ความเหลื่อมล้ำของความร้อน เมื่อคนจนไม่มีสิทธิ์เข้าถึงเทคโนโลยีความเย็น

Climate Finance Network Thailand
April 2
·
ความเหลื่อมล้ำของความร้อน
เมื่อคนจนไม่มีสิทธิ์เข้าถึงเทคโนโลยีความเย็น
.
บนถนนสุขุมวิท แสงแดดปัดป่ายตามใบหน้าของคนขับมอเตอร์ไซค์ ใต้ร่มผ้า พวกเขาโชกชุ่มไปด้วยเหงื่อ ขณะที่ผู้โดยสารรถเมล์หยิบผ้าเช็ดหน้ามาซับเหงื่อตามเนื้อตัวและลำคอ
.
กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศว่า ฤดูร้อนประเทศไทยในปีนี้เริ่มต้นตั้งแต่วันที่ 22 ก.พ. และจะสิ้นสุดราวช่วงสิ้นเดือนพฤษภาคม โดยคาดว่าอุณหภูมิสูงสุดประมาณ 42–45 องศาเซลเซียส อย่างไรก็ดี ล่าสุดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมออกมาเตือนว่า ค่าดัชนีความร้อน หรืออุณหภูมิที่คนเรารู้สึก อาจสูงถึง 60 องศาเซลเซียสในช่วงต้นเดือนเมษายน
.
ทุกคนรู้สึกถึงความร้อนที่เพิ่มขึ้นเหมือนกัน แต่ไม่ใช่ทุกคนรู้สึกถึงความร้อนเท่ากัน ยังมีคนอีกจำนวนมากในประเทศไทยและทั่วโลกที่ไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีทำความเย็น และสิ่งนี้กำลังตอกย้ำว่า ภาวะโลกรวนส่งผลต่อผู้มีรายได้น้อยรุนแรงกว่าผู้มีรายได้สูง
.
สถานการณ์ความร้อน
.
ในปัจจุบัน อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกเพิ่มสูงขึ้นอย่างน้อย 1.1 องศาเซลเซียส ส่งผลให้ความร้อนเพิ่มขึ้นจนกระทบคุณภาพชีวิตของมนุษย์ โดยระหว่างปี 2000–2019 มีผู้เสียชีวิตจากความร้อนเฉลี่ยปีละ 490,000 ราย โดย 45% อยู่ในทวีปเอเชีย
.
ประเทศไทยซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่เสี่ยงที่สุดจากภาวะโลกรวน ก็กำลังเผชิญปัญหานี้เช่นกัน โดยเมื่อปีที่แล้ว กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขเปิดเผยว่า มีผู้ป่วยโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน 182 ราย และมีผู้เสียชีวิต 21 ราย โดยพบผู้เสียชีวิตมากที่สุดในจังหวัดอุดรธานี และมีรายงานการเสียชีวิตสูงสุดในเดือนเมษายน
.
สำหรับหลายชีวิต หน้าที่การงานทำให้พวกเขาไม่สามารถหลีกหนีความร้อนได้ เช่น กรรมกรก่อสร้าง ชาวนา หรือเจ้าหน้าที่จราจร ซึ่งมักเป็นกลุ่มอาชีพเดียวกันที่มีรายได้น้อย และไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีความเย็น เช่น เครื่องปรับอากาศได้
.
ความเหลื่อมล้ำกับสิทธิในการเข้าถึงเทคโนโลยีทำความเย็น
.
แอร์ไม่เคยถูกนับเป็นปัจจัยสี่ของชีวิต แต่มันสามารถรักษาชีวิตของเราได้เช่นกัน โดยงานวิจัย “The 2021 report of the Lancet Countdown on health and climate change: code red for a healthy future” พบว่า ระหว่างปี 2019–2021 แอร์ช่วยชีวิตผู้คนจากความร้อนทั่วโลกได้ประมาณ 190,000 ราย และช่วยลดความเสี่ยงในการเสียชีวิตจากความร้อนได้สูงถึง 75%
.
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่สามารถเข้าถึงแอร์ โดยข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย เปิดเผยว่า มีครัวเรือนประมาณ 39–44% เท่านั้นที่มีแอร์ใช้ในบ้าน และมีมากถึง 321,185 ครัวเรือนที่ไม่มีพัดลม รวมถึง 14.7 ล้านครัวเรือนที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศ ขณะที่อีกประมาณ 4,259 ครัวเรือนมีแอร์ใช้ถึง 9 ตัว
.
โดยข้อมูลดังกล่าวยังระบุว่า
- ครัวเรือนที่มีรายได้ต่ำกว่า 20,000 บาท/เดือน ไม่มีแอร์ แต่มีพัดลมประมาณ 2 ตัว
- ครัวเรือนที่มีรายได้ 20,000–50,000 บาท มีแอร์ 1 ตัว และพัดลมประมาณ 3 ตัว
- ครัวเรือนที่มีรายได้ 100,000–500,000 บาท มีแอร์ 3 ตัว และพัดลมประมาณ 4 ตัว
- ครัวเรือนที่มีรายได้มากกว่า 500,000 บาท มีแอร์ระหว่าง 7–9 ตัว
.
“แอร์เครื่องหนึ่งราคา 2 หมื่นบาท ก็คือเงินเดือนเรา 4 เดือนเลยนะ ถ้าจะติดแอร์ก็คือต้องไม่กินอะไรเลย” ชาวบ้านรายหนึ่งในชุมชนพูนทรัพย์ เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร เคยให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยไว้ในบทความ ‘สำรวจชีวิตจริงที่ “ร้อนแบบอยู่ไม่ได้” ของคนจนไทยในยุคโลกเดือด’
.
ในภาพใหญ่ มีเพียง 15% ของประชากรโลกเท่านั้นที่มีรายได้เพียงพอในการเข้าถึงแอร์ และส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาคโลกเหนือ เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และสหรัฐอเมริกา หรือกล่าวได้ว่า ประชากรในภูมิภาคโลกใต้ราว 2–4 พันล้านคน หรือ 25–50% ของประชากรโลก อยู่ในความเสี่ยงจากอากาศที่ร้อนขึ้นจากภาวะโลกรวน
.
รัฐกับการช่วยประชาชนรับมืออากาศร้อน
.
ถึงแม้แอร์จะไม่ใช่ปัจจัยสี่ แต่บางประเทศกลับมองว่ามันคือสวัสดิการที่สำคัญ เมื่อปี 2024 รัฐบาลท้องถิ่นในบริติชโคลอมเบีย ประเทศแคนาดา ลงทุนมากกว่า 10 ล้านดอลลาร์ เพื่อแจกแอร์ชนิดเคลื่อนที่ได้ราว 8,000 เครื่องให้แก่ครัวเรือนที่มีรายได้น้อย
.
อย่างไรก็ดี สำหรับผู้มีรายได้น้อย การติดตั้งแอร์ตามมาด้วยค่าไฟที่เพิ่มสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศที่ค่าไฟถือว่าสูงเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างประเทศไทย
.
(ค่าไฟไทยสูงกว่าประเทศอื่นในภูมิภาคอาเซียน เช่น เวียดนาม ลาว อินโดนีเซีย หรือแม้กระทั่งมาเลเซีย)
.
การช่วยประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยีความเย็นเป็นเพียงหนึ่งในหลายแนวทางที่รัฐสามารถดำเนินการได้ เช่น ในเมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน ได้ออกแบบพื้นที่หลบความร้อน (climate shelters) มากกว่า 400 จุดทั่วเมือง โดยออกแบบให้ประชากรกลุ่มเปราะบางสามารถเข้าถึงได้ภายในระยะเดินไม่เกิน 10 นาที
.
หรือในรัฐอย่างแคลิฟอร์เนียและแอริโซนา ก็มีการแต่งตั้งผู้อำนวยการด้านความร้อนประจำเมือง (Chief Heat Officer) ขึ้นมาเพื่อรับมือกับความร้อนโดยเฉพาะ
.
หลายประเทศเริ่มออกแบบนโยบายเพื่อช่วยประชาชนรับมือกับภาวะโลกรวนและความร้อนที่เพิ่มสูงขึ้น แต่ในระยะยาว หนทางที่ดีที่สุดในการรับมือกับโลกรวนยังคงเป็นการควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้สูงขึ้นไปมากกว่านี้ ซึ่งหมายถึงการเพิ่มพื้นที่สีเขียว การยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล และการสร้างจินตนาการใหม่ถึงเศรษฐกิจและสังคมสีเขียวทั้งระบบ
.....

Climate Finance Network Thailand
ค่าไฟไทยเทียบกับประเทศอื่นในอาเซียน

Climate Finance Network Thailand
อ้างอิง:
.
https://heatmap.news/adaptation/extreme-heat-energy-supply
.
https://www.unicef.org/.../cooling-dilemma-amid-climate...
.
https://vancouversun.com/.../heres-how-low-income-earners...
.
https://www.facebook.com/Bnomics.co/photos/%EF%B8%8F-ความร้อนที่ไม่เท่ากัน-ความเหลื่อมล้ำที่มองไม่เห็น-แต่รู้สึกได้ในวันที่อุณหภูมิ/711995177827470/
.
https://www.facebook.com/SAFESAVETHAI/posts/เปิดสถิติ-ภาคไหนในประเทศไทยใช้แอร์เยอะที่สุด-%EF%B8%8F%EF%B8%8Fผลสำรวจจากสำนักงานสถิติแห่งชาติปี/1423593989554165/
.
https://www.iea.org/.../air-conditioners-in-southeast...
.
https://www.thaipbs.or.th/news/content/504055
.
https://www.thaigov.go.th/th/news/162315
.
https://shelters.vcity.dataviz.bsc.es/slides/en#/3/0/0


https://www.facebook.com/photo/?fbid=122283438920245170&set=a.122106306146245170