วันพฤหัสบดี, พฤศจิกายน 19, 2569

ตอนหาเสียงพูดจาดิบดีว่าอยากเอาประกันสังคมออกจากระบบราชการ แต่พอถึงเวลามีอำนาจขึ้นมาจริงๆ ไม่มีใครทำอย่างที่พูดเลย (เหตุผลคือ ปฏิรูปโครงสร้างสร้างศัตรู ขอเป็น status quo ปลอดภัยดี ?!? )


aoikotori | อาโออิโคโทริ | 青い小鳥
@aoikotori

ตอนหาเสียงพูดจาดิบดีว่าอยากเอาประกันสังคมออกจากระบบราชการ แต่พอถึงเวลามีอำนาจขึ้นมาจริงๆ ไม่มีใครทำอย่างที่พูดเลย

https://x.com/aoikotori/status/2123055943978221983/photo/1











ตอนหาเสียงพูดจาดิบดีว่าอยากเอาประกันสังคมออกจากระบบราชการ แต่พอถึงเวลามีอำนาจขึ้นมาจริงๆ ไม่มีใครทำอย่างที่พูดเลย เพราะอะไร

ประเด็นนี้เป็นคำถามที่สะท้อนความผิดหวังของประชาชนและผู้ประกันตนจำนวนมาก เพราะในช่วงหาเสียง พรรคการเมืองมักเสนอเรื่องการปรับปรุงประกันสังคมเป็นชูโรง แต่เมื่อได้เข้าสู่อำนาจเป็นรัฐบาล กลับไม่มีใครกล้าแตะต้องหรือดันให้ออกนอกระบบราชการอย่างจริงจัง

เหตุผลเบื้องหลังปรากฏการณ์ "พูดอย่าง ทำอีกอย่าง" หรือการเปลี่ยนท่าทีเมื่อมีอำนาจ สามารถวิเคราะห์ได้จาก 5 ปัจจัยหลักทางการเมืองและการบริหาร ดังนี้:

1. ขุมทรัพย์กองทุน 2.8–3 ล้านล้านบาท (อำนาจทางการเมืองและการคลัง)

การคุมงบประมาณ: กองทุนประกันสังคมเป็นกองทุนที่มีมูลค่าสูงที่สุดในประเทศ (ราว 3 ล้านล้านบาท) การที่กองทุนนี้ยังอยู่ในระบบราชการ (กระทรวงแรงงาน) ทำให้ฝ่ายบริหารและนักการเมืองที่คุมกระทรวงยังมี "อำนาจในการกำกับทิศทาง" เม็ดเงินมหาศาลนี้

ผลประโยชน์แฝง: การมีอำนาจแต่งตั้ง คณะกรรมการ (บอร์ด) หรือกำหนดนโยบายการจัดซื้อจัดจ้าง โครงการพัฒนาด้านไอที และโครงการสวัสดิการต่างๆ เป็นโควตาอำนาจที่สำคัญทางการเมือง หากโอนออกไปเป็นองค์กรอิสระ ฝ่ายการเมืองจะเสียอำนาจในการควบคุมตรงนี้ไปทันที

2. แรงต้านจาก "วัฒนธรรมข้าราชการ" และการรักษาอาณาจักร (Bureaucracy & Inertia)

สำนักงานประกันสังคม (สปส.) มีข้าราชการและเจ้าหน้าที่นับหมื่นคน หากมีการแปรรูปหรือถ่ายโอนออกนอกระบบราชการ จะเกิด แรงต้านมหาศาลจากภายใน เกี่ยวกับความมั่นคงในอาชีพ สิทธิสวัสดิการข้าราชการ สิทธิการรับบำเหน็จบำนาญของข้าราชการเดิม

รัฐบาลส่วนใหญ่มักไม่อยากสร้างความขัดแย้งกับองค์กรข้าราชการขนาดใหญ่ เพราะข้าราชการคือ "กลไกขับเคลื่อนงาน" ของรัฐบาล การขัดใจข้าราชการระดับสูงอาจส่งผลกระทบต่อการทำงานในภาพรวม

3. "ความเสี่ยงทางการเมือง" หากเกิดผิดพลาด (Political Risk)

เสี่ยงรับอิฐมากกว่ารับดอกไม้: หากดันให้ออกนอกระบบแล้วการบริหารเกิดผิดพลาด เช่น นำเงินไปลงทุนแล้วขาดทุน เกิดการทุจริตในองค์กรอิสระ หรือสิทธิประโยชน์สะดุด รัฐบาลในขณะนั้นจะต้อง "รับผิดชอบทางการเมืองเต็มๆ" และอาจถูกใช้เป็นประเด็นอภิปรายไม่ไว้วางใจหรือโจมตีในการเลือกตั้งครั้งถัดไป

ดังนั้น การปล่อยให้ยึดติดกับ "ระบบราชการเดิม" แม้จะช้าและได้ผลตอบแทนต่ำ แต่มันเป็น "พื้นที่ปลอดภัย (Safe Zone)" ทางการเมือง เพราะมีระเบียบกรอบราชการช่วยบังแดดบังลมไว้ หากเกิดอะไรขึ้นก็อ้างได้ว่า "ทำตามระเบียบราชการแล้ว"

4. ความตระหนักเรื่องภาระค้ำประกันของรัฐบาล (State Guarantee)

ในช่วงหาเสียง พรรคการเมืองมักมองในมุม "ประสิทธิภาพและการเก็งกำไร/ผลตอบแทน"

แต่เมื่อเข้ามาบริหารและเห็นตัวเลขบัญชีจริง จะพบว่าหากแยกประกันสังคมออกไปเป็นองค์กรอิสระเด็ดขาด คำถามสำคัญคือ "หากกองทุนล้มละลายหรือเงินไม่พอจ่ายบำนาญ รัฐบาลยังต้องอุ้ม (ค้ำประกัน) หรือไม่?"

หากรัฐบาลยังต้องค้ำประกันด้วยเงินภาษี รัฐบาลก็มองว่า "ในเมื่อรัฐต้องรับผิดชอบความเสี่ยงสุดท้าย รัฐก็ควรต้องคุมบริหารเอง" แต่ถ้าตัดขาดไม่ค้ำประกัน ประชาชนและฝ่ายลูกจ้างก็จะไม่ยินยอมเช่นกัน

5. การเปลี่ยนจาก "ฝ่ายค้าน/ผู้เสนอนโยบาย" มาเป็น "ฝ่ายบริหาร"

นักการเมืองตอนหาเสียง (ฝ่ายเสนอ): ขายภาพความฝัน ฝันถึงประสิทธิภาพ การหาเงินเพิ่ม การเปลี่ยนโครงสร้าง เพื่อดึงคะแนนเสียงจากกลุ่มคนทำงาน

นักการเมืองเมื่อเป็นรัฐบาล (ฝ่ายบริหาร): มักถูกกลืนด้วยความจริงของการบริหาร (Realpolitik) ที่ต้องชั่งน้ำหนักระหว่าง "คะแนนเสียงกับการประนีประนอมกับกลุ่มอำนาจเดิม" สุดท้ายจึงมักเลือกว่า "ทำเรื่องเสี่ยงน้อยกว่า" หรือทำเพียงแค่การปรับปรุงกฎหมายสิทธิประโยชน์เล็กๆ น้อยๆ แทนการปฏิรูปโครงสร้างใหญ่

📌 สรุป
เหตุผลที่ไม่มีใครทำจริงเมื่อมีอำนาจ เพราะ "การคุมกองทุน 3 ล้านล้านไว้ในมือ มีประโยชน์ทางการเมืองและอำนาจมากกว่า" ประกอบกับ "การปฏิรูปโครงสร้างสร้างศัตรู (ข้าราชการ) และเสี่ยงรับความผิดพลาดทางการเมืองสูง" นักการเมืองจำนวนมากจึงเลือกที่จะเกียร์ว่างหรือปล่อยให้ตกไปเมื่อถึงเวลาต้องลงมือจริง