Matichon Weekly - มติชนสุดสัปดาห์
14 hours ago
·
❝ เหตุการณ์สะพานกอตอ
บันทึกความทรงจำของการต่อสู้ที่ถูกลืม :
การประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีปี 2518 ❞
.
การประท้วงของประชาชนนับแสนที่มัสยิดกลางจังหวัดปัตตานี ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ไทยที่มีผลกำหนดชะตากรรมต่อระยะที่เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อทางการเมืองในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้
.
เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในการประท้วงที่ยาวนานของประเทศไทย เพราะกินเวลาทั้งสิ้น 45 วัน (ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม ปี 2518 จนถึงวันที่ 24 มกราคม 2519)
.
หากแต่ว่า…ทำไมถึงไม่ได้รับการกล่าวถึงเท่าที่ควร?
.
ทั้งๆ ที่เหตุการณ์การประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีปะทุขึ้นในช่วงระยะเวลาเดียวกันกับการต่อสู้ของเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 และเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519
.
แต่ทำไมถึงไม่มีการกล่าวขานหรือให้ความสำคัญของการต่อสู้ของคนในพื้นที่สามจังหวัด?
.
แล้วเหตุการณ์ประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีสำคัญอย่างไร?
.
◤ เหตุการณ์การประท้วงเริ่มจากการที่ประชาชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ได้รวมตัวกันชุมนุมหน้าศาลากลางจังหวัดปัตตานี เป็นการประท้วงเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมจากรัฐบาล
.
สืบเนื่องมาจากการที่นายทหารนาวิกโยธินจำนวนหกนายได้วิสามัญฆาตกรรมชาวบ้านรวมทั้งสิ้น 5 ศพ ก่อนโยนทิ้งตรงสะพานกอตอลงแม่น้ำสายบุรีในคืนวันที่ 29 พฤศจิกายน ปี 2518
.
จุดที่เกิดเหตุเป็นเขตรอยต่อระหว่างอำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี กับอำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
.
เรื่องทั้งหมดคงจะเงียบหายไปหากไม่เป็นเพราะ เด็กชายซือแม บราเซะ ในวัยเพียงสิบห้าปี กลับรอดชีวิตจากการฆาตกรรมหมู่ในคืนวันนั้นราวปาฏิหาริย์
.
◤เด็กชายซือแมกัดฟันลากตัวเองขึ้นฝั่ง ออกมาตีแผ่การกระทำที่ไร้ความเป็นธรรมและความเหี้ยมโหดของเจ้าหน้าที่รัฐให้กับชาวบ้านในพื้นที่ได้รับรู้
.
หลังจากที่เริ่มมีการชุมนุมเรียกร้องหน้าศาลากลางจังหวัดปัตตานีได้เพียงแค่สองวัน เกิดเหตุโยนระเบิดเข้าใส่ผู้ชุมนุมประท้วงในช่วงเวลาประมาณหนึ่งทุ่มของคืนวันที่ 13 ธันวาคม 2518 ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตสิบสองคน และบาดเจ็บอีกนับสามสิบคน
.
มีประชาชนผู้อยู่ในเหตุการณ์ให้การว่าตำรวจเป็นผู้ที่โยนระเบิดเข้ามาในที่ชุมนุม [1] นำมาซึ่งความเจ็บปวดต่อผู้คนที่ประสบเหตุการณ์ความสูญเสียในการชุมนุมในวันนั้น คาดว่าผู้โยนระเบิดอาจมีความตั้งใจที่จะสร้างความหวาดกลัวให้ผู้ชุมนุมประท้วงจนแตกสลายการชุมนุมกันไปเอง หากแต่ผลกลับปรากฏเป็นไปในทิศตรงกันข้าม ชาวบ้านกลับยิ่งมารวมตัวในการชุมนุมประท้วงกันมากขึ้นจนถึงวันที่มีผู้ชุมนุมประท้วงมากที่สุดที่คาดว่าถึงแสนคน
.
◤การชุมนุมยืดเยื้อออกไป จนวันที่ 24 มกราคม 2519 ได้มีการตกลงยุติการชุมนุมอย่างเป็นทางการระหว่างกลุ่มผู้พิทักษ์ประชาชน กับ นายปรีดา พัฒนถาบุตร ตัวแทนรัฐบาลในการเจรจาในขณะนั้น
.
◤การประท้วงครั้งใหญ่ที่ปัตตานีในปี 2518 นับได้ว่าเป็นจุดการเปลี่ยนแปลงที่เริ่มมีการพัฒนาความมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน (political participation)
.
ชาวบ้านกล้าที่จะออกมาร่วมชุมนุมประท้วงเรียกร้องความเป็นธรรมจากรัฐ ซึ่งโดยปกติแล้วชาวบ้านค่อนข้างกลัวที่จะแสดงออกทางการเมืองเนื่องเพราะเจ้าหน้าที่รัฐในอดีตกดขี่ข่มเหงรังแกชาวบ้าน ยิ่งโดยเฉพาะชาวบ้านมลายูมุสลิมที่พูดภาษาไทยไม่คล่องนักมักจะถูกกลั่นแกล้งรังแกได้ง่าย
.
นอกจากนี้ การประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีในยุคนั้นยังถือเป็นจุดเปลี่ยนแปลงที่ทำให้นักการเมืองทั้งกลุ่มวาดะห์ และนักการเมืองฝ่ายพรรคประชาธิปัตย์ถือกำเนิดขึ้นมาจนมีบทบาททางการเมืองที่สำคัญจนถึงยุคปัจจุบัน
.
และเป็นช่วงที่นักพูดฝีปากกล้าและผู้นำในการประท้วงถูกเจ้าหน้าที่รัฐไล่ตามเก็บทั้งระหว่างปราศรัยและหลังจากที่การประท้วงสิ้นสุดลง
.
จนเป็นเหตุให้หลายคนต้องระเห็จหนีเข้าป่า
.
◤การประท้วงที่ปัตตานีสามารถลากยาวได้เป็นระยะเวลาถึง 45 วัน ส่วนหนึ่งน่าจะเป็นเพราะเป็นการประท้วงในช่วงระยะที่มีรัฐบาลพลเรือนมีอำนาจ บวกกับการที่นายกรัฐมนตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ไม่ได้เป็นฝ่ายคุมเสียงข้างมากในสภา และถูกสถานการณ์การเมืองฟากอินโดจีนบีบคั้น จึงขาดเสถียรภาพทางการเมืองเท่าที่ควร
.
รัฐบาลช่วงนั้นกลายเป็นช่วงที่เรียกได้ว่าเป็น weak state ซึ่งถ้าเทียบกับเหตุการณ์ 14 ตุลา และ 6 ตุลา ถือเป็นการเกิดการปะทุขึ้นช่วงที่รัฐบาลทหารเรืองอำนาจ จึงทำให้การปราบปรามผู้ประท้วงนั้นหนักกว่าเหตุการณ์ประท้วงที่ปัตตานี 2518
⸻
บันทึกความทรงจำของการต่อสู้ที่ถูกลืม :
การประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีปี 2518 โดย ดวงยิหวา อุตรสินธุ์
https://www.matichon.co.th/weekly/deep/article_17453
.
เชิงอรรถ
[1] ไทยรัฐ วันพฤหัสบดีที่ 18 ธันวาคม 2518 หน้าที่ 16
บทความนี้ผยแพร่ครั้งแรกในมติชนสุดสัปดาห์ ฉบับวันที่ 9-15 ธ.ค. 2559
https://www.facebook.com/photo?fbid=1346841187478077&set=a.627369302758606
