บิล เกตส์ คนที่ใช้เวลาทั้งชีวิตผลักให้คอมพิวเตอร์เข้าไปอยู่บนโต๊ะทำงานของทุกบ้าน เพิ่งเขียนบทความยาวออกมาบอกว่าโลกยังไม่มีแผนรับมือสิ่งที่เขาช่วยสร้างขึ้นมาเลย

Mew Social
16 hours ago
·
คนที่ใช้เวลาทั้งชีวิตผลักให้คอมพิวเตอร์เข้าไปอยู่บนโต๊ะทำงานของทุกบ้าน เพิ่งเขียนบทความยาวออกมาบอกว่าโลกยังไม่มีแผนรับมือสิ่งที่เขาช่วยสร้างขึ้นมาเลย

เมื่อวันที่ 26 สิงหาคมที่ผ่านมา Bill Gates วัย 70 ปี เผยแพร่บทความขนาดยาวชิ้นหนึ่งบนเว็บไซต์ส่วนตัว ชื่อบทความแปลเป็นไทยได้ว่า "ยุค AI ที่ปั่นป่วนมาถึงแล้ว สิ่งที่เราเลือกตอนนี้คือเรื่องชี้ขาด"

ประโยคที่หนักที่สุดอยู่ตั้งแต่ช่วงต้นครับ

เขาเขียนว่า AI จะเป็นได้แค่สองอย่าง คือเครื่องมือสร้างความเท่าเทียมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยประดิษฐ์ขึ้น หรือไม่ก็เป็นบ่อเกิดของความอยุติธรรมที่เลวร้ายที่สุด

ไม่มีตรงกลาง

แล้วเขาก็เขียนต่อว่า ตอนนี้โลกยังไม่มีแผนสำหรับพาเราเข้าสู่ยุคนี้เลยสักแผนเดียว

--------

ก่อนจะไปต่อ ผมอยากให้เห็นก่อนว่าทำไมคำเตือนนี้ออกจากปากคนคนนี้แล้วน้ำหนักมันต่างออกไป

Gates รู้จักคอมพิวเตอร์ครั้งแรกตอนอายุ 13 ใช้ชีวิตครึ่งแรกสร้างซอฟต์แวร์ให้คนทั้งโลกใช้ แล้วตั้งแต่ปี 2008 เขาก็ทำงานที่สองเต็มเวลา คือเอาความมั่งคั่งที่หามาได้จาก Microsoft คืนกลับไปให้โลก

คนแบบนี้ปกติจะเป็นฝ่ายเชียร์ให้นวัตกรรมมาถึงเร็ว ๆ และเขาก็เขียนเองว่าตลอดชีวิตที่ผ่านมาเขาอยากให้นวัตกรรมเกิดเร็วกว่านี้มาตลอด

แต่กับ AI เขาบอกว่าความรู้สึกมันซับซ้อนกว่านั้น เขาอยากให้ประโยชน์มาถึงเร็วที่สุด และอยากให้ปัญหามาช้าที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

แต่มันดันมาพร้อมกัน

แล้วทำไมรอบนี้ถึงไม่เหมือนทุกรอบที่ผ่านมา Gates เทียบให้เห็นภาพว่า ตอนคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลเข้ามาใหม่ ๆ มันใช้เวลาถึง 20 ปีกว่าจะเปลี่ยนวิธีทำงานของคนได้จริง

เพราะต้องรอให้ซอฟต์แวร์ถูกเขียนขึ้นมา รอให้ราคาถูกลง แล้วยังต้องรอให้คนเรียนรู้ที่จะใช้เครื่องมือพวกนั้นและเอาไปใส่ในกระบวนการทำงาน

แต่ AI ไม่ต้องรออะไรเลยสักอย่าง

มันรันอยู่บนเครื่องที่เราถืออยู่ในมือแล้ว และมันคุยกับเราด้วยภาษาคน

ประโยคที่เขาสรุปไว้คมมาก คือเราไม่ต้องปรับตัวเข้าหามัน เพราะมันปรับเข้าหาเราได้เอง

และคนที่จะเจ็บก่อน คือคนที่มีเวลาตั้งตัวน้อยที่สุด Gates ยกตัวอย่างไว้สองคน คนทำบัญชีที่ถูกบอทเข้ามาแทน กับคนงานค่าแรงชั่วโมงละ 20 ดอลลาร์ ที่เสียงานให้หุ่นยนต์ซึ่งคิดชั่วโมงละ 10 ดอลลาร์

เขายังคาดด้วยว่าหุ่นยนต์ที่มือไม้คล่องพอ จะเริ่มแข่งกับคนในงานก่อสร้างและงานบริการภายในสิ้นทศวรรษนี้

เพื่อให้เห็นสเกลของความปั่นป่วนที่เขากังวล เขาย้อนกลับไปปี 1933 ช่วงเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ที่ฝรั่งเรียกว่า Great Depression

ตอนนั้นคนอเมริกันว่างงานราว 25 เปอร์เซ็นต์ หรือพูดง่าย ๆ คือสี่คนตกงานไปหนึ่งคน

แต่ต้องพูดให้ครบ เขาเขียนไว้ชัดว่า AI อาจไม่ทำให้ไปถึงระดับนั้น เขายกตัวเลขนี้มาเพื่อให้เห็นหน้าตาของความปั่นป่วนที่เขาห่วง ไม่ใช่เพื่อทำนาย

--------

แต่แล้วกลางบทความ Gates ก็เล่าเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์เลยสักนิด

พ่อของเขาเสียชีวิตด้วยโรคอัลไซเมอร์ในปี 2020

ช่วงท้ายของอาการ พ่อเขามีผู้ดูแลมืออาชีพคอยดูแลทั้งวันทั้งคืน คนกลุ่มนี้เข้าใจพ่อของเขาได้ แม้ในวันที่พ่อพูดสิ่งที่อยากบอกออกมาไม่ได้แล้ว

บางวันพ่อเขาบอกไม่ได้ด้วยซ้ำว่าหิว

แต่พวกเขารู้เสมอ

แล้ว Gates ก็เขียนต่อว่า บางอย่างในการดูแลที่คนกลุ่มนั้นให้พ่อของเขา เป็นความเป็นมนุษย์ที่แทนที่ไม่ได้ ไม่มีหุ่นยนต์ตัวไหนทำแทนได้ และไม่ควรทำ

จากเรื่องนี้เอง เขาตั้งชื่อแนวคิดหนึ่งขึ้นมาว่า Human Reserved หรือเขตที่กันไว้ให้มนุษย์ และเหตุผลที่เขาชอบคำนี้ คือมันทำให้เขานึกถึงเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ

พื้นที่ที่เราสร้างถนนได้ สร้างตึกได้ ทำได้หมดทุกอย่างในทางเทคนิค แต่เราตกลงกันเองว่าจะไม่ทำ เพราะสิ่งที่จะเสียไปมันมากเกินกว่าที่จะแลก

พอแนวคิดมีชื่อเรียก เรื่องที่เคยเป็นแค่ความรู้สึกก็กลายเป็นเรื่องที่ถกกันได้

Gates ยกตัวอย่างไว้สองแบบ แบบแรกเป็นเหตุผลทางเศรษฐกิจ เขาเขียนว่าคุณจะบอกคนอายุ 55 ที่ทำงานก่อสร้างมาทั้งชีวิต ให้ย้ายไปทำงานในสถานดูแลผู้สูงอายุ แล้วคาดหวังให้เขารู้สึกเติมเต็มกับมัน ไม่ได้

แบบที่สองไม่เกี่ยวกับเงินเลย ลองนึกภาพหุ่นยนต์เป็นฝ่ายบอกคุณว่าคุณเป็นโรคที่รักษาไม่หาย

ในทางเทคนิคไม่มีอะไรขวางเลยครับ มันทำได้

แต่มันไม่ควรทำ

--------

แล้วเขาก็เสนอของที่จับต้องได้ตามมา Gates บอกว่าเขาเชื่อว่าเราควรเก็บภาษีจากการใช้ AI และจากหุ่นยนต์

เหตุผลอยู่ตรงนี้ ทุกวันนี้ถ้าคุณเป็นนายจ้างแล้วจ้างคนหนึ่งคน คุณต้องจ่ายภาษีจากค่าจ้างของเขา

แต่ถ้าคุณซื้อหุ่นยนต์มาหนึ่งตัว โดยทั่วไปคุณหักมันเป็นค่าใช้จ่ายทางธุรกิจได้ทันที

พูดอีกแบบคือระบบภาษีที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้ กำลังออกแรงดันหลังคุณเบา ๆ ให้เลือกเครื่องแทนคน

เขาไม่ได้พูดเรื่องนี้เป็นครั้งแรกนะ เขาเคยเสนอภาษีหุ่นยนต์มาแล้วเมื่อหลายปีก่อน และเขาเล่าเองว่าตอนนั้นเสียงตอบรับส่วนใหญ่คือมองว่ามันเป็นความคิดแปลก ๆ

ที่ผมชอบที่สุดในบทความนี้ คือเขาไม่ได้ทำเป็นว่าตัวเองมีคำตอบครบ เขาเขียนตรง ๆ ว่าแนวคิดเขตกันไว้ให้มนุษย์ทำให้เกิดคำถามอีกกองที่เขาเองก็ยังตอบไม่ได้

ใครจะเป็นคนตัดสินว่าอะไรควรกันไว้ ใช้เกณฑ์อะไรตัดสิน จะกันไม่ให้บริษัทแอบใช้หุ่นยนต์ได้ยังไง แล้วถ้าประเทศหนึ่งปล่อยให้หุ่นยนต์ผลิตของ อีกประเทศไม่ปล่อย การค้าระหว่างสองประเทศจะเป็นยังไงต่อ

ส่วนขนาดของงานที่ต้องทำ เขาเทียบไว้แบบนี้ หลังเหตุการณ์ 11 กันยายน รัฐบาลสหรัฐฯ รื้อโครงสร้างตัวเองครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง เพื่อปรับปรุงภารกิจเดียวเท่านั้น คือความมั่นคงของประเทศ

ส่วน AI จะต้องการมากกว่านั้นอีกมาก

รายการที่ Gates ไล่ไว้เองมีตั้งแต่ความมั่นคง การจ้างงาน การศึกษา ภาษี พลังงาน การเลือกตั้ง อากาศและน้ำ สาธารณสุข ระบบการเงิน การบังคับใช้กฎหมาย การขนส่ง ที่ดินสาธารณะ ไปจนถึงระบบไอที

--------

ผมอ่านจบแล้วคิดว่าเรื่องนี้ไม่ได้ไกลตัวคนไทยเลยครับ

เพราะเส้นที่ Gates พูดถึง มันไม่ได้รอให้รัฐบาลไหนขีดให้อย่างเดียว

ผมเองใช้ AI ช่วยงานแทบทุกวัน ตั้งแต่ย่อยบทความยาว ๆ ไปจนถึงจัดโครงเรื่องก่อนลงมือเขียน งานที่ผมเคยนั่งทำเป็นชั่วโมง มันจบให้ในไม่กี่นาที

แต่มีอย่างหนึ่งที่ผมไม่เคยยกให้มันทำแทน คือคำขอโทษเวลาผมทำพลาดใส่ใครสักคน อันนั้นผมพิมพ์เองทุกตัวอักษร

ลองนึกภาพเจ้าของร้านที่กำลังจะให้ AI ร่างข้อความไปหาลูกค้าประจำที่รู้จักกันมาสิบปี เพื่อบอกข่าวที่ไม่ดี หรือหัวหน้าทีมที่กำลังจะให้ AI ตอบแชตลูกค้าที่เพิ่งเสียคนในครอบครัวไป

เครื่องทำได้ทั้งสองอย่าง และทำได้เร็วกว่าที่เราจะนั่งเขียนเอง

คำถามที่ต้องตอบก่อนกดส่ง คืองานชิ้นนี้อยู่ในเขตที่เรากันไว้ให้คนทำหรือเปล่า

ผมเชื่อว่า AI จะทำให้เราทำอะไรได้มากขึ้นจริง ๆ แต่เส้นที่ว่าอะไรที่เราจะไม่ยกให้มันทำ ถ้าเราไม่ขีดไว้เองตั้งแต่วันนี้ สุดท้ายราคาจะเป็นคนขีดให้แทนครับ

 
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1534889878678134&set=a.424019066431893

.....

มีสำนักข่าวและบล็อกวิเคราะห์หลายแห่งนำบทความ "The turbulent AI era is here. The choices we make now are critical" ของ Bill Gates ไปสรุปและถ่ายทอดต่ออย่างแพร่หลาย โดยส่วนใหญ่ประมวลสาระสำคัญออกมาในทิศทางเดียวกันดังนี้:

1. ประเด็นหลัก (Main Thesis)

AI เป็นเทคโนโลยีแบบเหรียญสองด้าน ซึ่งอาจกลายเป็น "เครื่องมือลดความเหลื่อมล้ำที่ยิ่งใหญ่ที่สุด" หรือ "บ่อเกิดแห่งความอยุติธรรมที่ร้ายแรงที่สุด" ก็ได้

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ต่างจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมในอดีต เพราะเกิดขึ้นเร็วมากภายในทศวรรษเดียว แต่ผู้นำระดับโลกยังขาดแผนรับมือที่เป็นเอกภาพ

2. ความเสี่ยงและภัยคุกคามหลัก

วิกฤตแรงงานและ First Job: ตำแหน่งงานระดับเริ่มต้นและระดับกลาง (เช่น งานกฎหมายบริการลูกค้า งานเขียนโค้ด งานสายการผลิต) มีความเสี่ยงถูกแทนที่สูงที่สุด ทำให้คนรุ่นใหม่ขาดพื้นที่ฝึกทักษะและเติบโตในสายอาชีพ

ภัยคุกคามความมั่นคง: เทคโนโลยีที่เข้าถึงง่ายขึ้นอาจถูกนำไปใช้สร้าง Deepfake การฉ้อโกงทางการเงิน การโจมตีทางไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐาน และความเสี่ยงด้านชีวภาพ (Biosecurity)

ผลกระทบทางสังคม: เสี่ยงต่อภาวะ "Cognitive Offloading" หรือการสูญเสียความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของคนรุ่นใหม่จากการพึ่งพา AI มากเกินไป

3. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

การกำกับดูแลระดับโลก: เสนอให้จัดตั้งองค์กรกลางระหว่างประเทศ (คล้ายองค์กรกำกับดูแลนิวเคลียร์หรือการบิน) เพื่อควบคุมความเสี่ยงข้ามพรมแดน

ภาษี AI และหุ่นยนต์: จัดเก็บภาษีจากการประมวลผล AI (Compute/Tokens) และหุ่นยนต์ เพื่อนำมาทดแทนภาษีเงินได้ที่หายไปและใช้ฟื้นฟู-รีสกิลแรงงาน

สงวนอาชีพให้มนุษย์ (Human-Reserved Roles): ปกป้องงานที่ต้องใช้ปฏิสัมพันธ์ ความเห็นอกเห็นใจ และการดูแลมนุษย์ด้วยกัน ไม่ให้ถูกนำไปแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติทั้งหมด