วันพุธ, เมษายน 22, 2569

สงครามอิหร่าน-สหรัฐฯ: 4 "ซีนาริโอ" ที่เป็นไปได้ ในวันที่ความไม่แน่นอนว่าจะมีการเจรจารอบที่สองหรือไม่


ผู้หญิงคนหนึ่งเดินผ่านภาพจิตรกรรมฝาผนังต่อต้านอิสราเอลบนท้องถนนในกรุงเตหะราน เมื่อวันที่ 20 เมษายน 2026 ซึ่งเป็นเวลาสองวันก่อนที่ข้อตกลงหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านจะครบกำหนดสิ้นสุดลง [Majid Asgaripour/West Asia News Agency ผ่านทาง Reuters]


สถานการณ์ที่ 1: การเจรจาเกิดขึ้นและบรรลุข้อตกลงชั่วคราว
แหล่งข่าวใกล้ชิดกับความพยายามในการไกล่เกลี่ยเปิดเผยกับสำนักข่าว Al Jazeera ว่า ปากีสถานกำลังมุ่งมั่นที่จะผลักดันให้สหรัฐฯ และอิหร่านตกลงที่จะเข้าร่วมการเจรจาเป็นเวลาหลายวัน

ในส่วนของสหรัฐฯ คาดว่า Vance จะได้รับความร่วมมือจาก Steve Witkoff ผู้แทนพิเศษของ Trump ซึ่งเป็นนักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์เช่นเดียวกับเขา และ Jared Kushner บุตรเขยของ Trump โดยถือเป็นทีมชุดเดียวกับที่เข้าร่วมในการเจรจารอบแรก หากฝ่ายอิหร่านตัดสินใจเข้าร่วม คาดว่า Mohammad Bagher Ghalibaf ประธานรัฐสภา จะกลับมาทำหน้าที่หัวหน้าคณะผู้แทนอีกครั้ง โดยคณะนี้จะประกอบไปด้วย Abbas Araghchi รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศด้วย

คณะผู้ไกล่เกลี่ยในกรุงอิสลามาบัดกำลังมุ่งหวังที่จะบรรลุ "บันทึกความเข้าใจ" ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน เพื่อเป็นการซื้อเวลาในการเจรจาไปสู่ข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ และเพื่อขยายระยะเวลาการหยุดยิงออกไป

"ความสำเร็จในที่นี้จะไม่ใช่การบรรลุข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ แต่จะเป็นความเข้าใจเบื้องต้นที่ช่วยยืดระยะเวลาการเจรจาออกไป สร้างเสถียรภาพให้กับการหยุดยิง และวางกรอบแนวทางสำหรับการแลกเปลี่ยนระหว่างมาตรการทางนิวเคลียร์กับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร" Vaez กล่าว

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความแตกต่างอย่างชัดเจนในด้านข้อเรียกร้องและความคาดหวังของทั้งสองฝ่าย ซึ่งรวมถึงประเด็นเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน การควบคุมเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ ตลอดจนมาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่านและทรัพย์สินที่ถูกอายัดไว้

"หากทั้งสองฝ่ายยังคงยึดมั่นในจุดยืนเดิมโดยไม่มีการปรับเปลี่ยน ก็ย่อมไม่อาจบรรลุข้อตกลงใดๆ ได้ในกรุงอิสลามาบัด" Aniseh Bassiri Tabrizi นักวิจัยสมทบประจำโครงการตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือของสถาบันคลังสมอง Chatham House กล่าว

สถานการณ์ที่ 2: การเจรจายุติลงโดยไร้ความคืบหน้าครั้งสำคัญ แต่มีการขยายเวลาการหยุดยิงออกไป
Tabrizi เปิดเผยกับ Al Jazeera ว่า เพื่อให้เกิดความคืบหน้าที่มีนัยสำคัญในการเจรจา "จำเป็นต้องมีการประนีประนอมจากทั้งสองฝ่าย เนื่องจากในขณะนี้ช่องว่างระหว่างจุดยืนของทั้งสองฝ่ายนั้นกว้างเกินกว่าที่จะนำไปสู่ข้อตกลงร่วมกันได้"

"หากสถานการณ์นี้ยังไม่มีการเปลี่ยนแปลง ก็มีความเป็นไปได้น้อยมากที่เราจะได้เห็นการบรรลุข้อตกลง" เธอกล่าว

ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา Trump ได้แสดงท่าทีที่แข็งกร้าวและยืนกรานหนักแน่นยิ่งขึ้นในข้อเรียกร้องที่ให้อิหร่านยุติกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมทั้งหมด และส่งมอบคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะที่ครอบครองอยู่ในปัจจุบันออกมา ซึ่งทางอิหร่านได้ปฏิเสธข้อเรียกร้องดังกล่าวอย่างสิ้นเชิง

"สหรัฐฯ ไม่ได้เรียนรู้บทเรียนจากประสบการณ์ที่ผ่านมาเลย" Esmaeil Baghaei โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านกล่าวเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา "และแนวทางเช่นนี้จะไม่มีวันนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ดีได้อย่างแน่นอน" กระนั้น Tabrizi กล่าวว่า แม้จะไม่มีความคืบหน้าครั้งสำคัญในการเจรจารอบที่สอง แต่ทั้งสองฝ่ายอาจตกลงที่จะ "ขยายเวลาหยุดยิงออกไปชั่วคราวในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง" ซึ่งจะเปิดโอกาสให้กระบวนการทางการทูตได้เดินหน้าต่อไปอีกครั้ง

สถานการณ์ที่ 3: ไม่มีการเจรจา แต่มีการขยายเวลาหยุดยิง
Trump ให้สัมภาษณ์กับ Bloomberg News เมื่อวันจันทร์ว่า เขาถือว่าการหยุดยิงจะสิ้นสุดลงใน "ช่วงเย็นวันพุธตามเวลาในกรุงวอชิงตัน" และกล่าวว่ามีความเป็นไปได้ "น้อยมาก" ที่เขาจะขยายเวลาหยุดยิงออกไป หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงใดๆ ได้

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ระบุว่า การที่ Trump จะโพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์ม Truth Social ของเขาในนาทีสุดท้ายเพื่อประกาศขยายเวลาหยุดยิงออกไปนั้น ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจแต่อย่างใด—แม้ว่าฝ่ายอิหร่านจะปฏิเสธที่จะเดินทางมาร่วมการเจรจาที่กรุงอิสลามาบัดก็ตาม

"มัน [จะเป็น] การหยุดพักที่เปราะบาง ไม่ใช่การหยุดยิงที่ยั่งยืนถาวร" Vaez กล่าว "ตราบใดที่แรงกดดันทางทะเลและการกล่าวหากันไปมาระหว่างสองฝ่ายยังคงดำเนินอยู่ ความเสี่ยงที่จะเกิดความเข้าใจผิดในการประเมินสถานการณ์ก็ยังคงอยู่ในระดับที่สูงมาก"

"หากปราศจากกรอบความร่วมมือทางการทูต สิ่งที่ทำก็จะเป็นเพียงการซื้อเวลาเท่านั้น ไม่ใช่การสร้างเสถียรภาพที่แท้จริง" เขากล่าวเสริม

Tabrizi เห็นด้วยกับมุมมองดังกล่าว แต่เธอกล่าวว่า สงครามที่เกิดขึ้นได้เปลี่ยนแปลงสมการความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านไปอย่างสิ้นเชิงแล้วในระดับพื้นฐาน

"ประธานาธิบดี Trump กำลังหยิบยกประเด็นที่ว่า การเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองได้เกิดขึ้นแล้ว เนื่องจากบุคคลที่พวกเขาต้องเจรจาด้วยนั้นเป็นคนกลุ่มใหม่ที่แตกต่างไปจากเดิม" Tabrizi กล่าว "ดูเหมือนว่าฝ่ายอิหร่านเองก็อาจจะไม่ได้มองว่าสหรัฐฯ เป็นภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของประเทศเหมือนเช่นที่เคยมองไว้ก่อนที่การสู้รบจะเริ่มต้นขึ้น"

สถานการณ์ที่ 4: การเจรจาล้มเหลว และการหยุดยิงสิ้นสุดลง
คำขู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าของ Trump ที่ว่าจะกลับมาเริ่มทิ้งระเบิดโจมตีอิหร่านอีกครั้งหากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้นั้น ยังนำไปสู่สถานการณ์ที่สี่อีกด้วย นั่นคือ หากคณะเจรจาของอิหร่านไม่เดินทางไปยังกรุงอิสลามาบัดเพื่อเข้าร่วมการเจรจา คำขู่นั้นก็จะถูกนำมาทดสอบว่าจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่

"เมื่อถึงตอนนั้น ระเบิดจำนวนมากก็จะเริ่มระเบิดขึ้น" Trump กล่าวกับ PBS News เมื่อวันจันทร์ ขณะถูกถามว่าจะมีอะไรเกิดขึ้นตามมาหากการหยุดยิงสิ้นสุดลง Trump กล่าวเสริมด้วยว่า ฝ่ายอิหร่านนั้น "ควรจะต้องมาปรากฏตัวที่นั่น" เพื่อเข้าร่วมการเจรจา "เราจะได้เห็นกันว่าพวกเขาจะมาหรือไม่ และถ้าพวกเขาไม่มา ก็ไม่เป็นไรเหมือนกัน" เขากล่าว

Ghalibaf กล่าวเมื่อวันอังคารว่า Trump นั้น "พยายามที่จะเปลี่ยนโต๊ะเจรจานี้—ตามจินตนาการของตัวเขาเอง—ให้กลายเป็นโต๊ะแห่งการยอมจำนน หรือไม่ก็เพื่อใช้เป็นข้ออ้างในการกลับไปปลุกปั่นให้เกิดสงครามขึ้นอีกครั้ง"

"เราได้เตรียมพร้อมที่จะเปิดเผยไพ่ใบใหม่ในสนามรบแล้ว" เขากล่าวเสริม ซึ่งเป็นการส่งสัญญาณว่าฝ่ายเตหะรานมีความพร้อมทางทหารสำหรับการกลับมาเริ่มต้นการสู้รบอีกครั้ง แต่หากการหยุดยิงล่มสลาย “รอบต่อไปมีแนวโน้มที่จะรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว” วาเอซเตือน “สหรัฐฯ มีแนวโน้มที่จะโจมตีโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญในอิหร่าน ซึ่งจะส่งผลให้ภูมิภาคที่เหลือลุกลามไปยังส่วนอื่นๆ”

ที่มา Al Jazeera
https://www.aljazeera.com/news/2026/4/21/iran-us-war-four-scenarios-for-whats-next-as-talks-stumble
21 Apr 2026