35 ปีผ่านไป ธนาคารโลกกลับมา แต่บทเรียนเขื่อนปากมูลยังไม่สิ้นสุด จากการต่อต้านธนาคารโลกปี 2534 ถึงการเคลื่อนไหวของประชาชนปี 2569 - LET THE MUN RIVER RUN FREE ปล่อยให้แม่น้ำมูลไหลอย่างเสรี

https://www.facebook.com/NitiratSapsomboon/posts/29419241500993788
ภาพการเคลื่อนไหวคัดค้านธนาคารโลกและเขื่อนปากมูล เดือนกันยายน 2534

Nitirat Zapatista
Yesterday
·
35 ปีผ่านไป ธนาคารโลกกลับมา แต่บทเรียนเขื่อนปากมูลยังไม่สิ้นสุด

จากการต่อต้านธนาคารโลกปี 2534 ถึงการเคลื่อนไหวของประชาชนปี 2569

กันยายน 2534 ภายใต้รัฐบาลที่สืบเนื่องจากการรัฐประหารของคณะ รสช. นักศึกษา 22 คนร่วมอดอาหารประท้วงคัดค้านการให้เงินกู้ก่อสร้างเขื่อนปากมูลของธนาคารโลก ณ บริเวณหน้าอาคารโอลิมเปีย (Olympia) ซึ่งเป็นที่ตั้งสำนักงานธนาคารโลกประจำประเทศไทยบนชั้น 5 จำนวนผู้ร่วมอดอาหารเท่ากับจำนวนกรรมการที่พิจารณาการให้เงินกู้ในครั้งนั้น

การเคลื่อนไหวครั้งนั้นเป็นส่วนหนึ่งของการต่อสู้เพื่อคัดค้านโครงการพัฒนาที่ประชาชนต้องแบกรับผลกระทบ โดยเฉพาะเขื่อนปากมูล ซึ่งต่อมากลายเป็นบทเรียนสำคัญของสิ่งที่ขบวนการประชาชนเรียกว่า “อาชญากรรมการพัฒนา”

35 ปีผ่านไป ประเทศไทยกลับมาเป็นเจ้าภาพการประชุมธนาคารโลกและกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) อีกครั้ง ขณะที่คำถามเก่า ๆ ยังไม่มีคำตอบที่เป็นธรรม

เขื่อนปากมูลเคยถูกนำเสนอภายใต้คำมั่นสัญญาเรื่องความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและชีวิตที่ดีกว่าของประชาชน แต่สิ่งที่ตามมาคือผลกระทบต่อระบบนิเวศแม่น้ำมูล การประมง วิถีชีวิต และสิทธิของชุมชน ซึ่งนำไปสู่การต่อสู้อันยาวนานของประชาชน

วาทกรรมการพัฒนาทำให้ความสูญเสียของประชาชนกลายเป็นต้นทุนที่ยอมรับได้ ทำให้การเสียสละของคนเล็กคนน้อยกลายเป็นความจำเป็นของชาติ และทำให้คำถามเรื่องความเป็นธรรมถูกมองว่าเป็นอุปสรรคต่อความเจริญ
ผู้มีอำนาจเรียกมันว่า “การพัฒนา” แต่ประชาชนจำนวนมากกลับต้องใช้เวลาทั้งชีวิตต่อสู้เพื่อเรียกร้องสิ่งที่เคยเป็นของตนเอง

การกลับมาของธนาคารโลกและ IMF ในปีนี้ จึงไม่ใช่เพียงการประชุมระหว่างประเทศ แต่ยังเป็นโอกาสให้สังคมไทยกลับมาทบทวนบทเรียนว่า ใครเป็นผู้กำหนดทิศทางการพัฒนา ใครได้รับประโยชน์ ใครต้องแบกรับความสูญเสีย และใครต้องรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้น

ผมขอส่งกำลังใจและความเคารพถึงพี่น้องประชาชน คนรุ่นใหม่ และเพื่อนร่วมสมัยทุกคนที่ออกมาร่วมเคลื่อนไหว ตั้งคำถาม และส่งเสียงต่อธนาคารโลกและ IMF ในครั้งนี้

หลายคนเคยร่วมต่อสู้กันมาตั้งแต่เมื่อ 35 ปีก่อน หลายคนเพิ่งเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวในวันนี้ ต่างรุ่น ต่างประสบการณ์ แต่เชื่อมโยงกันด้วยความปรารถนาที่จะเห็นสังคมที่เป็นธรรมกว่าเดิม
แม้การชุมนุมปีนี้จะยุติลงแล้ว แต่ภารกิจของประชาชนยังไม่สิ้นสุด

เพราะการต่อสู้ไม่ได้จบลงพร้อมกับการสลายเวที และความทรงจำไม่ได้มีไว้เพียงรำลึกถึงอดีต หากยังเป็นบทเรียนและพลังส่งต่อให้คนรุ่นต่อไป

35 ปีผ่านไป คำถามสำคัญยังคงอยู่

การพัฒนาเพื่อใคร ใครเป็นผู้ตัดสินใจ และเหตุใดประชาชนจึงต้องเป็นฝ่ายเสียสละอยู่เสมอ?

การพัฒนาที่เป็นธรรมต้องเริ่มจากสิทธิ เสียง และอำนาจตัดสินใจของประชาชน ไม่ใช่การผลักภาระความสูญเสียให้คนบางกลุ่มเพื่อความเจริญของคนอื่น

LET THE MUN RIVER RUN FREE
ปล่อยให้แม่น้ำมูลไหลอย่างเสรี
ภาพการเคลื่อนไหวคัดค้านธนาคารโลกและเขื่อนปากมูล เดือนกันยายน 2534
คลิปวิดีโอ บันทึกเหตุการณ์การเคลื่อนไหวปี 2534