วันเสาร์, สิงหาคม 01, 2569

‘โฉมใหม่’ ของสองฟากถนนราชดำเนินกลาง สะท้อนการเปลี่ยนประวัติศาสตร์จาก ‘อาร์ตเดโก’ ของคณะราษฎร ไปเป็นสถาปัตยกรรม ‘นีโอคลาสสิก’ ภาพแทนของรัชกาลที่ ๕

ช่วงสัปดาห์ของวันเฉลิมพระชนมพรรษาฯ รัชกาลที่ ๑๐ ที่ผ่านมา มีการพูดถึง โฉมใหม่ของสองฟากถนนราชดำเนินกลางกันเป็นพิเศษ ไม่เพียงการประดับแสง สี และเสียง สดุดีวันที่ ๒๘ กรกฎา

หากแต่กล่าวถึงการเปลี่ยนประวัติศาสตร์ของถนนสายสำคัญแห่งชาติเส้นนี้ด้วย

“สำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ ได้มีโครงการปรับปรุงภายนอกอาคาร หรือที่เรียกว่า ‘ฟาสาด’ (façade) สองข้างทางถนนราชดำเนินกลาง เปลี่ยนสถาปัตยกรรม อาร์ตเดโกของคณะราษฎร ไปเป็นสถาปัตยกรรม นีโอคลาสสิก ภาพแทนของรัชกาลที่ ๕”

ประชาไทชวนทำความรู้จักศิลปะ ‘อาร์ตเดโก’ “ที่ผสมผสานเข้ากับแนวคิดหลัก ๖ ประการของคณะราษฎร” เอาไว้จากการสัมภาษณ์ ชาตรี ประกิตนนทการ แห่งคณะสถาปัตย์ฯ ม.ศิลปากร ว่าได้กลายเป็น “คาแรกเตอร์ประจำตัวคณะราษฎร”

จุดเด่นของสถาปัตยกรรมอาร์ตเดโก “หลังคาตัด ตัวอาคารเรียบเกลี้ยง มีความเป็นทรงเรขาคณิต ปฏิเสธลวดลายฟุ่มเฟือย เพื่อสื่อสารถึงความเสมอภาค ความเท่าเทียม และระบอบใหม่ภายใต้รัฐธรรมนูญ” มีอาคารอื่นในลักษณะเดียวกัน คือ

“ไปรษณีย์กลางบางรัก หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โรงเรียนพิบูลวิทยาลัย จ.ลพบุรี เป็นต้น” ความเปลี่ยนแปลงรูปแบบอาคารริมถนนราชดำเนิน เริ่มมาตั้งแต่ปี ๒๕๓๒ ด้วยการรื้ออาคารโรงหนัง เฉลิมไทย เพื่อเปิดโล่งให้เห็น โลหะปราสาทวัดราชนัดดาฯ

มีความกังวลกันมาพักใหญ่แล้วว่า ไม่ช้าอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ตรงสี่แยกตัดถนนดินสอ คงจะต้องอันตรธานหายไป ด้วยเจตนาลบล้างภาพจำของคณะราษฎร เฉกเช่นหมุดเหล็กที่ลานพระรูปฯ และอนุสาวรีย์ปราบกบฏ (บวรเดชฯ) ที่แยกบางเขน

ไอคอน ของการลบภาพคณะราษฎรบนถนนราชดำเนินเฟสแรก คืออาคาร สถิตไทยชโย ซึ่งถูกเปลี่ยนแมเป็นนีโอคล้าสสิคล้วนๆ มีการแสดงแสงสีเสียง immersive โยการจัดทำของบริษัทแพลนบีมีเดีย ระหว่างวันที่ ๒๗-๒๘ ก.ค. ต่อเนื่องด้วยโครงการหวังสูง

พยายามทำให้ถนนราชดำเนินกลางกลายเป็น “พื้นที่เศรษฐกิจแบบ High-end มีห้างหรู โรงแรมราคาแพง มีธุรกิจระดับบนเข้ามาเต็ม” เทียบเคียงกับถนนช็องเซลีเซ หรือ Avenue des Champs-Élysées ของนครปารีส

ในวันนี้มีคำถามกรุ่นอยู่ภายในว่า จิตสำนึกของประชาชนทั่วไปสอดรับกับแผนสร้างความเปลี่ยนแปลงแบบล้ำหน้าแต่ว่าย้อนยุคนี้เพียงไร การผุดขึ้นของศูนย์การค้าขนาดยักษ์ ไม่ว่าจะเป็น villes ต่างๆ ของเครือเซ็นทรัล เซ็นทรา เซ็นทาร่า

หรือว่า สยาม โน่น นั่น นี่ และ ไอค่อนเรามีกันไม่เพียงพอหรือไร

(https://www.facebook.com/thematterco/posts/WEruLezFytW, https://www.facebook.com/ThaiPBS/posts/24n1bLHXcX และ https://www.facebook.com/Prachatai/posts/y3nyQXz6b)