ปาฐกถา ป๋วย อึ๊งภากรณ์: อ.เกษียร เตชะพีระ ชวนตั้งคำถาม ถึงความหมาย ‘ระบบประชาธิปไตย’ และความเป็นไทยในการเมือง

The MATTER
9 hours ago
·
BRIEF: 'สรุปปาฐกถา ป๋วย อึ๊งภากรณ์' อ.เกษียร เตชะพีระ ชวนตั้งคำถามถึงความหมาย ‘ระบบประชาธิปไตย’ และความเป็นไทยในการเมือง
.
วันนี้ (9 มีนาคม 2569) ที่คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ศ.ดร.เกษียร เตชะพีระ ศาสตราจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้กล่าวปาฐกถา ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ครั้งที่ 20 หัวข้อ “ประชาธิปไตยประเสริฐสุดที่เป็นไปได้: ปมปริศนาบนเส้นทางแสวงหาของสังคมไทย”
.
ปาฐกถาครั้งนี้ เกษียรได้พาไปสำรวจความยอกย้อนของ “ประชาธิปไตย” ในสังคมไทย ผ่านการเดินทางแสวงหา “ประชาธิปไตยประเสริฐสุดที่เป็นไปได้” จากการอภิวัฒน์สยาม 2475 จนถึงปัจจุบัน
.
“ประชาธิปไตยประเสริฐสุดที่เป็นไปได้” มาจากไหน?
.
ประชาธิปไตยที่ประเสริฐสุดที่เป็นไปได้ มีแรงบันดาลใจจากหนังสือประกอบการสอนเรื่อง การิทัตผจญภัย นิยายปรัชญาการเมือง ที่ตัวเอกต้องเดินทางไปสำรวจเพื่อแสวงหาคำตอบว่า “โลกที่ประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้อยู่ที่ไหน?” หากเจอโลกที่คนคิดว่าคำถามนี้ไม่เป็นที่พึงถามอีกต่อไปแล้ว ก็ย่อมมิอาจปรับปรุงโลกให้ดีขึ้นได้กว่านี้อีก
.
โดยเกษียรหาคำตอบผ่านแนวคิด ‘อภิสัญญะ’ ซึ่ง “ประชาธิปไตย” ถูกหยิบใช้จากหลายฝ่าย และการนิยามความหมายเชิงนิเสธ จากยุคสมัยได้มีการนิยาม “ประชาธิปไตย” ในแบบที่ต่างกัน
.
โดยวันนี้ เกษียรจะอธิบายในประเด็นที่ว่า “ประชาธิปไตยไม่ใช่สมบูรณาญาสิทธิราชย์ สาธารณรัฐ หรือสังคมนิยม” ตามหลักฐานที่สะท้อนถึงการช่วงชิงความหมายทางประวัติศาสตร์ในช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475
.
ประชาธิปไตยประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้
.
สุดท้ายเกษียรได้เสนอคำตอบสำหรับคำถามที่ว่า “ประชาธิปไตยที่ประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้อยู่ที่ไหน?” โดยยกคำตอบของ ปกป้อง จันวิทย์ ประธานกรรมการบริหารของวันโอวัน เมื่อครั้งยังเป็นนักศึกษาในรายวิชาของเขาว่า
.
“โลกที่ประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้ คือ โลกที่เปิดโอกาสให้คนแสวงหาโลกที่ประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้อย่างไม่สิ้นสุด”
.
กล่าวคือ เพื่อที่จะทำให้ผู้คนสามารถดำเนินชีวิตทางการเมืองและแสวงหาประชาธิปไตยที่ประเสิรฐที่สุดได้ ก็มีสิ่งหนึ่งที่ควรต้องมี ตั้งแต่สิทธิเสรีภาพทางการเมืองและภูมิปัญญาในการแสวงหาและสร้างสรรค์ประชาธิปไตยประเสริฐที่สุดที่เป็นไปได้โดยสันติ สังคมต้องมีความเสมอภาคกัน โดยความเสมอภาคนี้ควรร่วมยกระดับสูงได้เรื่อยๆ ซึ่งแต่ละคนควรมีมาตรฐานการครองชีพขั้นต่ำที่ดีตามสมควร และต้องมีพหุนิยมทางวัฒนธรรม
.
นอกจากนั้น สังคมยังควรเปิดพื้นที่คู่ขนาน (Heterotopia) ในการปฏิบัติทดลองยูโทเปียประชาธิปไตยต่างๆ ซึ่งแม้ใครจะมองว่าโลกยูโทเปียเป็นเพียงเรื่องอุดมคติ ไม่มีอยู่จริง แต่อย่างน้อยก็เป็นพื้นที่ให้ประชาชนได้ทดลองฝันหรือมีความหวังต่อสังคม เพื่อการเปลี่ยนแปลงในอนาคต ขณะที่สังคมต้องเปิดให้พวกเขามีทางเลือกที่จะปลีกย้ายออกจากระบบได้ โดยไม่ขังประชาชนไว้ในคุกในนามของความเป็นไทย
.
“สังคมที่ไม่มียูโทเปียถือเป็นวิกฤตจินตนาการของสังคมที่ฝันไม่เป็น ดังนั้น เพื่อจะเปลี่ยนโลก เราต้องสามารถจินตนาการถึงเป้าหมายที่จะเปลี่ยนแปลงปัจจุบันอย่างถึงรากได้ ถ้าฝันไม่ได้ ก็อย่าเสียเวลาเปลี่ยน เพราะคุณก็จะได้แบบเก่า” เกษียร กล่าว
.
ทั้งนี้ การปฏิบัติทดลองยูโทเปียไม่ใช่เพื่อว่าต้องยึดอำนาจรัฐหรือยึดครองสังคมก่อนจึงทำได้ แต่ทุกคนสามารถทำคู่ขนานกับสังคมที่กำลังเป็นไปในปัจจุบันได้เลย แล้วสักวันการเปลี่ยนแปลงจะมาถึง ยกตัวอย่างเมื่อ 2500 ปีที่แล้วที่คนเลือกห่มผ้าสามผืนเดินตามหาสัจจธรรมของชีวิต, การเปิดพื้นที่เสรีภาพในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในปี 2516-2519, การรวมตัวกันของสมัชชาคนจน หรือคนที่ยังมีความหวังว่านักโทษมาตรา 112 จะได้รับการปล่อยตัว
.
สุดท้ายนี้เกษียรขอจบปาฐกถาด้วยวาทะของ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ที่ชวนแลไปข้างหน้าถึงประชาธิปไตยในวันสุกดิบก่อนการสังหารหมู่กับรัฐประการ 6 ตุลาคม 2519 คือ
.
“ประชาธิปไตย ถ้ารอไม่ได้ก็รอไม่ได้ จะมีรัฐประหารก็มีไป แต่ที่แน่ที่สุดคือ เมื่อไม่ได้ผลในคราวนี้ คราวหน้าก็เอาใหม่ ถ้าวันหน้ามีรัฐประหารมีเผด็จการ ก็มี 14 ตุลาได้อีก คนเรานั้นต้องตั้งต้นกันใหม่ ในชั่วชีวิตผมอาจจะไม่ได้เห็น ในชั่ชีวิตท่านทั้งหลาอาจจะไม่ได้เห็น…สำหรับผมแล้ว วิถีทางสันตินั้นมีอยู่ทางเดียวเท่านั้น คือต้องใช้ประชาธิปไตย ซึ่งจะต้องมีกฎหมู่ จะต้องใช้วิธีอหิงสา และจะต้องเชื่อมั่นมวลชนเพื่อเป็นพลังสำหรับนำไปสู่สังคมที่เราต้องการ”
.
อ่านบทความเต็มที่ https://thematter.co/brief/257849/257849

.https://www.facebook.com/photo/?fbid=1494611662223529&set=a.813354760349226

.....

ปาฐกถา “ป๋วย อึ๊งภากรณ์” ครั้งที่ 20

EconTU Official

Streamed live 15 hours ago 

#EconTU #เศรษฐศาสตร์ธรรมศาสตร์ #ปาฐกถาป๋วย

คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ขอเชิญทุกท่านรับชมงานปาฐกถา “ป๋วย อึ๊งภากรณ์” ครั้งที่ 20 หัวข้อ "ประชาธิปไตยประเสริฐสุดที่เป็นไปได้: ปมปริศนาบนเส้นทางแสวงหาของสังคมไทย" (The Best Possible Democracy: The Perplexing Journey of Thai Society) .
วันจันทร์ที่ 9 มีนาคม 2569 เวลา 9.00 น. เป็นต้นไป ณ ห้อง 101 ชั้น 1 คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ 

.
ร่วมสำรวจความยอกย้อนของ "ประชาธิปไตย" ในสังคมไทย ผ่านการเดินทางแสวงหา "ประชาธิปไตยประเสริฐสุดที่เป็นไปได้" จากการอภิวัฒน์สยาม 2475 จนถึงปัจจุบัน 

.
โดย ศาสตราจารย์ ดร.เกษียร เตชะพีระ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 

(ผู้เข้าร่วมงานจะได้รับหนังสือปาฐกถาป๋วยครั้งที่ 20 ฟรี หนังสือมีจำนวนจำกัด)

https://www.youtube.com/live/yb2XOghNVr8

https://www.facebook.com/puey100th/posts/pfbid0cC6vXihqc86AcapMFPPtjKv5VgzD1QvbqKyKgJ9brtP5BTd1o7mE6ZUivnxdLuyzl