเป็นแฟลชม็อบแน่นอน ส่วนความถี่ ความห่างขึ้นอยู่กับ "อารมณ์ร่วม" หากมีอารมณ์ร่วมสูงก็นัดหมายชุมนุมได้บ่อยขึ้น ไม่จำกัดสถานที่ นัดเวลาเดียวกัน แสดงพลังแล้วสลายตัว

สังคมมีอารมณ์ร่วมมากน้อยแค่ไหน จะจุดติดเหมือนปี 2563–2564 หรือไม่?

ดร.สติธร กล่าวว่า ประเด็นที่เรียกร้องคุกรุ่นอยู่ในใจอยู่แล้ว มีวลีเช่น "ไม่ไหวแล้วโว้ย" มันกระตุ้นความรู้สึกคน

ช่วงที่ผ่านมาที่การชุมนุมเงียบไป ไม่ใช่เพราะท้อแท้ หรือถอดใจ แต่เพราะเยาวชนเห็นโอกาสในการขับเคลื่อนผลักดันความต้องการผ่าน "การเมืองในระบบที่เป็นทางการ" เช่น การเลือกตั้งปี 2566 และการที่ Gen Z เข้าไปร่วมงานกับพรรคการเมืองทุกเฉดสีในการเลือกตั้งต้นปี 2569

อย่างไรก็ตาม เมื่อผลการเลือกตั้งและการตอบสนองของระบบการเมืองไม่เป็นไปตามความคาดหวัง เกิดความรู้สึก "อกหักจากการเมืองในระบบ" โอกาสที่แฟลชม็อบจะจุดติดและเบ่งบานอีกครั้งจึงมีสูง



ประเด็นขับเคลื่อน จากเรื่องสิทธิเสรีภาพ สู่ ปัญหา "ขยะพิษ"

ดร.สติธร ระบุว่า ประเด็นเรียกร้องนอกจากเรื่องพื้นฐานที่สะสมมานาน (การศึกษา สิทธิเสรีภาพ สิทธิมนุษยชน ความเท่าเทียม) แล้ว ยังมีประเด็นเฉพาะหน้าในปัจจุบันมาหลอมรวมกัน

ส่วนอาจมีกลุ่มผู้ใหญ่หลากกลุ่มออกมาเดินตาม เนื่องจากความไม่พอใจกลไกรัฐที่ปล่อยให้ทุนจีนนำขยะพิษมาเทในไทย สารพิษกระจายเต็มเมือง ซึ่งเรื่องขยะพิษนี้เขย่าอารมณ์คนให้ลงถนนได้

ดร.สติธร เห็นด้วยว่าประเด็นจุดติดอาจเป็นเรื่องที่คุกรุ่นในใจคนอย่าง เรื่องขยะพิษ สารพิษ ซึ่งพูดถึงกันมากทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออก ภาคกลาง แล้วโยงไปถึงต้นเหตุและเรื่องอื่นๆ ได้อีก

แกนนำเด็กยุคใหม่จะมีผลต่อการจุดกระแสติดหรือไม่?

ดร.สติธร กล่าวว่า มีผลแต่ไม่มาก ธรรมชาติการชุมนุมจะเกิดผู้นำตามธรรมชาติ (Natural Leader) ขึ้นมาสื่อสารแทนขบวนการ แต่หากมวลชนยังมีอารมณ์ร่วม ขบวนก็ขับเคลื่อนต่อได้ ไม่ได้ยึดติดที่ศูนย์กลางการนำ



ความเหมือนและความต่างระหว่าง "ม็อบกำนันมโน" กับ "ม็อบเด็ก" ?
  • ม็อบกำนันมโน: เป็นรูปแบบดั้งเดิม (Conventional) เน้นรวมตัวปักหลักค้างคืนยืดเยื้อ เหมาะกับกลุ่ม Gen Y ขึ้นไป เรียกร้องประเด็นเศรษฐกิจปากท้อง
  • ม็อบเยาวชน: เป็นรูปแบบ แฟลชม็อบ (Flash Mob) เรียกร้องประเด็นสิทธิ เสรีภาพ ความเท่าเทียม และสิ่งแวดล้อม
ม็อบเด็กๆ จะยืนระยะได้ยาวกว่าม็อบกำนันมโนหรือไม่?

ดร.สติธร มองว่า หากรักษาโมเมนตัมและตรึงข้อเรียกร้องหลัก 3 คำไว้ได้คือ "สิทธิ เสรีภาพ ความเท่าเทียม" จะยืนระยะได้ยาว เพราะไม่ได้มุ่งผลลัพธ์ระยะสั้น หรือล้มรัฐบาลทันที แต่เป็นข้อเรียกร้องที่กดดันได้เรื่อยๆ

ใครหรือกลุ่มไหนเป็นหัวเรือใหญ่ในครั้งนี้?

ดร.สติธร กล่าวว่า ดูไม่ออกชัดเจน เนื่องจากมีกลุ่มใหม่ๆ เกิดขึ้น เช่น StilDem หรือ Politica ธรรมชาติม็อบนักเรียนนักศึกษาที่มีการส่งต่อรุ่นสู่รุ่นตามช่วงวัย รุ่นพี่อาจช่วยคอยสนับสนุนเป็นที่ปรึกษา แต่ไม่ได้เป็นผู้นำทางความคิดที่คอยชักจูงอยู่เบื้องหลังตลอดเวลา

ท่าทีและการรับมือของรัฐบาล

ดร.สติธร กล่าวว่า รัฐบาลต้องรับฟังและมีท่าทีตอบรับที่เหมาะสม อย่าใช้วิธีนิ่งเฉยหรือรอให้กระแสเงียบไปเอง เพราะอาจทำให้สถานการณ์ลุกลาม

หากนายกรัฐมนตรี (อนุทิน) ลงไปเจรจาด้วยตนเอง เหมือนที่เคยไปคุยกับม็อบกำนันมโน จะช่วยบรรเทาสถานการณ์ได้หรือไม่?

ดร.สติธร กล่าวว่า ขึ้นอยู่กับจังหวะ วิธีการ และจะไปคุยกับใคร เพราะม็อบกำนันมโนมีแกนนำชัดเจน แต่ม็อบเด็กกระจายตัวไม่มีแกนนำเดี่ยว หากทำเป็นเพียงพิธีกรรมทางการเมืองก็อาจยิ่งลุกลาม




ที่มา The Nation
https://www.nationtv.tv/news/current-issue/378986463