ทำความเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างอำนาจตุลาการกับประชาชน อำนาจตุลาการแบบไทย อยู่ในระบอบไฮบริดจ์ที่องค์ประกอบประชาธิปไตยและไม่เป็นประชาธิปไตยมาอยู่ด้วยกัน

ศาลกับบทบาทกำกับเสียงข้างมากนอกลู่นอกทาง

ฟังเต็ม ๆ ได้ที่ เปิดตำรากฎหมาย หลังชมทนายปีศาจ | หมายเหตุประเพทไทย EP.637 : https://t.co/bQuDq90pm1#หมายเหตุประเพทไทย #ทนายปีศาจ pic.twitter.com/EpSauYLPqj

— prachatai (@prachatai) July 27, 2026

https://x.com/prachatai/status/2081726299736048086

เปิดตำรากฎหมาย หลังชมทนายปีศาจ | หมายเหตุประเพทไทย EP.637

Prachatai

Jul 26, 2026 #ทนายปีศาจ #หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับ ธันยธรณ์ โรจน์มหามงคล นักวิชาการจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชวนเปิดตำรากฎหมายหลังชมซีรีส์ ทนายปีศาจ เพื่อสำรวจว่า เมื่อมองผ่านมุมมองทางนิติศาสตร์ ซีรีส์เรื่องนี้สะท้อนอะไรเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมและระบบกฎหมายไทย

ทำความเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างอำนาจตุลาการกับประชาชน อำนาจตุลาการแบบไทย มีตัวแบบใกล้เคียงกับชาติไหน พร้อมชวนคุยเรื่องบทบาทของอำนาจตุลาการกับการจัดการความขัดแย้งทางการเมือง และอะไรจะเกิดขึ้นเมื่อเราอยู่ในระบอบไฮบริดจ์ที่องค์ประกอบประชาธิปไตยและไม่เป็นประชาธิปไตยมาอยู่ด้วยกัน ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #ทนายปีศาจ

https://www.youtube.com/watch?v=UmXAYyfK2sA

.....

สาระสำคัญ:

1. ความยึดโยงระหว่างอำนาจตุลาการกับประชาชน

แนวคิดสากลเกี่ยวกับศาล [02:17]: แต่ละประเทศมีมุมมองต่ออำนาจตุลาการต่างกัน เช่น 

• ฝรั่งเศส: ไม่ค่อยไว้วางใจศาลในการใช้อำนาจ [02:30]  
• สหรัฐอเมริกา: มองว่าศาลเป็นเครื่องมือสำคัญในการตรวจสอบและควบคุมการใช้อำนาจรัฐ [02:34] 
• อังกฤษ: มองศาลเป็นผู้บังคับใช้เจตจำนงของฝ่ายนิติบัญญัติ [02:46]

พัฒนาการด้าน Law & Politics [04:43]: เกิดการตั้งคำถามถึงบทบาทของศาลในฐานะตัวแสดงทางการเมือง โดยในยุค Progressive Era ของสหรัฐฯ มีการเรียกร้องให้เลือกตั้งผู้พิพากษาโดยตรงเมื่อเห็นว่าศาลถูกใช้อำนาจแทนฝ่ายการเมืองหรือเอื้อประโยชน์ต่อชนชั้นนำ [05:08]

🏛️ 2. บริบทของศาลในประเทศไทย

มองกฎหมายเป็นศาสตร์อิสระ [06:44]: ประเทศไทยวางฐานคิดว่าอำนาจตุลาการเป็นอิสระจากการเมือง และมองกฎหมายเป็นวิทยาการเฉพาะด้าน (นิติศาสตร์) [07:31] ทำให้เรื่องนโยบายและประเด็นทางเศรษฐกิจสังคมถูกแยกออกจากกระบวนการทางกฎหมาย [08:03]

ปรากฏการณ์ทางนิติสงคราม [13:50]: ในทางปฏิบัติ สาธารณชนเริ่มตั้งคำถามต่อความยึดโยงและความเป็นอิสระของศาล เมื่อเกิดความขัดแย้งทางการเมืองและศาลเข้ามามีบทบาทในการจำกัดสิทธิเสรีภาพ หรือถูกมองว่าใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง [14:14]

⚖️ 3. แนวทางการถ่วงดุลและการมีส่วนร่วมของประชาชน

การปรับเปลี่ยนที่มาของผู้พิพากษา [17:47]: หลายประเทศปรับเปลี่ยนกระบวนการคัดเลือก เช่น การปรับเกณฑ์อายุหรือเงื่อนไขตำแหน่ง เพื่อเพิ่มศักดิ์ศรีและความเป็นอิสระ รวมถึงการเพิ่มความยึดโยงกับประชาชน [18:03]

การคานอำนาจโดยฝ่ายนิติบัญญัติ [19:30]: หากศาลตีความกฎหมายในลักษณะที่ไม่สอดคล้องกับเจตจำนงของประชาชน ฝ่ายนิติบัญญัติที่มาจากประชาชนสามารถออกกฎหมายหรือแก้ไขกฎหมายเพื่อถ่วงดุลการตีความของศาลได้ เช่น ในประเทศอังกฤษ [20:25]

ระบบลูกขุน (Jury System) [21:55]: เป็นตัวอย่างกระบวนการที่ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมโดยตรงในการพิจารณาและตัดสินข้อเท็จจริงในคดี [22:27]