วันศุกร์, พฤศจิกายน 20, 2569

ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงแหล่งทำเหมืองแร่อย่างน้อย 2,839 แห่ง ตั้งแต่ลุ่มน้ำโขง ลุ่มน้ำสาละวิน ไปจนถึงพื้นที่ตอนใต้ของเมียนมาตามแนวชายแดนไทย รวมถึงบริเวณลุ่มน้ำกระบุรี จ.ระนอง











https://x.com/aorwiki/status/2123380150993904058
.....

กิจกรรมการทำเหมืองหลายประเภทมักดำเนินการอยู่ติดกับหรือใกล้กับแม่น้ำ โดยบางรูปแบบ เช่น การทำเหมืองทองคำ อาจเกิดขึ้นบนตัวแม่น้ำโดยตรง สำหรับการทำเหมืองแร่หายาก (rare earth) ซึ่งพบได้บ่อยที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จะใช้วิธีการชะละลายแร่ในแหล่งกำเนิด (in-situ leaching) โดยการสูบน้ำปริมาณมากจากแม่น้ำใกล้เคียงเข้าไปชะล้างชั้นดินใต้ผิวดินบริเวณภูเขา ร่วมกับสารเคมีต่าง ๆ จนกลายเป็นของผสมเหลว (slurry) ก่อนจะนำไปแยกเอาแร่หายากออกมาและเหลือทิ้งไว้เป็นกากแร่ ในพื้นที่เหมืองที่ไม่มีการควบคุม น้ำเสียเหล่านี้จะถูกปล่อยกลับลงสู่แม่น้ำและไหลไปตามกระแสน้ำสู่พื้นที่ตอนล่าง น้ำเสียดังกล่าวอาจมีโลหะและสารเคมีที่เป็นพิษปนเปื้อนอยู่ เช่น สารหนู ปรอท แคดเมียม แมงกานีส และสารปนเปื้อนอื่น ๆ ซึ่งส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำในท้องถิ่น พื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำที่ใช้ในการเกษตร รวมถึงประชากรปลาและสิ่งมีชีวิตในน้ำ การได้รับสารปนเปื้อนเหล่านี้ในระดับสูงก่อให้เกิดความเสี่ยงร้ายแรงต่อสุขภาพของผู้ที่ได้รับผลกระทบ

กิจกรรมการทำเหมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปกำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยผลกระทบจากการทำเหมืองที่มีต่อชุมชนท้องถิ่นและสิ่งมีชีวิตในน้ำนั้น ส่วนใหญ่ยังไม่มีการศึกษาหรือบันทึกข้อมูลไว้อย่างชัดเจน รัฐบาลในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขงยังไม่มีความพร้อมในการรับมือกับผลกระทบที่เกิดขึ้นในปัจจุบันและที่จะตามมาในอนาคต หรืออาจเลือกที่จะเพิกเฉยต่อปัญหาดังกล่าว สำหรับผลกระทบจากการทำเหมืองในรัฐกะฉิ่นของเมียนมานั้น เริ่มเป็นที่รับรู้มากขึ้นหลังจากมีการวิจัยและดำเนินงานโดยองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับนานาชาติมาเป็นเวลาหลายปี ส่วนในจังหวัดเชียงรายของประเทศไทย กำลังเผชิญกับวิกฤตด้านสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นจากการทำเหมืองในพื้นที่ตอนบนของเมียนมา ซึ่งส่งผลกระทบต่อแม่น้ำกก แม่น้ำสาย-รวก และแม่น้ำโขง แม้สื่อจะเริ่มนำเสนอข่าวเกี่ยวกับผลกระทบจากการทำเหมืองในจังหวัดเชียงรายมาตั้งแต่ช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2568 แต่ยังจำเป็นต้องมีการดำเนินงานอีกมากเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศไทยและเมียนมาออกมาตรการตอบสนองที่เหมาะสม นอกจากนี้ กิจกรรมการทำเหมืองในลาวและกัมพูชาก็เพิ่งจะเริ่มมีการบันทึกข้อมูล ซึ่งบางส่วนเป็นการเปิดเผยข้อมูลเป็นครั้งแรกผ่านแพลตฟอร์มนี้ ทั้งนี้ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานรัฐ องค์กรระดับภูมิภาค องค์กรพัฒนาเอกชน นักวิชาการ และชุมชนท้องถิ่น เพื่อสร้างองค์ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับผลกระทบจากการทำเหมือง เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแพลตฟอร์มนี้จะเป็นศูนย์กลางรวบรวมข้อมูลและข่าวสารเกี่ยวกับผลกระทบของการทำเหมืองที่มีต่อแม่น้ำต่าง ๆ ได้

Stimson Center ใช้ภาพถ่ายจาก Planet Labs ในการระบุ ตรวจสอบ และอัปเดตตำแหน่งกิจกรรมการทำเหมืองที่อยู่บนหรือใกล้แม่น้ำในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป ตำแหน่งเหมืองบางแห่งได้รับการระบุโดยองค์กรและนักวิจัยอื่น ๆ ซึ่งได้เผยแพร่รายงาน แผนที่ และ/หรือชุดข้อมูลเกี่ยวกับตำแหน่งเหมืองไว้แล้ว ทั้งนี้ เราจะดำเนินการตรวจสอบข้อมูลดังกล่าวและให้เครดิตแก่แหล่งข้อมูลต้นทางไว้ในกล่องข้อมูล (pop-up box) ของเหมืองแต่ละแห่ง โดยทั่วไปแล้ว ร่องรอยของกิจกรรมการทำเหมือง ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ขุดเจาะ พื้นที่แปรรูป หรือเขื่อนกักเก็บกากแร่ สามารถสังเกตเห็นได้ง่ายผ่านภาพถ่ายดาวเทียมแบบออปติก (optical satellite imagery) กิจกรรมการทำเหมืองเพื่อสกัดทรัพยากรแร่แต่ละชนิดจะมีลักษณะเฉพาะที่ปรากฏให้เห็นผ่านภาพถ่ายดาวเทียม ซึ่งช่วยให้สามารถจำแนกและจัดประเภทกิจกรรมการทำเหมืองรูปแบบต่าง ๆ ออกจากกันได้ ตัวอย่างเช่น การทำเหมืองแร่หายาก (rare earth) ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มักใช้วิธีการชะละลายแร่ในแหล่งกำเนิด (in-situ leaching) ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือการถางป่าบนไหล่เขา ควบคู่ไปกับการสร้างบ่อขนาดใหญ่ไว้ในพื้นที่ลาดต่ำลงมา ซึ่งสามารถตรวจพบได้ผ่านภาพถ่ายดาวเทียมความละเอียดสูง ผู้ใช้งานสามารถดูร่องรอยกิจกรรมการทำเหมืองบางส่วนได้โดยการเปลี่ยนไปใช้ชั้นข้อมูลแผนที่ดาวเทียม (satellite basemap) บนแดชบอร์ด อย่างไรก็ตาม แผนที่ดาวเทียมดังกล่าวเป็นแผนที่พื้นฐานที่จัดเตรียมโดย Esri ซึ่งภาพที่ปรากฏอาจเป็นภาพถ่ายที่มีอายุตั้งแต่หนึ่งถึงห้าปีที่ผ่านมา ท่านสามารถดาวน์โหลดชุดข้อมูลเกี่ยวกับเหมืองได้ที่นี่

https://www.stimson.org/2025/mining-in-mainland-southeast-asia-river-basins-dashboard/