สถาบันปรีดี พนมยงค์ Pridi Banomyong Institute
16 hours ago
·
#OnThisDay
12 เมษายน 2476
นายปรีดี พนมยงค์ ถูกเนรเทศออกจากประเทศ
.
ในการอภิวัฒน์ 2475 คณะราษฎรได้วางรากฐานการปกครองผ่าน "หลัก 6 ประการ" โดยเฉพาะหลักประการที่ 3 ที่ว่าด้วย "การเศรษฐกิจ" โดยการวางโครงการเศรษฐกิจแห่งชาติและไม่ปล่อยให้ราษฎรต้องอดอยาก ภารกิจนี้ตกเป็นหน้าที่ของ นายปรีดี พนมยงค์ หรือ หลวงประดิษฐ์มนูธรรม ในฐานะมันสมองและผู้นำฝ่ายพลเรือนของคณะราษฎร
.
สภาวการณ์ในขณะนั้น สยามกำลังเผชิญกับคลื่นของวิกฤตเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ ที่ส่งผลกระทบไปทั่วโลก ราคาข้าวตกต่ำอย่างรุนแรง เกิดเป็นปัญหาเศรษฐกิจที่ค่อนข้างหนัก นายปรีดีจึงได้ใช้เวลาในช่วงปลายปี พ.ศ. 2475 จนถึงต้นปี พ.ศ. 2476 ร่างแผนเศรษฐกิจขึ้นมาอย่างละเอียด ซึ่งต่อมาถูกเรียกว่า "เค้าโครงการเศรษฐกิจ" หรือ "สมุดปกเหลือง"
.
เค้าโครงการเศรษฐกิจเสนอให้ราษฎรทุกคนมีสถานะเป็น "ข้าราชการ" โดยรัฐบาลเป็นผู้จ่ายเงินเดือนให้ แลกกับแรงงานในระบบสหกรณ์ แนวคิดนี้ถูกมองว่าเป็นก้าวที่ล้ำหน้ากว่ายุคสมัยอย่างยิ่ง
.
แต่ในขณะเดียวกันหมู่ชนชั้นนำอนุรักษนิยมก็มองว่านี่คือการทำลายกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินส่วนบุคคล และมีลักษณะที่คล้ายคลึงกับระบบคอมมิวนิสต์ในสหภาพโซเวียต เมื่อนายปรีดีนำเสนอเค้าโครงการเศรษฐกิจต่อคณะรัฐมนตรีในวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2476 พระยามโนปกรณ์นิติธาดา นายกรัฐมนตรี พร้อมด้วยสมาชิกฝ่ายอนุรักษนิยม เช่น พระยาศรีวิสารวาจา และพระยาทรงสุรเดช แสดงท่าทีคัดค้านอย่างรุนแรง
.
เมื่อไม่สามารถตกลงกันได้ในทางสภา พระยามโนฯ จึงตัดสินใจทำการรัฐประหารเงียบ เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2476 โดยการออกพระราชกฤษฎีกาปิดสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา
.
รัฐบาลของพระยามโนฯ รีบตรา “พระราชบัญญัติว่าด้วยคอมมิวนิสต์ พ.ศ. 2476” ขึ้นในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2476 ทำให้นายปรีดีตกอยู่ในฐานะผู้ต้องหาในคดีคอมมิวนิสต์ รัฐบาลได้ยื่นเงื่อนไขให้นายปรีดีเดินทางออกนอกประเทศ เพื่อแลกกับการรักษาความสงบเรียบร้อยและเพื่อหลีกเลี่ยงการปะทะด้วยกำลังที่อาจเกิดขึ้น
.
วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2476 นายปรีดี ต้องอำลาแผ่นดินเกิดมุ่งหน้าสู่ประเทศฝรั่งเศส โดยมีประชาชนกว่า 2,000 คน มารอส่งนายปรีดี ประกอบด้วยสมาชิกคณะราษฎร ข้าราชการทุกหมู่เหล่า พ่อค้า และนักเรียนที่เลื่อมใสในอุดมการณ์ของท่าน เส้นทางเดินเรือมุ่งหน้าสู่สิงคโปร์ในวันที่ 15 เมษายน ก่อนจะข้ามมหาสมุทรไปยังเมืองท่ามาร์แซย์ ประเทศฝรั่งเศส
.
ช่วงที่ลี้ภัยอยู่ในฝรั่งเศส นายปรีดีได้ใช้เวลาศึกษาดูงานเศรษฐกิจและสังเกตการณ์ความเคลื่อนไหวทางการเมืองในยุโรป ซึ่งกำลังเผชิญกับความขัดแย้งระหว่างเสรีนิยม สังคมนิยม และฟาสซิสต์ ก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝันที่สยามในอีกไม่กี่เดือนต่อมา
.
ในวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476 พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา ได้นำกำลังเข้ายึดอำนาจรัฐบาลพระยามโนฯ เพื่อเปิดสภาผู้แทนราษฎรและคืนอำนาจตามรัฐธรรมนูญให้แก่ราษฎร และได้เชิญนายปรีดี กลับสู่สยามเพื่อมาเป็นกำลังสำคัญในการบริหารประเทศอีกครั้ง
.
นายปรีดีเดินทางกลับถึงสยามในปลายเดือนกันยายน พ.ศ. 2476 และได้รับการบรรจุเข้าทำงานในตำแหน่งศาสตราจารย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนจะได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งท่านได้พิสูจน์ความบริสุทธิ์ของตนเองผ่านคณะกรรมการพิจารณาเค้าโครงการเศรษฐกิจที่ยืนยันว่าท่านมิได้เป็นคอมมิวนิสต์
.
เหตุการณ์การเนรเทศในวันที่ 12 เมษายน 2476 คือการเตือนใจถึงความสำคัญของ "หลักเศรษฐกิจ" ในกระบวนการประชาธิปไตย นายปรีดี พนมยงค์ การต่อสู้เรื่องเค้าโครงการเศรษฐกิจและการถูกเนรเทศในครั้งนั้นสะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาความเหลื่อมล้ำและการผูกขาดทรัพยากร คือหัวใจสำคัญของการเมืองไทยที่ยังคงไม่ได้รับการแก้ไขอย่างยั่งยืน
.
อ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่นี่ :
อ่าน ร่างเค้าโครงการเศรษฐกิจ
https://pridi.or.th/th/libraries/1583466113
.
หากประเทศไทยไม่เคยมีการนำเสนอร่างเค้าโครงการเศรษฐกิจฯ: ว่าด้วยฉากทัศน์และจินตนาการสังคม
https://pridi.or.th/th/content/2024/08/2112
.
“ปรีดี พนมยงค์ ไม่มีมลทินเป็นคอมมิวนิสต์” รายงานคณะกรรมาธิการสอบสวนว่าหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเปนคอมมิวนิสต์หรือไม่
https://pridi.or.th/th/content/2024/09/2137
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1375365714636128&set=a.635945515244822
