วันเสาร์, กันยายน 05, 2569

ตามความเข้าใจธรรมดาของคนไทย เครื่องราชอิสริยาภรณ์ คือ สิ่งของพระราชทานให้กับบุคคล หรือข้าราชการ ที่เสียสละรับใช้ประเทศชาติ และประชาชนอย่างทุ่มเท และเสียสละ แต่ทำไมต้องใช้เงินคืน หากไม่สามารถส่งคืน - ลองถาม AI


(ถาม Gemini)

ข้อสงสัยนี้เกิดขึ้นได้บ่อยกับคนจำนวนมากเพราะเมื่อมองในเชิงคุณค่า เครื่องราชอิสริยาภรณ์คือ "เกียรติยศและสิ่งของพระราชทาน" แต่ในทางกฎหมายและการบริหารราชการแผ่นดิน มีหลักการและเหตุผลเฉพาะที่กำหนดให้ต้องมีการส่งคืนหรือชดใช้เป็นเงิน ดังนี้

1. สิทธิ์ในการครอบครอง vs. สิทธิ์ในความเป็นเจ้าของ ตามพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ถือเป็น "ของยืมราชการ" เพื่อเป็นเครื่องหมายเชิดชูเกียรติในขณะที่มีชีวิตหรือตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด สิทธิ์ในการครอบครองจะตกอยู่กับผู้ได้รับพระราชทาน แต่ตัวตราชูเกียรติและตราชั้นต่างๆ ยังคงเป็นสัพพะทรัพย์สินของรัฐ (ทรัพย์สินของแผ่นดิน)

2. เงื่อนไขตามกฎหมายที่ต้องส่งคืน กฎหมายกำหนดให้ต้องส่งคืนตราชั้นเดิมในกรณีต่างๆ เช่น:

เมื่อได้รับพระราชทานชั้นที่สูงขึ้น: ต้องนำเครื่องราชฯ ชั้นเดิมมาแลกคืน เพื่อรับชั้นใหม่

เมื่อผู้ได้รับพระราชทานเสียสละชีวิต/เสียชีวิต: ทายาทมีหน้าที่ต้องส่งคืนตราชั้นนั้นๆ กลับคืนสู่สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีภายในเวลาที่กำหนด (เว้นแต่จะได้รับพระราชทานสิทธิ์ให้เก็บไว้เป็นที่ระลึกตามกรณีพิเศษ)

เมื่อถูกเรียกคืน: กรณีถูกลงโทษทางวินัยร้ายแรง หรือประพฤติตนไม่สมเกียรติจนมีพระบรมราชโองการให้เรียกคืน

3. เหตุผลที่ต้องกำหนด "ราคาชดใช้แทน" เป็นตัวเงิน เนื่องจากเครื่องราชอิสริยาภรณ์ผลิตขึ้นด้วยวัสดุมีค่า (เช่น เงิน ทองคำ ลายลงยา) และมีต้นทุนการผลิตจากงบประมาณแผ่นดิน

หากเกิดกรณีสูญหาย ชำรุดจนใช้การไม่ได้ หรือทายาทไม่สามารถนำมาส่งคืนตามหน้าที่ทางกฎหมายได้ รัฐจึงจำเป็นต้องกำหนด "ค่าชดใช้แทน" เพื่อนำเงินจำนวนนั้นเข้าบัญชีงบประมาณแผ่นดินสำหรับนำไปจัดทำ/ผลิตตราชั้นใหม่ทดแทน

การกำหนดราคาชดใช้เป็นรอบๆ (เช่น รอบปี 2570–2572) ก็เพื่อให้อัตราเงินชดใช้สะท้อนถึงราคาวัตถุดิบและต้นทุนการผลิตจริงในปัจจุบัน

ดังนั้น การชดใช้เงินจึงไม่ได้หมายถึงการ "ขาย" หรือ "ซื้อ" เกียรติยศ แต่เป็นการรับผิดชอบในทางแพ่งและทางพัสดุต่อทรัพย์สินของทางราชการที่ไม่สามารถส่งคืนกลับเข้าคลังได้ตามระเบียบ
.....

Thai Classic
3 hours ago
·
ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี

เรื่อง การกำหนดราคาชดใช้แทน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ไม่สามารถส่งคืนตามกฎหมาย
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๗๐ - ๒๕๗๒

ตามที่กฎหมายว่าด้วยเครื่องราชอิสริยาภรณ์
และเหรียญราชการที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน
ได้บัญญัติให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
และเหรียญราชการต้องส่งคืนชั้นรอง เมื่อได้รับพระราชทาน
ชั้นตราสูงขึ้น หรือผู้รับมรดกของผู้ได้รับพระราชทาน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่วายชนม์ ซึ่งมีหน้าที่ต้องส่งคืน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ หรือในกรณีที่ทรงเรียก
เครื่องราชอิสริยาภรณ์คืน แล้วแต่กรณี

แต่ไม่สามารถนำเครื่องราชอิสริยาภรณ์ส่งคืนได้
จะต้องใช้ราคาเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือเหรียญราชการ
นั้น ประกอบกับคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๓๐ มกราคม
๒๕๓๓ อนุมัติในหลักการให้ปรับราคาใหม่ทุก ๓ ปี

และพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. ๒๕๔๐
มาตรา ๗ (๔) ได้บัญญัติให้หน่วยงานของรัฐส่งข้อมูล
ข่าวสารเกี่ยวกับ กฎ มติคณะรัฐมนตรี ข้อบังคับ คำสั่ง
หนังสือเวียน ระเบียบ แบบแผน นโยบาย หรือการตีความ
ที่จัดให้มีขึ้นโดยมีสภาพอย่างกฎเพื่อให้มีผลเป็นการทั่วไป
ต่อเอกชนที่เกี่ยวข้อง ลงพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา

สำนักนายกรัฐมนตรีจึงออกประกาศกำหนดราคาชดใช้
แทนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ไม่สามารถส่งคืนตามกฎหมาย
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๗๐ - ๒๕๗๒ ตามบัญชีท้ายระเบียบนี้

ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ เป็นต้นไป

บัญชีราคาชดใช้ฯ (ราคา/บาท)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ฝ่ายหน้า
๑ ปฐมจุลจอมเกล้า ๕,๙๙๘,๔๕๖
๒ ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ๑,๓๔๓,๗๒๘
๓ ทุติยจุลจอมเกล้า ๖๘๓,๖๐๘
๔ ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ๔๑๐,๔๗๒
๕ ตติยจุลจอมเกล้า ๓๕๙,๖๙๒
๖ ตติยานุจุลจอมเกล้า ๘๓,๖๓๖

เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ฝ่ายใน
๗ ปฐมจุลจอมเกล้า ๒,๐๖๗,๐๘๔
๘ ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ๕๑๓,๗๒๒
๙ ทุติยจุลจอมเกล้า ๓๘๑,๐๗๔
๑๐ ตติยจุลจอมเกล้า ๒๗๗,๘๓๖
๑๑ จตุตถจุลจอมเกล้า ๙๗,๔๕๕

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก

๑๒ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๘๒,๙๗๖
๑๓ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๖๙,๕๖๖
๑๔ ประถมาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๕๖,๖๑๒
๑๕ ประถมาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๓๕,๙๕๖
๑๖ ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๓๖,๗๔๘
๑๗ ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๒๖,๓๖๖
๑๘ ตริตาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๑๖,๑๓๘
๑๙ ตริตาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๑๓,๖๗๐
๒๐ จัตุรถาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๗,๒๐๒
๒๑ จัตุรถาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๗,๔๙๕
๒๒ เบญจมาภรณ์ช้างเผือก — บุรุษ ๖,๙๙๕
๒๓ เบญจมาภรณ์ช้างเผือก — สตรี ๗,๒๘๘
๒๔ เหรียญทองช้างเผือก — บุรุษ ๕,๗๘๘
๒๕ เหรียญทองช้างเผือก — สตรี ๖,๐๙๐
๒๖ เหรียญเงินช้างเผือก — บุรุษ ๕,๖๐๒
๒๗ เหรียญเงินช้างเผือก — สตรี ๕,๙๑๖

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย
๒๘ มหาวชิรมงกุฎ — บุรุษ ๙๕,๓๖๔
๒๙ มหาวชิรมงกุฎ — สตรี ๖๖,๖๖๒
๓๐ ประถมาภรณ์มงกุฎไทย — บุรุษ ๕๓,๖๐๐
๓๑ ประถมาภรณ์มงกุฎไทย — สตรี ๓๔,๒๙๔
๓๒ ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย — บุรุษ ๔๐,๙๘๖
๓๓ ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย — สตรี ๒๓,๕๖๔
๓๔ ตริตาภรณ์มงกุฎไทย — บุรุษ ๑๔,๖๑๔
๓๕ ตริตาภรณ์มงกุฎไทย — สตรี ๑๐,๐๙๘
๓๖ จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย — บุรุษ ๖,๙๓๖
๓๗ จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย — สตรี ๗,๑๕๖
๓๘ เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย — บุรุษ ๖,๘๔๐
๓๙ เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย — สตรี ๗,๑๑๒
๔๐ เหรียญทองมงกุฎไทย — บุรุษ ๔,๖๖๒
๔๑ เหรียญทองมงกุฎไทย — สตรี ๔,๙๗๖
๔๒ เหรียญเงินมงกุฎไทย — บุรุษ ๔,๔๘๘
๔๓ เหรียญเงินมงกุฎไทย — สตรี ๔,๙๑๖

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
๔๔ ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๕๙,๘๙๘
๔๕ ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๔๓,๓๕๖
๔๖ ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๔๒,๐๒๐
๔๗ ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๒๙,๙๐๖
๔๘ ตติยดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๑๘,๗๕๖
๔๙ ตติยดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๑๗,๐๓๒
๕๐ จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๘,๒๕๔
๕๑ จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๘,๔๓๔
๕๒ เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๘,๒๑๐
๕๓ เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๘,๕๒๔
๕๔ เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๘,๕๙๒
๕๕ เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๘,๕๓๘
๕๖ เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ — บุรุษ ๘,๔๑๐
๕๗ เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ — สตรี ๘,๔๐๕

เหรียญราชอิสริยาภรณ์

๕๘ เหรียญกล้าหาญ ๒,๓๗๖
๕๙ เหรียญชัยสมรภูมิ ๑,๙๕๒
๖๐ เหรียญพิทักษ์เสรีชน ๑,๔๒๒
๖๑ เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา ทหาร ๗,๒๘๖
๖๒ เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา พลเรือน — บุรุษ ๗,๒๘๖
๖๓ เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา พลเรือน — สตรี ๗,๒๘๖
๖๔ เหรียญราชการชายแดน ๘๒๒
๖๕ เหรียญจักรมาลา ๕,๗๙๖
๖๖ เหรียญจักรพรรดิมาลา — บุรุษ ๕,๓๕๔
๖๗ เหรียญจักรพรรดิมาลา — สตรี ๕,๖๙๔


https://www.facebook.com/photo/?fbid=1516047160561997&set=a.1072236184943099