บทความในมติชนสุดสัปดาห์ บ่งบอกให้เราทั้งหลายพึงตระหนักว่า ปัญหาสารพิษปนเปื้อนในลุ่มน้ำกก แม่น้ำโขง ที่กลายเป็นประเด็นร้อนของชาวเชียงใหม่ เชียงรายนั้น เป็นเรื่องซับซ้อนซ่อนเงื่อน ถ้ารัฐบาล “อนุทิน” ยังเมินเฉยมองเป็นแค่ประเด็นท้องถิ่น เชื่อเหลือเกินว่าปัญหานี้จบไม่สวยแน่

Matichon Weekly - มติชนสุดสัปดาห์
11 hours ago
·
❝ จีน-เมียนมา-ไทย-แร่-มลพิษ
จีนผลิตแร่ธาตุหายากราวร้อยละ 61 ของการผลิตทั้งโลก
และครองสัดส่วนการแปรรูป ร้อยละ 92❞
.
ประเทศไทยมีพรมแดนติดกับรัฐฉานตะวันออกเริ่มได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ตามมา โดยเมื่อเดือนกันยายน 2567 เกิดเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในเขตอำเภอแม่สายและอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงรายเป็นสัญญาณแรกของปัญหาข้ามพรมแดนที่มาจากการขยายพื้นที่ทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมา โดยเฉพาะในอาณาเขตของรัฐฉานและว้า ดินโคลนมหาศาลทะลักท่วมบ้านเรือนผู้คน
.
เหมืองแร่หายากและแร่สำคัญในประเทศเมียนมากระจายตัวจากรัฐกะฉิ่นจนถึงรัฐฉาน แต่เนื่องจากประเทศเมียนมามีความขัดแย้งและประนีประนอมทางชาติพันธุ์มาอย่างยาวนาน เหมืองแร่ในรัฐกะฉิ่นที่มีพรมแดนติดกับประเทศจีนตกเป็นพื้นที่เป้าหมายแรกของการขุดค้นเอาแร่หายากส่งออกไปยังจีน กองทัพเอกราชกะฉิ่น (Kachin Independence Army) หรือ KIA ซึ่งเป็นผู้ครอบครองอาณาบริเวณพรมแดนแห่งนี้ได้ใช้ทรัพยากรที่มีความต้องการสูงนี้ในการต่อรองทางการเมืองและเศรษฐกิจกับจีน
.
ทางด้านรัฐฉานตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ภายใต้อำนาจการปกครองของกองทัพพันธมิตรประชาธิปไตยแห่งชาติ (National Democratic Alliance Army) หรือ NDAA ทำเหมืองแร่หายากส่งออกไปยังจีนจำนวนมาก เหมืองแร่ส่วนใหญ่ตั้งอยู่เหนือต้นน้ำที่เป็นสาขาของแม่น้ำโขง
.
ส่วนกองทัพสหรัฐว้า (United Wa State Army) หรือ UWSA มีศูนย์กลางในรัฐฉานตอนเหนือ และมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีนทั้งทางการทหารและเศรษฐกิจ ขยายการทำเหมืองแร่จากรัฐฉานตอนเหนือลงมายังภาคตะวันออกที่แม่น้ำไหลลงแม่น้ำโขงเรื่อยมาจนถึงพรมแดนเมียนมา-ไทย ซึ่งทำเหมืองทองคำและแร่หายากหนักในต้นน้ำสายและกก
.
มิเพียงแต่ความขัดแย้งและประนีประนอมทางชาติพันธุ์ที่ยืดเยื้อในเมียนมาที่ได้สร้างความซับซ้อนของการทำเหมืองแร่เท่านั้น ปฏิสัมพันธ์กับประเทศมหาอำนาจที่ทั้งมีพรมแดนติดกันไปจนถึงประเทศตะวันตกที่อยู่ไกลออกไป เช่น สหรัฐอเมริกา ต่างพยายามเข้าไปมีส่วนแบ่งในทรัพยากรมูลค่ามหาศาล ส่งผลให้ปัญหาเหมืองแร่มีความซับซ้อนสูงตามไปด้วย
.
จีนเป็นประเทศแรกที่ผูกขาดความได้เปรียบความสัมพันธ์เชิงอำนาจเหนือดินแดนรัฐกะฉิ่นและรัฐฉาน โดยจีนสนับสนุนและทำให้ตัวเองมีอิทธิพลเหนือกองกำลังชาติพันธุ์ จนได้ประโยชน์จากการทำเหมืองแร่ในเมียนมาอย่างยาวนาน
.
◤ องค์กรพลังงานระหว่างประเทศ (The International Energy Agency) หรือ IEA ประเมินว่า ประเทศจีนผลิตแร่ธาตุหายากราวร้อยละ 61 ของการผลิตทั้งโลก และครองสัดส่วนการแปรรูป ร้อยละ 92
.
ขณะที่การแข่งขันด้านความต้องการแร่หายากหนักยังพุ่งสูงต่อเนื่อง ส่งผลให้อินเดียในฐานะเป็นประเทศซึ่งมีพรมแดนติดกับรัฐกะฉิ่นของเมียนมา เร่งแสวงหาลู่ทางเข้าไปตักตวงเอาทรัพยากรแร่หายากหนักในภูมิภาคหลายต่อหลายครั้ง
.
เช่นเดียวกันกับประเทศสหรัฐอเมริกาที่ถึงแม้อยู่ห่างไกลจากเมียนมา และใช้นโยบายคว่ำบาตรประเทศเมียนมา แต่สหรัฐพยายามค้นหาความเป็นไปได้ในการเข้าถึงทรัพยากรในรัฐกะฉิ่นด้วย
.
ดังที่กล่าวมาแล้วว่า ความซับซ้อนของปฏิสัมพันธ์ในอาณาบริเวณพรมแดนเมียนมา จีน อินเดีย และไทย เป็นเงื่อนไขสำคัญของการทำเหมืองแร่ ครั้นเมื่อพิจารณาถึงท่าทีของรัฐบาลต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ยิ่งทำให้เห็นว่าการแก้ไขปัญหาข้ามพรมแดนมีความซับซ้อนเท่าทวี
.
บทความของอาจารย์สืบสกุล บ่งบอกให้เราทั้งหลายพึงตระหนักว่า ปัญหาสารพิษปนเปื้อนในลุ่มน้ำกก แม่น้ำโขง ที่กลายเป็นประเด็นร้อนของชาวเชียงใหม่ เชียงรายนั้น เป็นเรื่องซับซ้อนซ่อนเงื่อน ถ้ารัฐบาล “อนุทิน” ยังเมินเฉยมองเป็นแค่ประเด็นท้องถิ่น เชื่อเหลือเกินว่าปัญหานี้จบไม่สวยแน่

⸻
แม่น้ำเปื้อนพิษ ‘อนุทิน 2’ เมิน โดยทวีศักดิ์ บุตรตัน
https://www.matichon.co.th/weekly/column/article_899567

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1446743287487866&set=a.627369302758606