
Thairath Plus - ไทยรัฐพลัส
11 hours ago
·
ในระบอบประชาธิปไตยแบบหลายพรรค (Multi-Party System) ภูมิทัศน์ทางการเมืองไม่ได้เป็นเพียงสนามประลองกำลังของพรรคใหญ่ ที่หวังไขว่คว้าอำนาจบริหารประเทศ แต่ยังเป็นระบบที่เปิดพื้นที่ให้พรรคการเมืองขนาดเล็ก หรือพรรคเฉพาะทางเติบโตได้ด้วย
.
แม้พรรคเหล่านี้จะไม่มีฐานเสียงกว้างขวางพอที่จะเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลได้ แต่การมีอยู่ของพวกเขากลับสร้างแรงกระเพื่อมต่อสังคมได้อย่างมหาศาล ชวนสำรวจว่า พรรคการเมืองขนาดเล็กในต่างประเทศเขาทำงานกันอย่างไร ถึงสามารถผลักดันวาระเฉพาะกลุ่มและเปลี่ยนนโยบายระดับชาติได้สำเร็จ โดยที่ไม่จำเป็นต้องมีเก้าอี้รัฐมนตรี
.
ถอดรหัส Niche Party พรรคเฉพาะทางที่ผลักดันนโยบายเฉพาะตัว.
Dr. Bonnie M. Meguid แห่งมหาวิทยาลัยโรเชสเตอร์ได้อธิบายคุณสมบัติของพรรคการเมืองขนาดเล็ก หรือพรรคเฉพาะทาง (Niche Party) ว่าแตกต่างจากพรรคการเมืองกระแสหลัก (Mainstream Parties) อย่างสิ้นเชิงใน 3 ประเด็นสำคัญด้วยกัน
.
1. ปฏิเสธการเมืองที่เน้นเรื่องชนชั้น (Reject Traditional Class-Based Orientation) พรรคเหล่านี้ไม่สนการต่อสู้แบบเดิม แต่จะเปิดสมรภูมิใหม่ที่พรรคใหญ่ละเลย เช่น ประเด็นสิ่งแวดล้อม หรือสิทธิมนุษยชน
.
2. ตัดข้ามเส้นแบ่งขั้วการเมือง (Cross-Cutting Traditional Alignments) นโยบายของพรรคเล็กสามารถดูดเสียงโหวตเตอร์ข้ามขั้วได้ เช่น คนอนุรักษ์นิยมที่รักสัตว์ อาจยอมกาบัตรให้พรรคสิทธิสัตว์ที่ถูกจัดให้อยู่ฝ่ายซ้าย
.
3. นำเสนอนโยบายที่จำกัด (Limited Issue Appeals) พวกเขาไม่เสนอนโยบายครอบจักรวาลแบบพรรคใหญ่ แต่จะยึดมั่นในจุดยืนเดียว (Single-issue parties) ซึ่งความสำเร็จวัดกันที่ความโดดเด่นของประเด็นนั้นๆ
.
ที่สำคัญคือ พรรคเฉพาะทางในต่างประเทศขับเคลื่อนด้วยแนวคิด Policy-seeking (มุ่งหวังผลักดันนโยบาย) มากกว่า Office-seeking (มุ่งหวังตำแหน่ง) พวกเขาไม่ได้ตั้งพรรคมาเพื่อขอแบ่งโควตารัฐมนตรี แต่ต้องการใช้พื้นที่สภาสำหรับนโยบายเฉพาะด้าน เพื่อส่งเสียงของคนเฉพาะกลุ่มที่เลือกเขาเข้ามาให้ดังที่สุด
.
ตัวอย่างพรรคเล็กต่างแดนที่ขับเคลื่อนประเด็นได้จริง.
Party for the Animals (PvdD) ในเนเธอร์แลนด์ มีจุดยืนหลักคือสิทธิและสวัสดิภาพสัตว์ PvdD คือพรรคแรกในโลกที่เข้าสภาได้ด้วยวาระนี้ โดยไม่เคยขอร่วมรัฐบาลเพื่อแลกเก้าอี้รัฐมนตรีเกษตรฯ แต่ใช้เวลาอภิปรายในสภาเพื่อขจัดความโหดร้ายของฟาร์มปศุสัตว์ จนในที่สุด พรรคใหญ่ที่กลัวจะเสียคะแนนเสียงจากกลุ่มคนรักสัตว์ ต้องจำยอมหยิบนโยบายสวัสดิภาพสัตว์ไปทำเสียเอง นี่คือกลยุทธ์ที่เรียกว่า “Mainstreaming” (การทำให้ประเด็นเฉพาะกลายเป็นกระแสหลัก) โดยพรรคการเมืองขนาดเล็ก
.
ขึ้นมาที่สวีเดนมีพรรค Feminist Initiative (Fi) ที่ยืนหยัดเรื่องความเท่าเทียมทางเพศ Fi ชูประเด็นที่พรรคกระแสหลักมองข้ามหรือไม่สนใจจะทำมัน เช่น การจัดทำงบประมาณแผ่นดินผ่านเลนส์เพศสภาพ (Gender Budgeting) แม้บางการเลือกตั้งพวกเขาจะสอบตก แต่การมีอยู่ของ Fi บีบให้พรรคต่าง ๆ ในสวีเดนต้องประกาศจุดยืนเรื่องสิทธิสตรีอย่างชัดเจน นับเป็นชัยชนะทางอุดมการณ์ของพรรคการเมืองขนาดเล็กด้วย
.
ไอซ์แลนด์มีพรรคโจรสลัด หรือ Pirate Party ที่เกิดขึ้นจากกลุ่มแฮ็กเกอร์ที่ต้องการรื้อระบบ ชูประเด็นประชาธิปไตยทางตรง สิทธิพลเมืองดิจิทัล และต้องการให้ประชาชนร่วมกันเขียนรัฐธรรมนูญผ่านระบบคลาวด์ (Crowdsourced Constitution) ย้อนไปในช่วงปี 2015-2016 ที่คนไอซ์แลนด์เบื่อหน่ายนักการเมืองคอร์รัปชัน พรรคนี้เคยมีคะแนนนิยมพุ่งเป็นอันดับ 1 ถึง 37-43% โดยที่พวกเขาไม่ต้องการตำแหน่งนายกฯ เพียงแต่ต้องการเปลี่ยนระบบปฏิบัติการของประเทศใหม่ทั้งหมดเท่านั้น
.
อำนาจต่อรองที่พรรคเล็กมีมากกว่าพรรคใหญ่.
Dr. Alan Siaroff นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเยล ได้อธิบายไว้ว่า บทบาทของพรรคเล็กจะพุ่งทะยานขึ้นสูงสุดเมื่อเกิดสภาแขวน (Hung Parliament) หรือสภาวะที่ไม่มีพรรคใหญ่พรรคใดกวาดเสียงเกินกึ่งหนึ่งได้เด็ดขาด ในสถานการณ์เช่นนี้ พรรคเล็กที่มีเพียง 1-2 เสียง จะกลายสภาพเป็นตัวแปรชี้เป็นชี้ตาย (Kingmaker) ทันที ในขณะที่หากมีพรรคใดพรรคหนึ่งชนะขาดลอย (Single-party majority) พรรคเล็กเหล่านี้ก็จะถูกลดทอนความสำคัญลงไป
.
จากกรณีศึกษาเหล่านี้ จะเห็นได้ว่าเจตจำนงในการดำรงอยู่ (Raison d'être) ของพรรคการเมืองขนาดเล็กในต่างประเทศ คือการใช้ความเล็กและความเฉพาะตัวของตัวเองเป็นจุดขาย เพื่อเป็นกระบอกเสียงฉายภาพและขับเคลื่อนประเด็นทางสังคมที่พรรคการเมืองขนาดใหญ่ไม่กล้าแตะต้อง ด้วยอาจเพราะเกรงจะเสียฐานเสียงกระแสหลัก การดำรงอยู่ของพรรคเล็กจึงมีพลังในการเปลี่ยนแปลงทิศทางของประเทศได้ผ่านการเมืองในระบบหลายพรรค
.
ขณะเดียวกัน เมื่อหันกลับมามองระบบพรรคการเมืองของไทย สภาวการณ์นี้ชวนให้เราตั้งคำถามต่อไปว่า ในอนาคตเราจะยังคงวนเวียนอยู่กับสมการคณิตศาสตร์เพื่อคำนวณที่นั่งจัดตั้งรัฐบาลเพียงอย่างเดียว หรือเราจะก้าวไปสู่การสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการทำงานของพรรคการเมืองขนาดเล็ก ให้พวกเขาสามารถเข้ามารับผิดชอบและขับเคลื่อนนโยบายที่หลากหลาย ตอบสนองต่อเจตจำนงของประชาชนในมิติที่แตกต่างได้อย่างแท้จริง
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1245517744379752&set=a.318232183774984
อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่ https://plus.thairath.co.th/topic/politics&society/106030




.jpg)



ศาลอาญาพิพากษาจำคุก “อานนท์-สมยศ-มุก-ฟ้า” คดีม. 112 ชุมนุมปลดอาวุธศักดินาไทยคนละ 2 ปี 8 เดือน.jpeg)

