Phil Saengkrai
14 hours ago
·
ช้างตัวใหญ่ที่อยู่ในห้องพิจารณาคดีในคดีโรฮิงญา คืออิสราเอล
อิสราเอลถูกแอฟริกาใต้ฟ้องในศาลโลก กล่าวหาว่า ปฏิบัติการทหารในกาซ่าเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวปาเลสไตน์ คดียังอยู่ระหว่างพิจารณา กว่าจะมีคำตัดสินก็คงใช้เวลาอีก 3-4 ปี
ยิ่งไปกว่านั้น ด้วยเหตุที่ปาเลสไตน์ยอมรับเขตอำนาจศาล ICC ด้วย การกระทำความผิดทั้งหลายในดินแดนปาเลสไตน์จึงอยู่ภายใต้อำนาจศาลทั้งสิ้น ในวันข้างหน้า อาจเกิดคดีในข้อหาต่างๆ ซึ่งอาจรวมถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ด้วย
ดังนั้น สิ่งที่ศาลโลกตัดสินในคดีโรฮิงญา มีผลโดยตรงต่อคดีกาซ่าแน่นอน
มีอยู่อย่างน้อย 2 ประเด็นที่ส่งผลโดยตรงต่อคดีกาซ่า
ข้อแรก ในคดีโรฮิงญา ศาลตีความไว้อย่างชัดเจนว่า ในภาวะการสู้รบกัน แม้จะปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ แต่ก็ยังอาจจะเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ได้
รัฐบาลและกองทัพอิสราเอลยืนยันมาตลอดว่าปฏิบัติกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศอย่างครบถ้วน (ตามที่อิสราเอลตีความ) ดังนั้น ในคดีกาซ่า อิสราเอลจึงใช้ข้อต่อสู้ว่า การที่กองทัพอิสราเอลปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศเป็นหลักฐานอย่างดีว่า รัฐอิสราเอลขาดเจตนาในการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวปาเลสไตน์ พูดในทางกลับกัน หากอิสราเอลต้องการทำลายคนปาเลสไตน์จริงๆ คงไม่ทำตามกฎหมายมนุษยธรรม
เมื่อศาลโลกได้วินิจฉัยเช่นนี้ ข้อต่อสู้ทำนองจึงฟังไม่ขึ้นอีกต่อไป (จริงๆ มันฟังไม่ขึ้นอยู่แล้ว แต่ในคดีโรฮิงญาศาลอธิบายไว้อย่างกระจ่างแจ้ง)
จึงเป็นไปได้ว่า อิสราเอลต้องใช้ข้อต่อสู้ใหม่
ข้อที่สอง เรื่องหน้าที่ในการป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
อนุสัญญาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กำหนดหน้าที่ให้รัฐภาคีต้องป้องกัน และปราบปรามการฆ่าล้างเผาพันธุ์ แน่นอนรัฐเองมีหน้าที่ที่จะต้องไม่กระทำการใดๆ ที่เข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
ในประเด็นหน้าที่ป้องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ศาลโลกได้เคยตีความว่า เมื่อรัฐรู้หรือควรจะรู้ว่า มีความเสี่ยงที่จะเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้น รัฐต้องดำเนินมาตรการที่จำเป็น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่หากในท้ายที่สุดแล้ว ศาลวินิจฉัยการกระทำที่เกิดขึ้น ยังไม่เข้าข่ายว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ให้ถือว่ารัฐไม่ได้ทำผิดหน้าที่ในการป้องกันไปโดยอัตโนมัติ
ในคดีโรฮิงญา ศาลได้ตีความใหม่ว่า
แม้ในท้ายที่สุดแล้ว ศาลวินิจฉัยการกระทำที่เกิดขึ้น ยังไม่เข้าข่ายว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่รัฐยังอาจจะทำผิดได้ หากไม่ได้ดำเนินมาตรการป้องกันที่เหมาะสม เป็นการกลับคำพิพากษาเดิมอย่างตรงๆ
พูดง่ายๆ ศาลกำลังบอกกับรัฐภาคีในอนุสัญญาทั้งหลายทั่วโลกว่า หากเริ่มมีสัญญาณว่าจะเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ต้องทำอะไรสักอย่างเท่าที่จะทำได้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้นจริงๆ
ในกรณีของกาซ่า ศาลได้วินิจฉัยเบื้องต้นไปแล้วว่า สิ่งที่เกิดในกาซ่า มีความเป็นไปได้ (plausible) ว่าจะเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ดังนั้น จึงเกิดคำถามว่า รัฐภาคีทั้งหลายรวมทั้งอิสราเอล ได้ดำเนินการอะไรไปแล้วบ้าง
นอกจากนี้ เยอรมนีก็ถูกนิการากัวฟ้องในศาลโลก ว่าส่งอาวุธให้อิสราเอล คำตัดสินของศาลก็อาจจะส่งผลกระทบไปถึงเยอรมนีด้วย
ในคดีกาซ่า หากกระบวนพิจารณาเดินหน้าไปถึงขั้นการพิสูจน์หลักฐานว่ามีเจตนาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์จริงหรือไม่ แม้สมมติว่าจะพิสูจน์ไม่ได้ (ขีดเส้นใต้คำว่า สมมติ) แต่อิสราเอลก็ยังอาจจะผิด เพราะไม่ได้ดำเนินมาตรการที่จำเป็นเพื่อป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์อยู่ดี
(ภาพกาซ่าจากรอยเตอร์)
ช้างตัวใหญ่ที่อยู่ในห้องพิจารณาคดีในคดีโรฮิงญา คืออิสราเอล
อิสราเอลถูกแอฟริกาใต้ฟ้องในศาลโลก กล่าวหาว่า ปฏิบัติการทหารในกาซ่าเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวปาเลสไตน์ คดียังอยู่ระหว่างพิจารณา กว่าจะมีคำตัดสินก็คงใช้เวลาอีก 3-4 ปี
ยิ่งไปกว่านั้น ด้วยเหตุที่ปาเลสไตน์ยอมรับเขตอำนาจศาล ICC ด้วย การกระทำความผิดทั้งหลายในดินแดนปาเลสไตน์จึงอยู่ภายใต้อำนาจศาลทั้งสิ้น ในวันข้างหน้า อาจเกิดคดีในข้อหาต่างๆ ซึ่งอาจรวมถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ด้วย
ดังนั้น สิ่งที่ศาลโลกตัดสินในคดีโรฮิงญา มีผลโดยตรงต่อคดีกาซ่าแน่นอน
มีอยู่อย่างน้อย 2 ประเด็นที่ส่งผลโดยตรงต่อคดีกาซ่า
ข้อแรก ในคดีโรฮิงญา ศาลตีความไว้อย่างชัดเจนว่า ในภาวะการสู้รบกัน แม้จะปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ แต่ก็ยังอาจจะเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ได้ รัฐบาลและกองทัพอิสราเอลยืนยันมาตลอดว่าปฏิบัติกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศอย่างครบถ้วน (ตามที่อิสราเอลตีความ) ดังนั้น ในคดีกาซ่า อิสราเอลจึงใช้ข้อต่อสู้ว่า การที่กองทัพอิสราเอลปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศเป็นหลักฐานอย่างดีว่า รัฐอิสราเอลขาดเจตนาในการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวปาเลสไตน์ พูดในทางกลับกัน หากอิสราเอลต้องการทำลายคนปาเลสไตน์จริงๆ คงไม่ทำตามกฎหมายมนุษยธรรม
เมื่อศาลโลกได้วินิจฉัยเช่นนี้ ข้อต่อสู้ทำนองจึงฟังไม่ขึ้นอีกต่อไป (จริงๆ มันฟังไม่ขึ้นอยู่แล้ว แต่ในคดีโรฮิงญาศาลอธิบายไว้อย่างกระจ่างแจ้ง)
จึงเป็นไปได้ว่า อิสราเอลต้องใช้ข้อต่อสู้ใหม่
ข้อที่สอง เรื่องหน้าที่ในการป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ อนุสัญญาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กำหนดหน้าที่ให้รัฐภาคีต้องป้องกัน และปราบปรามการฆ่าล้างเผาพันธุ์ แน่นอนรัฐเองมีหน้าที่ที่จะต้องไม่กระทำการใดๆ ที่เข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
ในประเด็นหน้าที่ป้องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ศาลโลกได้เคยตีความว่า เมื่อรัฐรู้หรือควรจะรู้ว่า มีความเสี่ยงที่จะเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้น รัฐต้องดำเนินมาตรการที่จำเป็น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่หากในท้ายที่สุดแล้ว ศาลวินิจฉัยการกระทำที่เกิดขึ้น ยังไม่เข้าข่ายว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ให้ถือว่ารัฐไม่ได้ทำผิดหน้าที่ในการป้องกันไปโดยอัตโนมัติ
ในคดีโรฮิงญา ศาลได้ตีความใหม่ว่า
แม้ในท้ายที่สุดแล้ว ศาลวินิจฉัยการกระทำที่เกิดขึ้น ยังไม่เข้าข่ายว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่รัฐยังอาจจะทำผิดได้ หากไม่ได้ดำเนินมาตรการป้องกันที่เหมาะสม เป็นการกลับคำพิพากษาเดิมอย่างตรงๆ
พูดง่ายๆ ศาลกำลังบอกกับรัฐภาคีในอนุสัญญาทั้งหลายทั่วโลกว่า หากเริ่มมีสัญญาณว่าจะเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ต้องทำอะไรสักอย่างเท่าที่จะทำได้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้นจริงๆ
ในกรณีของกาซ่า ศาลได้วินิจฉัยเบื้องต้นไปแล้วว่า สิ่งที่เกิดในกาซ่า มีความเป็นไปได้ (plausible) ว่าจะเข้าข่ายเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ดังนั้น จึงเกิดคำถามว่า รัฐภาคีทั้งหลายรวมทั้งอิสราเอล ได้ดำเนินการอะไรไปแล้วบ้าง
นอกจากนี้ เยอรมนีก็ถูกนิการากัวฟ้องในศาลโลก ว่าส่งอาวุธให้อิสราเอล คำตัดสินของศาลก็อาจจะส่งผลกระทบไปถึงเยอรมนีด้วย
ในคดีกาซ่า หากกระบวนพิจารณาเดินหน้าไปถึงขั้นการพิสูจน์หลักฐานว่ามีเจตนาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์จริงหรือไม่ แม้สมมติว่าจะพิสูจน์ไม่ได้ (ขีดเส้นใต้คำว่า สมมติ) แต่อิสราเอลก็ยังอาจจะผิด เพราะไม่ได้ดำเนินมาตรการที่จำเป็นเพื่อป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์อยู่ดี
(ภาพกาซ่าจากรอยเตอร์)