💡 เกร็ดน่ารู้ เกี่ยวกับ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ ที่คุณอาจยังไม่ทราบ

ผมเป็นคนญี่ปุ่นที่
อาศัยอยู่ในประเทศไทย และขอพูดจากใจเลยว่า ผมไม่เคยเห็นเรือลำไหนงดงามได้ถึงขนาดนี้มาก่อน ทั้งความสง่างามของหัวเรือรูปหงส์ งานแกะสลักปิดทอง และรายละเอียดอันประณีตทุกส่วน ยิ่งได้รู้ว่าประวัติของเรือสุพรรณหงส์สืบย้อนไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2091 ส่วนเรือลำปัจจุบันสร้างเสร็จใน พ.ศ. 2454 ก็ยิ่งรู้สึกทึ่ง แม้แต่พู่สีขาวที่ห้อยจากปากหงส์ก็ทำจากขนจามรี สำหรับผม นี่ไม่ใช่แค่เรือ แต่คือผลงานศิลปะและมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของไทย ผมชื่นชมคนไทยที่ร่วมกันรักษาความงดงามนี้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้เห็น และหวังว่าสักวันหนึ่งจะได้ชมเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ด้วยตาตัวเองจริง ๆ

เครดิตภาพ : ความรัก คือ การเดินทางไกล
.....

ในอดีตมีชาวต่างชาติหลายท่านในประวัติศาสตร์ที่เคยบันทึกและเขียนถึงความงดงามของเรือพระที่นั่งและกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคของไทยไว้อย่างน่าทึ่ง โดยเฉพาะในยุคกรุงศรีอยุธยาและกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ซึ่งบันทึกเหล่านี้กลายมาเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ทรงคุณค่ามาก

ตัวอย่างบันทึกจากชาวต่างชาติที่สำคัญ เช่น:

1. ลาลูแบร์ (Simon de La Loubère) - ราชทูตฝรั่งเศส (สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช)

ในสมัยอยุธยา ฝรั่งเศสได้ส่งราชทูตชื่อ ลาลูแบร์ เข้ามาเจริญสัมพันธไมตรี เขาได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับราชสำนักสยามไว้อย่างละเอียดในหนังสือพิมพ์ชื่อดัง Du Royaume de Siam (ราช quốc สยาม)

สิ่งที่เขาบันทึกไว้: ลาลูแบร์ได้บรรยายถึงความยิ่งใหญ่และระเบียบวินยาทหารเรือในกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค รวมถึงความประณีตงดงามของเรือหลวงที่มีการแกะสลักและลงรักปิดทองอย่างวิจิตรตระการตา ซึ่งสร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับชาวตะวันตกในยุคนั้นเป็นอย่างมาก เนื่องจากในยุโรปไม่มีกระบวนเรือที่จัดแสดงแสนยานุภาพและมีความเป็นระเบียบเรียบร้อยในแม่น้ำกว้างใหญ่ขนาดนี้

2. บาทหลวงโจเซฟ ฟาเซา (Father Joseph Fascio) และบันทึกของพ่อค้าชาวตะวันตก

นอกจากลาลูแบร์แล้ว ยังมีพ่อค้า กลาโหม หรือบาทหลวงชาวยุโรปอีกหลายท่านที่เดินทางมาค้าขายหรือเผยแผ่ศาสนาในอยุธยา ต่างก็พากันเขียนบันทึกประจำวัน (Diaries) และจดหมายเหตุเล่าถึงความโอ่อ่าของเรือพระที่นั่ง โดยมักจะเปรียบเทียบว่าเรือพระที่นั่งของสยามมีความประณีตงดงามราวกับงานศิลปะลอยน้ำที่หาชมไม่ได้จากที่อื่นในโลก

3. แขกบ้านแขกเมืองและนักท่องเที่ยวในยุคหลัง (รัตนโกสินทร์)

เมื่อเข้าสู่ยุคกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6 - ยุคที่สร้างเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ลำปัจจุบันเสร็จสมบูรณ์) ได้มีชาวต่างชาติ ทั้งทูตานุทูต ผู้แทนพระองค์ และนักเขียนชาวต่างประเทศ เดินทางมาเฝ้าฯ และมีโอกาสได้เห็นขบวนเรือพระที่นั่ง

การบันทึกภาพและเรื่องราว: หลายคนได้เขียนลงในหนังสือพิมพ์ต่างประเทศ บันทึกการเดินทางส่วนตัว (Travel Memoirs) หรือถ่ายภาพเก็บไว้ พร้อมกับชื่นชมว่า เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ (ซึ่งมีหัวเรือเป็นรูปหงส์ทองคำและพู่ขนจามรีแท้) คือหนึ่งในมรดกทางวัฒนธรรมที่แปลกตา สง่างาม และรักษารูปแบบประเพณีโบราณเอาไว้ได้อย่างสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

💡 เกร็ดน่ารู้: ความประทับใจของชาวต่างชาติตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ทำให้เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ไม่เพียงแต่เป็นเรือของพระมหากษัตริย์ไทยเท่านั้น แต่ยังเคยได้รับรางวัลยกย่องจากองค์กรระดับโลกอย่าง องค์การมาริไทม์โลก (IMO) ที่มอบใบประกาศเกียรติคุณให้เป็น มรดกเรือไทย (Maritime Heritage Award) ในฐานะเรือโบราณที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างยอดเยี่ยมอีกด้วย

สำหรับ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ ที่ถูกต้องตามข้อมูลทางการของ กองทัพเรือ และสำนักพระราชวัง มีรายละเอียดกำลังพลดังนี้:

จำนวนฝีพาย: 50 คน
กำลังพลรวมทั้งหมด: 75 - 82 นาย (ขึ้นอยู่กับการจัดกำลังพลและเจ้าหน้าที่ในแต่ละพระราชพิธี)

แหล่งข้อมูลอ้างอิงหลัก (Source)
กองทัพเรือ และ ข้อมูลจากสำนักข่าว Thai PBS / PPTVHD36:

บันทึกรายละเอียดเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ ใช้กำลังพลรวม 82 นาย แยกเป็นกำลังพลประจำเรือ 75 นาย ประกอบด้วย นายเรือ 2 นาย, นายท้าย 2 นาย, ฝีพาย 50 นาย, คนถือธงท้าย 1 นาย, พลสัญญาณ 1 นาย, คนถือฉัตร 7 นาย, คนขานยาว 1 นาย และเจ้าหน้าที่สำนักพระราชวัง 7 นาย

สารานุกรมและข้อมูลสถาบันทางประวัติศาสตร์ (เช่น วิกิพีเดีย และพิพิธภัณฑ์เรือพระราชพิธี):

ระบุจำนวนกำลังพลหลักของเรือสุพรรณหงส์ว่าประกอบด้วย ฝีพาย 50 คน, นายเรือ 2 คน, นายท้าย 2 คน, คนถือธง 1 คน, พลสัญญาณ 1 คน และคนขานยาว/คนเห่เรือ 1 คน

(Gemini ช่วยรวบรวม)

ผมเป็นคนญี่ปุ่นที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย และขอพูดจากใจเลยว่า ผมไม่เคยเห็นเรือลำไหนงดงามได้ถึงขนาดนี้มาก่อน ทั้งความสง่างามของหัวเรือรูปหงส์ งานแกะสลักปิดทอง และรายละเอียดอันประณีตทุกส่วน ยิ่งได้รู้ว่าประวัติของเรือสุพรรณหงส์สืบย้อนไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2091 ส่วนเรือลำปัจจุบันสร้างเสร็จใน พ.ศ. 2454 ก็ยิ่งรู้สึกทึ่ง แม้แต่พู่สีขาวที่ห้อยจากปากหงส์ก็ทำจากขนจามรี สำหรับผม นี่ไม่ใช่แค่เรือ แต่คือผลงานศิลปะและมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของไทย ผมชื่นชมคนไทยที่ร่วมกันรักษาความงดงามนี้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้เห็น และหวังว่าสักวันหนึ่งจะได้ชมเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ด้วยตาตัวเองจริง ๆ เครดิตภาพ : ความรัก คือ การเดินทางไกล

— Yu (@yuuuuuu_1123) November 6, 2026

https://x.com/yuuuuuu_1123/status/2118582445822132352