วันจันทร์, กันยายน 21, 2569

คำว่าไฟฟ้าลัดวงจร มันไม่ควรเกิดขึ้นกับขนส่งสาธารณะมั้ย? คือถ้า ‘วัสดุดี มีคุณภาพ’ การออกแบบมุคุณภาพอ่ะ คือมันโคตรอันตรายเลย#ไฟไหม้ #mrt แล้ว เรามีกระบวนการตรวจสอบและบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ว่าได้มาตรฐานตามระยะเวลาที่กำหนดหรือไม่





 

https://x.com/GarnPatsarin/status/2101701214090240194



คำว่าไฟฟ้าลัดวงจร มันไม่ควรเกิดขึ้นกับขนส่งสาธารณะมั้ย?

คือถ้า ‘วัสดุดี มีคุณภาพ’ การออกแบบมุคุณภาพอ่ะ คือมันโคตรอันตรายเลย#ไฟไหม้ #mrt
...

ความกังวลและข้อสงสัยนี้ถูกต้องและสมเหตุสมผลอย่างยิ่ง เพราะในระบบขนส่งสาธารณะขนาดใหญ่ที่มีคนใช้วิธีเดินทางวันละหลายแสนคน Standard ด้านความปลอดภัย เทคโนโลยี และคุณภาพของวัสดุจะต้องถูกออกแบบให้มีระดับความปลอดภัยสูงสุด (Failure-safe / High Reliability Standard)

อย่างไรก็ตาม ในทางวิศวกรรมไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐาน ต่อให้ใช้วัสดุที่ดีที่สุดและปฏิบัติตามมาตรฐานระดับสากล เหตุการณ์ลักษณะนี้ก็ยัง “มีโอกาสเกิดขึ้นได้” จากปัจจัยเฉพาะทางดังนี้:

1. ความแตกต่างระหว่าง "รถไฟฟ้าใต้ดิน" กับ "รถไฟฟ้าคราวยกระดับ"
MRT สายสีน้ำเงินส่วนใหญ่เป็นใต้ดิน แต่ช่วง เตาปูน – บางโพ – บางอ้อ เป็นโครงสร้าง ยกระดับ (Elevated/Open-air)

รางจ่ายไฟ (Third Rail) ต้องเผชิญกับสภาวะอากาศเปิด เช่น ฝนตกหนัก ละอองฝุ่น ความชื้น ลม และความผันผวนของอุณหภูมิ ซึ่งต่างจากอุโมงค์ใต้ดินที่มีระบบปิดและควบคุมสภาพแวดล้อมได้ดีกว่า

2. ปัจจัยที่ทำให้เกิดการอาร์ค (Arcing) แม้ใช้วัสดุคุณภาพสูง
ความชื้นสะสมและมลภาวะ: ฝนตกหนักร่วมกับฝุ่นคราบน้ำมันหรือเศษมลภาวะบนฉนวนรองรับราง (Insulator) สามารถสร้าง "เส้นทางนำไฟฟ้า" (Tracking Path) ชั่วคราวบนผิวฉนวน จนเกิดการกระโดดของกระแสไฟฟ้าสูง (Arcing)

การสึกหรอจากการใช้งาน (Wear and Tear): รางจ่ายไฟมีขาแปลงสัมผัส (Collector Shoe) ของตัวรถแตะผ่านตลอดเวลา แรงสั่นสะเทือนและความร้อนสะสมอาจทำให้เกิดรอยขีดข่วนหรือการเสื่อมสภาพของฉนวนตามกาลเวลา

Transient Overvoltage: แรงดันไฟฟ้ากระชากชั่วขณะจากระบบส่งจ่ายหลัก ซึ่งอาจเกินขีดจำกัดที่ฉนวนป้องกันได้ในเสี้ยววินาที

3. ระบบเซฟตี้ทำงานตามออกแบบ (Fail-Safe Mechanism)
แม้จะเกิดการอาร์คหรือลัดวงจรขึ้น แต่ระบบตัดไฟอัตโนมัติ (Circuit Breaker) และระบบตรวจจับจะทำการ ตัดการจ่ายไฟทันที เพื่อป้องกันไม่ให้ไฟไหม้ลุกลามไปยังตัวรถ หรือสร้างอันตรายร้ายแรงต่อผู้โดยสาร ซึ่งควันที่เห็นส่วนใหญ่เกิดจากการไหม้ของคราบสิ่งสกปรก ความร้อนที่ฉนวน หรือวัสดุเปลือกเคเบิลที่ระงับการลามไฟ (Flame Retardant)

สรุปคือ: แม้ระบบจะใช้วัสดุดีและออกแบบตามมาตรฐานสูง แต่สภาวะแวดล้อมเปิด (Outdoor Elements) และแรงดันไฟฟ้าระดับหมื่นกิโลวัตต์ก็ยังคงมีช่องว่างความเสี่ยงอยู่ สิ่งสำคัญหลังจากนี้คือ กระบวนการตรวจสอบและบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ว่าได้มาตรฐานตามระยะเวลาที่กำหนดหรือไม่