คนมีคดีมีเรื่องมาเล่า... แจ้งความอยู่ทางโน้น หนาวถึงคนทางนี้: ฟ้องคดีทางไกล ภาระจำเลย สบายคนแกล้ง

แจ้งความอยู่ทางโน้น หนาวถึงคนทางนี้: ฟ้องคดีทางไกล ภาระจำเลย สบายคนแกล้ง | คนนอกคอก EP.6

Prachatai and TLHR Official

Premiered Jan 22, 2026

1,800 กม. เป็นระยะทางไกลที่สุดที่ผู้ต้องหาคดีมาตรา 112 คนหนึ่งต้องเดินทางจากบ้านที่ลำพูนไปนราธิวาสเพื่อสู้คดี 

270 คดี คือจำนวนคดีหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ที่ธรรมนัส พรหมเผ่า หัวหน้าพรรคกล้าธรรมเคยเปิดเผยไว้กับสื่อว่าเขาได้ดำเนินการแจ้งความไว้กับตำรวจใน “จังหวัดพะเยา” ให้ดำเนินคดีกับประชาชน โดยกว่า 100 เป็นการแสดงความเห็นท้ายข่าวหลังจากกรณีรังสิมันต์ โรม อดีต สส.พรรคประชาชนเปิดประเด็นเรื่องฟอกเงินและสแกมเมอร์ระหว่างอภิปรายในสภาช่วงปลายเดือนกันยายน 2568 

2 เรื่องนี้แม้จะต่างกันที่ตัว “บุคคล” ที่กฎหมายให้การคุ้มครอง แต่ความเหมือนก็คือการแจ้งความหรือฟ้องคดีด้วยข้อกล่าวหาในฐาน “หมิ่นประมาทฯ” (ไม่ว่าจะกับใคร) เป็นช่องทางหนึ่งในการ “ฟ้องปิดปาก” ที่แปลมาจากคำย่อ SLAPP ของชื่อยาวๆ ว่า “การดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วม (Strategic lawsuits against public participation)” ที่หมายถึงการฟ้องคดีเพื่อให้บุคคลใดก็ตามหยุดการกระทำไม่ว่าจะเป็นการวิพากษ์วิจารณ์ การเข้าร่วมกิจกรรมเรียกร้อง ร้องเรียนต่างๆ ในประเด็นสาธารณะเช่น สิ่งแวดล้อม การเมือง คุณภาพชีวิต 

เมื่อเอาข้อหาทำนองนี้ไปรวมกับการแจ้งความหรือฟ้องคดีทางไกลจึงกลายเป็นยุทธศาสตร์หนึ่ง เพราะไม่ต้องรอให้ศาลพิพากษาตัดสินว่าผู้ต้องหาทำผิดหรือถูกคดีขึ้นมาก็อาจจะจบลงได้ทันที เมื่อฝ่ายคนโดนฟ้องมานั่งคำนวนต้นทุนเงินค่าใช้จ่าย เวลา การงาน ที่ต้องแลกเพื่อสู้ในคดีที่ต่อให้ชนะศาลยกฟ้องก็ไม่ได้อะไรชดเชยนอกจากความโล่งใจที่ไม่ต้องติดคุกตาราง ทำให้คนโดนฟ้องเลือกรับสารภาพทั้งที่อาจจะไม่ผิดเพื่อให้ศาลรอการลงโทษ หรือ ไปทาง “ไหว้สวย รวยกระเช้า” ก็เป็นตัวเลือกที่เสียหายน้อยกว่าสู้คดีจนชนะ ส่วนคนฟ้องแค่แค๊ปจอส่งหลักฐานให้ตำรวจ หรือไม่ก็อาจจะลงทุนเพิ่มไปจ้างทนายความฟ้องเองส่วนตัวเองเหลือแค่วันที่ต้องไปเป็นพยานในศาลในฐานะผู้กล่าวหา 

อย่างไรก็ตามก็คงมีประเด็นให้ถกเถียงได้ว่า ถ้าฟ้องทางไกลไม่ได้แล้ว ผู้ถูกกล่าวพาดพิงในสื่อสังคมออนไลน์จะต้องเป็นฝ่ายลำบากเดินทางไปแจ้งความหรือฟ้องที่จังหวัดของคนกล่าวหาพาดพิงเช่นนั้นหรือ? ก็ในเมื่อผู้ถูกกล่าวพาดพิงนั้นต่างหากที่เป็นผู้เสียหายเสียชื่อเสียงกันไปแล้ว 

“คนนอกคอก” ในตอนที่ชื่อว่า “แจ้งความอยู่ทางโน้น หนาวถึงคนทางนี้” ชวน อ.ป้าน หรือ สาวตรี สุขศรี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มาคุยถึงปัญหาของการใช้ช่องทางทางกฎหมายเพื่อฟ้องคดีทางไกล ที่อาจเรียกได้ว่าเป็นเทรนด์ของการใช้กฎหมายเล่นงานกับคนที่ออกมาพูดจาไม่เข้าหูคู่กรณี ซึ่งมีข้อเสนอบางประการที่อาจเอามาใช้แก้ปัญหานี้ได้

https://www.youtube.com/watch?v=RJ_EiuVjoC8