Pipob Udomittipong15 hours ago
·
ในบทความยาวเป็นพิเศษ “เขาตั้งคำถามถึงสถาบันกษัตริย์ไทย ขณะที่แต่งกายเป็นแฮร์รี่ พอตเตอร์ ปัจจุบันเขาต้องโทษจำคุกเป็นเวลา 34 ปี” Jonathan Head
BBC News อธิบายถึงความป่าเถื่อนโหดร้ายของกฎหมายและผู้ตีความกฎหมายของไทย
.
แค่ย่อหน้าแรกก็สะดุ้งแล้ว “ตั้งแต่ก่อนที่พวกเขาจะก้าวผ่านประตูเข้ามา คุณก็รู้ได้ว่านักโทษกำลังเดินเข้ามายังห้องพิจารณาคดี เพราะได้ยินเสียงโซ่ตรวนที่ล่ามอยู่บนข้อเท้ากระทบกันดังกรุ๊งกริ๊งในทุกย่างก้าว” มันแสดงความศิวิไลซ์ของระบบยุติธรรมไทยอย่างมาก
.
“หนึ่งในนั้นคือ ชายร่างเล็กสวมแว่นตาที่มีผมเริ่มเปลี่ยนเป็นสีดอกเลา เขากางแขนออกเพื่อโอบกอดลูกชายวัย 3 ขวบ ซึ่งภรรยาได้พามาพบเขาที่ศาล
.
“ชายคนนี้คือ อานนท์ นำภา ทนายความสิทธิมนุษยชนวัย 42 ปี ความผิดของเขาคือ การเรียกร้องให้มีการตรวจสอบและความรับผิดชอบสถาบันกษัตริย์ไทย เขาทำแบบนั้นระหว่างแต่งกายในชุดของพ่อมดน้อยจากวรรณกรรมเรื่อง "แฮร์รี่ พอตเตอร์" ในการชุมนุมธีมแฮร์รี่ พอตเตอร์ ที่จัดขึ้นใจกลางกรุงเทพฯ เมื่อปี 2563”
.
เมื่อวันศุกร์ ศาลพิพากษาจำคุกเขาเป็นเวลาสองปีแปดเดือน ข้อหา
#หมิ่นประมาทกษัตริย์ หรือ
#มาตรา112 ซึ่งโจนาธานบอกว่า เป็นกฎหมายที่ทำให้คนเข้าคุกเพราะถูกกล่าวหาว่าดูหมิ่นราชวงศ์ มากกว่าจำนวนนักโทษในข้อหาเดียวกันในประเทศอื่น ๆ ทั้งหมดในโลกรวมกัน ปรบมือสิครับ
.
อานนท์ เป็นหนึ่งใน 294 คน รวมถึงเยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ปีอีก 20 คน ที่ถูกดำเนินคดีและได้รับโทษจำคุกสูงสุดถึง 50 ปี และอีกหลายสิบคนอยู่รอการพิจารณา
.
โจนาธานบอกต่อไปว่า ผู้ถูกกล่าวหาตามกฎหมายหมิ่นประมาทกษัตริย์ส่วนใหญ่ ถูกปฏิเสธการประกันตัวและถูกจำคุก แม้ว่าการพิจารณาอาจกินเวลานานหลายปีก็ตาม โดยศาลมักให้เหตุผลซ้ำ ๆ กันว่า "สอดคล้องกับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของชาติไทย ซึ่งสถาบันกษัตริย์เป็นหนึ่งในสะดมหลักของประเทศ และคนไทยส่วนใหญ่เคารพนับถืออย่างสูง"
.
อัครชัย ชัยมณีการเกษ ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนบอกว่า ปัญหาสำคัญคือการตีความกฎหมายอย่างกว้างขวางและคลุมเครือ “มันคลุมเครือและเลื่อนลอยมาก แม้แต่การตั้งคำถามต่อตัวกฎหมายเอง ก็อาจเข้าข่ายความผิดฐานหมิ่นประมาทกษัตริย์ตามมาตรา 112 ได้เช่นกัน"
.
ผลของกฎหมายฉบับนี้คือการปิดกั้นการอภิปรายสาธารณะเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ 6 ปีก่อนหน้านี้ คนไทยทำได้แค่กระซิบกระซาบกันเป็นการส่วนตัว แต่สถานการณ์ดังกล่าวได้เปลี่ยนไปเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2563 อานนท์ได้ทำลายข้อห้ามสำคัญในสังคมไทยด้วยการปราศรัยเพียงครั้งเดียว และกระตุ้นให้เกิดการประท้วงที่นำโดยกลุ่มนักศึกษา พร้อมกับข้อเรียกร้องที่กล้าหาญยิ่งขึ้นเรื่อย ๆ ให้มีการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์
.
และเป็นเหตุให้เยาวชนของไทยที่เก่ง ๆ ต้องคดีร้ายแรง บางคนต้องลี้ภัยไปต่างประเทศ อย่างเช่น เมลิญณ์ ชัยลอม ซึ่งเป็นอดีตเยาวชนนักเคลื่อนไหวทางการเมืองและสมาชิกกลุ่มทะลุวัง หลังการปราศรัยที่หาดใหญ่ เปรียบเทียบการดูแลสุนัขทรงเลี้ยงของกษัตริย์กับชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน เก้าเดือนต่อมา ตำรวจได้นำหมายเรียกมาส่งถึงบ้านของเธอ
.
จนถึงปี 2565 เธอถูกดำเนินคดีข้อหาหมิ่นประมาทกษัตริย์สามคดี ถูกควบคุมตัวก่อนจะได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวโดยมีเงื่อนไขให้ต้องกำไลอีเอ็ม ถูกห้ามออกจากบ้านในช่วงเวลาตั้งแต่ 16.00 น. ถึง 06.00 น. พ่อแม่ถูกบังคับให้ลงนามในเอกสารที่ให้คำมั่นว่าจะคอยรายงานความเคลื่อนไหวของเธอให้เจ้าหน้าที่ทราบ และเธออาจต้องเจอกับโทษจำคุกนานหลายทศวรรษ
.
ไม่มีทางเลือกอื่น เธอตัดสินใจหลบหนีออกจากประเทศไทยไปพร้อมกับเพื่อนคนหนึ่ง และได้รับสถานะผู้ลี้ภัยในประเทศแคนาดา
.
ทำไมไม่อยู่เพื่อสู้คดี? คงจะมีคนถาม
.
ก็เพราะมันไม่มีกระบวนการพิสูจน์ความจริงในศาลไง "ในหลายคดี เช่น คดีของอานนท์ นำภา อัยการกล่าวหาว่าจำเลยโกหกเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์" อัครชัย บอก "แต่เมื่อเราขอให้ศาลออกหมายเรียกเอกสารหรือพยานบุคคล เพื่อพิสูจน์ว่าสิ่งที่จำเลยพูดเป็นความจริง ศาลกลับปฏิเสธ และเมื่อทนายความคัดค้านการที่ศาลสั่งให้พิจารณาคดีเป็นการลับ เธอก็ถูกผู้พิพากษาเตือนให้เงียบ มิฉะนั้นจะถูกตั้งข้อหาละเมิดอำนาจศาล"
.
มันเป็นเกียรติประวัติของคนไทยอย่างมากที่มีนักเขียน และสำนักข่าวระดับโลกเขียนถึงอย่างยาวเหยียด พร้อมกับอ้างถึงการทำสถิติทะลุโลกของประเทศไทยในการเป็นประเทศเดียวในโลกที่ใช้กฎหมายคุ้มครองราชวงศ์ได้อย่างร้ายแรงมากสุด ปรบมือสิครับ
https://www.bbc.com/news/articles/cmjwepvd0qq9o
.....
(แปลไทยทั้งบทความ)
โจนาธาน เฮด
BBC News
21 hours ago
ก่อนที่พวกเขาจะก้าวผ่านประตูเข้ามา เราสามารถได้ยินเสียงนักโทษเดินตรงมายังห้องพิจารณาคดี เสียงโซ่ตรวนที่ล่ามข้อเท้ากระทบกันดังขึ้นในทุกย่างก้าว
ทั้งห้าคนที่เดินเข้ามาในห้องพิจารณาคดีต่างคุ้นเคยกับกระบวนการนี้ดี พวกเขาเผชิญกับคดีอาญาหลายคดี และใช้เวลาตลอด 5 ปีที่ผ่านมาส่วนใหญ่ไปกับการเดินทางไปกลับศาลอยู่เป็นประจำ
หนึ่งในนั้นคือชายร่างเล็กสวมแว่นตาที่มีผมหงอกแซม เขาอ้าแขนรับลูกชายวัย 3 ขวบ ซึ่งคู่ชีวิตของเขาพามาพบที่ศาล
เขาคือ อานนท์ นำภา ทนายความด้านสิทธิมนุษยชนวัย 42 ปี ความผิดของเขาคือการเรียกร้องให้มีการตรวจสอบและสร้างความรับผิดชอบต่อสถาบันกษัตริย์ไทยที่มีอำนาจสูง โดยเขาได้แต่งกายเป็น "แฮร์รี่ พอตเตอร์" พ่อมดน้อยจากวรรณกรรมชื่อดัง ในระหว่างการชุมนุมที่มีธีมแฮร์รี่ พอตเตอร์ ณ ใจกลางกรุงเทพฯ เมื่อปี 2020
เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ศาลในกรุงเทพฯ ได้ตัดสินลงโทษจำคุกเขาเป็นเวลา 2 ปี 8 เดือน ในความผิดฐานหมิ่นประมาทกษัตริย์ หรือมาตรา 112 ซึ่งเป็นกฎหมายที่ทำให้มีผู้ถูกจำคุกจากข้อหาดูหมิ่นสถาบันกษัตริย์จำนวนมากกว่าจำนวนผู้ที่ถูกจำคุกด้วยกฎหมายลักษณะเดียวกันในประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกรวมกันเสียอีก
นี่เป็นเพียง 1 ใน 14 คดีที่อานนท์ถูกฟ้องร้องภายใต้ข้อหาเดียวกัน ส่งผลให้โทษจำคุกรวมทั้งหมดที่เขาได้รับจนถึงขณะนี้สูงกว่า 34 ปีแล้ว โดยยังเหลือคดีที่รอคำพิพากษาอยู่อีก 2 คดี
"สำหรับผมแล้ว นี่ไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจอะไร" เขากล่าวกับผู้สื่อข่าวในภายหลัง "หากประเทศนี้เปิดกว้างมากกว่านี้ เราก็คงสามารถพูดคุยเรื่องประเด็นเหล่านี้ได้อย่างเสรี"
วาดโดยลูกสาววัย 10 ขวบของอานนท์ นำภา ซึ่งแสดงภาพพ่อของเธอในเรือนจำ
ตลอด 6 ปีที่ผ่านมา มีการบังคับใช้กฎหมายหมิ่นประมาทกษัตริย์ในระดับที่กว้างขวางที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย เพื่อตอบโต้การประท้วงของนักศึกษาที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในปี 2020 ซึ่งเป็นการเรียกร้องให้มีการอภิปรายสาธารณะเกี่ยวกับบทบาทของสถาบันกษัตริย์เป็นครั้งแรก มีผู้ถูกดำเนินคดีแล้วจำนวน 294 คน ในจำนวนนี้รวมถึงเยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ปี จำนวน 20 คน โดยมีโทษจำคุกสูงสุดถึง 50 ปี ขณะที่อีกหลายสิบคนยังคงอยู่ในระหว่างกระบวนการพิจารณาคดี
ผู้ที่ถูกตั้งข้อหาภายใต้กฎหมายฉบับนี้ส่วนใหญ่ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกันตัวและต้องถูกคุมขังในเรือนจำ แม้ว่ากระบวนการพิจารณาคดีอาจยืดเยื้อยาวนานหลายปีก็ตาม ทางการไทยมักอธิบายถึงความจำเป็นของกฎหมายฉบับนี้ว่า "สะท้อนถึงวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของประเทศไทย ซึ่งสถาบันกษัตริย์ถือเป็นเสาหลักสำคัญของชาติและเป็นที่เคารพสักการะอย่างสูงของประชาชนไทยส่วนใหญ่"
ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ระบุไว้เพียงว่า "ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 3 ปีถึง 15 ปี"
อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ กฎหมายฉบับนี้กลับถูกตีความให้ครอบคลุมถึงความคิดเห็นเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ในวงกว้างกว่านั้นมาก รวมถึงครอบคลุมถึงบุคคลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องด้วย การแสดงความคิดเห็นเชิงลบต่อสมาชิกราชวงศ์พระองค์ใดพระองค์หนึ่ง ต่อสถาบันกษัตริย์โดยรวม หรือแม้แต่การกล่าวถึงพระมหากษัตริย์ที่เสด็จสวรรคตไปนานแล้ว หรือในกรณีหนึ่งคือการกล่าวถึงสุนัขทรงเลี้ยง ก็ล้วนนำไปสู่การถูกดำเนินคดีได้ทั้งสิ้น
อัครชัย ชัยมณีการะเกด ผู้ช่วยผู้อำนวยการกลุ่มกฎหมายสิทธิมนุษยชนเพื่อสังคม (Thai Lawyers for Human Rights) ซึ่งให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ผู้ที่ถูกกล่าวหาว่าละเมิดกฎหมายฉบับนี้ กล่าวว่า "หากถามว่าตัวบทกฎหมายเขียนไว้อย่างไร ผมสามารถบอกได้ แต่หากถามว่าศาลตีความคำว่า 'หมิ่นประมาท' หรือ 'ดูหมิ่น' อย่างไร ผมคงไม่สามารถให้คำนิยามที่ชัดเจนได้ เพราะกฎหมายมีความคลุมเครือและกำกวมมาก แม้แต่การตั้งคำถามต่อตัวกฎหมายเอง ก็อาจถือเป็นการกระทำความผิดตามมาตรา 112 ได้เช่นกัน"
อานนท์ในการชุมนุมประท้วงเมื่อปี 2023
จากภายในเรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นสถานที่ที่เขาถูกคุมขังมาตลอด 3 ปีที่ผ่านมา อานนท์ได้เขียนจดหมายถึงลูกสาวและลูกชายตัวน้อยของเขาอยู่เสมอ
"ถึงปราณและคาร์ล ลูกรักของพ่อ" ข้อความตอนหนึ่งในจดหมายฉบับหนึ่งของเขาเขียนไว้ว่า "ลมหนาวไม่เพียงแต่นำอากาศเย็นมาให้เราเท่านั้น แต่มันยังหวนนำเรื่องราวในอดีตกลับมาด้วย พ่อยังคงคิดถึงช่วงเวลาที่เราเดินทางออกไปนอกกรุงเทพฯ ในฤดูหนาวแรกหลังจากที่คาร์ลลืมตาดูโลก มันเป็นช่วงเวลาที่วิเศษมากสำหรับพ่อ พ่อคงจะคิดถึงช่วงเวลานั้นในทุกๆ ฤดูหนาวที่ต้องอยู่ที่นี่ จนกว่าพ่อจะได้รับอิสรภาพกลับคืนมา"
การไต่สวนคดีในลักษณะเดียวกับที่อานนท์เข้าร่วมเมื่อหลายสัปดาห์ก่อนจะมีคำพิพากษาในวันศุกร์นั้น ถือเป็นโอกาสเดียวที่เขาได้พบกับคาร์ลนับตั้งแต่ลูกยังเป็นทารก
ในช่วงแรกคาร์ลอาจจะยังมีความเขินอายอยู่บ้าง แต่ไม่นานเขาก็ยินดีให้คนอุ้มและพาไปอวดกับผู้ต้องขังคนอื่นๆ ส่วนปราณ พี่สาววัย 10 ขวบ ก็มักจะมาเยี่ยมพ่อที่เรือนจำอยู่บ่อยครั้ง โดยเธอมักจะวาดรูปและระบายสีเพื่อนำมามอบให้พ่อด้วย
อย่างไรก็ตาม อานนท์และลูกหว้า คู่ชีวิตของเขา เห็นว่าคาร์ลยังเด็กเกินไปที่จะมาเยี่ยมในเรือนจำ สำหรับตอนนี้ คาร์ลยังเข้าใจเพียงว่าศาลเป็นสถานที่ทำงานของพ่อเท่านั้น ในห้องพิจารณาคดีเล็กๆ แห่งนี้ยังเต็มไปด้วยกลุ่มผู้สนับสนุนที่เดินทางมาให้กำลังใจ พวกเขาพูดคุยทักทายกับบรรดาผู้ต้องขังอย่างเป็นกันเอง มีทั้งเสียงหัวเราะและการแลกเปลี่ยนเรื่องราวต่างๆ ก่อนที่ผู้พิพากษาจะเดินเข้ามาเพื่อเริ่มการไต่สวน บรรยากาศเช่นนี้ดูเป็นกันเองอย่างไม่น่าเชื่อสำหรับกลุ่มคนที่กำลังเผชิญกับข้อหาที่น่าหวาดหวั่นที่สุด
ภาพครอบครัวของอานนท์ที่วาดโดยลูกสาวของเขา มีชื่อว่า "มุ่งหน้าสู่ศาล" โดยในภาพ แม่ของเด็กหญิงกำลังถือป้ายที่มีข้อความว่า "ปล่อยพ่อฉัน"
ผลกระทบของกฎหมายฉบับนี้คือการปิดกั้นการอภิปรายสาธารณะเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ จนกระทั่งเมื่อ 6 ปีก่อน ความคิดเห็นในเรื่องนี้ทำได้เพียงกระซิบกระซาบกันเป็นการส่วนตัวเท่านั้น กรณีหนึ่งที่เป็นที่กล่าวขานคือ คนขับแท็กซี่รายหนึ่งถูกจำคุกหลังจากผู้โดยสารนำสิ่งที่เขาพูดระหว่างโดยสารรถไปแจ้งความ
สถานการณ์ดังกล่าวเปลี่ยนไปในวันที่ 3 สิงหาคม 2563
ในปีนั้น คนไทยรุ่นใหม่เริ่มมีความคับข้องใจมากขึ้นเรื่อยๆ ต่อรัฐบาลอนุรักษ์นิยมที่นำโดยพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้นำการรัฐประหาร ก่อนหน้านั้นหนึ่งปี ประชาชนหลายล้านคนได้มอบคะแนนเสียงให้กับพรรคการเมืองน้องใหม่ที่ชื่อว่า "พรรคอนาคตใหม่" ซึ่งชูประเด็นการปฏิรูปครั้งใหญ่ แต่ในเดือนกุมภาพันธ์ 2563 ศาลรัฐธรรมนูญได้สั่งยุบพรรคดังกล่าวโดยอ้างเหตุผลทางเทคนิค การระบาดของโควิด-19 ทำให้การประท้วงต้องหยุดชะงักไปนาน 3 เดือน แต่เมื่อจำนวนผู้ติดเชื้อในไทยเริ่มลดลง กลุ่มนักศึกษาจึงเริ่มจัดการชุมนุมโดยเรียกร้องให้ยุติบทบาทของกองทัพในการเมืองไทย ซึ่งอานนท์ นำภา มองว่าข้อเรียกร้องดังกล่าวยังไม่เพียงพอ
อานนท์ปรากฏตัวในชุดแฮร์รี่ พอตเตอร์ พร้อมกล่าวสุนทรพจน์ว่า ถึงเวลาแล้วที่จะต้องพูดถึงอำนาจและความมั่งคั่งของสถาบันกษัตริย์ที่ขาดความโปร่งใส เขาได้วิพากษ์วิจารณ์การตัดสินใจของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงเข้ามาควบคุมทรัพย์สินมหาศาลของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ รวมถึงหน่วยงานสำคัญบางหน่วยในกองทัพด้วยตนเอง
สุนทรพจน์เพียงครั้งเดียวของอานนท์ได้ทำลายข้อห้ามที่ปกคลุมสังคมไทยมาตลอดประวัติศาสตร์สมัยใหม่ หลังจากนั้นตลอดทั้งปี การประท้วงที่นำโดยกลุ่มนักศึกษายังคงดำเนินต่อไป พร้อมกับข้อเรียกร้องที่กล้าหาญยิ่งขึ้นเรื่อยๆ ให้มีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์
ในขณะนั้น การบังคับใช้กฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพได้ถูกระงับไปเป็นเวลา 3 ปี โดยแหล่งข่าวใกล้ชิดกับสำนักพระราชวังเคยยอมรับในอดีตว่า กระแสวิพากษ์วิจารณ์เชิงลบที่เกิดขึ้นจากการดำเนินคดีตามกฎหมายมาตรานี้ อาจส่งผลเสียมากกว่าผลดี
ทว่าการประท้วงครั้งนี้บีบให้ต้องมีการทบทวนสถานการณ์อย่างเร่งด่วน นับตั้งแต่ช่วงปลายปี 2563 เป็นต้นมา การดำเนินคดีตามกฎหมายดังกล่าวได้กลับมาเริ่มต้นอีกครั้งและทวีความเข้มข้นขึ้น ส่งผลให้นักกิจกรรมรุ่นใหม่จำนวนมากต้องลี้ภัยไปต่างประเทศเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกจำคุก
ภาพวาดโดยลูกสาวของอานนท์ แสดงเหตุการณ์ที่อานนท์ได้กลับมาพบกับครอบครัวอีกครั้งหนึ่ง
ในนั้นคือ สุพิชชา "เมลินน์" ไชยล้อม หญิงสาววัย 24 ปีจากจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งปัจจุบันอาศัยอยู่ในเมืองมอนทรีออล ประเทศแคนาดา ในฐานะผู้หลบหนีคดีตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 จำนวน 4 คดี
ขณะนั้นเธอเป็นนักเรียนหญิงวัย 18 ปี ได้ลุกขึ้นกล่าวปราศรัยในการชุมนุมที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพียงสามสัปดาห์หลังจากที่อานนท์ นำภา เรียกร้องให้มีการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์
ช่างภาพในพื้นที่สามารถบันทึกภาพขณะที่เธอชูสามนิ้ว ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากภาพยนตร์เรื่อง "ฮังเกอร์เกมส์" (Hunger Games) ท่ามกลางเสียงเชียร์ดังสนั่นจากฝูงชน ภาพดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในภาพจำของการชุมนุมในครั้งนั้น และทำให้เมลินน์เป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศ
เธอเดินทางไปทั่วประเทศในฐานะหนึ่งในแกนนำคนสำคัญของการเคลื่อนไหว โดยเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาที่ล้าสมัยของไทย รวมถึงจัดทำแบบสำรวจความคิดเห็นของผู้คนที่มีต่อสถาบันกษัตริย์
"หนูชอบเล่นเกมและเคยฝันอยากเป็นนักออกแบบเกมค่ะ" เธอกล่าวกับฉันจากประเทศแคนาดา แต่พ่อแม่ของเธอกลับไม่เห็นด้วยกับเรื่องนี้
"หนูรู้สึกว่าในฐานะคนรุ่นใหม่ หนูไม่สามารถตั้งคำถามหรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้ใหญ่กว่าได้ ซึ่งสถาบันกษัตริย์ก็ให้ความรู้สึกแบบเดียวกันเลยค่ะ"
ในเดือนพฤศจิกายน ปี 2020 เมลินน์ได้เข้าร่วมการชุมนุมที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยเธอได้กล่าวปราศรัยเปรียบเทียบการดูแลสุนัขทรงเลี้ยงของกษัตริย์ กับการดูแลประชาชนทั่วไป เก้าเดือนต่อมา ตำรวจได้นำหมายเรียกมาส่งที่บ้านของเธอ โดยตั้งข้อหาหมิ่นประมาทกษัตริย์
"มันเป็นเรื่องที่น่าตกใจมากค่ะ หนูไม่ทันตั้งตัวเลยเพราะหนูแค่พูดเรื่องสุนัขเท่านั้น ตอนที่ตำรวจเอาหมายเรียกมาส่งที่บ้านเป็นช่วงสถานการณ์โควิด ซึ่งพวกเขาก็คงรู้อยู่แล้วว่าพ่อแม่ต้องอยู่กับหนูที่บ้าน พ่อแม่พยายามตั้งสติให้ใจเย็นไว้ แต่ตัวหนูเองแทบจะสติแตกเลยค่ะ"
เมลินน์ชูสามนิ้วในการชุมนุมเมื่อเดือนสิงหาคม ปี 2020
ครอบครัวของเธอพยายามเกลี้ยกล่อมให้เธอร่วมมือกับเจ้าหน้าที่และยอมรับว่าตนเองทำผิด แต่เมลินน์ปฏิเสธ เธอเข้าร่วมกลุ่มเคลื่อนไหวที่เรียกตัวเองว่า "ทะลุวัง" ซึ่งหมายถึงการบุกทะลวงเข้าไปในวัง แทนที่จะใช้วิธีปราศรัย พวกเขาเลือกใช้วิธีเชิงสัญลักษณ์ เช่น การจัดทำโพลบนท้องถนน โดยสอบถามความคิดเห็นของผู้คนว่ารู้สึกอย่างไรต่อขบวนเสด็จฯ ที่ทำให้การจราจรติดขัด หรือตั้งคำถามว่าสถาบันกษัตริย์มีอำนาจมากเกินไปหรือไม่
"พวกเรารู้ดีว่ามีความเสี่ยง แต่คิดว่าการทำโพลน่าจะปลอดภัยกว่า... ปรากฏว่าไม่เป็นเช่นนั้นเลย"
ในปี 2022 เธอถูกตั้งข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 เพิ่มอีกสองคดี และถูกควบคุมตัวก่อนจะได้รับการปล่อยตัวชั่วคราว โดยมีเงื่อนไขให้สวมอุปกรณ์ติดตามตัว (กำไล EM) ที่ข้อเท้า และห้ามออกจากบ้านในช่วงเวลาตั้งแต่ 16.00 น. ถึง 06.00 น. นอกจากนี้ พ่อแม่ของเธอยังถูกบังคับให้ลงนามในเอกสารสัญญาว่าจะคอยสอดส่องและรายงานพฤติกรรมของเธอ ซึ่งหากมีความผิดจริง เธออาจต้องเผชิญกับโทษจำคุกนานหลายทศวรรษ
เมลินน์ตัดสินใจว่าเธอไม่มีทางเลือกอื่น เธอจึงเดินทางออกจากประเทศไทยพร้อมกับเพื่อนคนหนึ่ง และท้ายที่สุดก็ได้รับสถานะผู้ลี้ภัยในประเทศแคนาดา
ภาพวาดโดยลูกสาวของอานนท์ ในหัวข้อ "ความรู้สึกของพ่อ"
ในทางกฎหมาย มาตรา 112 ก็เป็นเพียงกฎหมายฉบับหนึ่งเช่นเดียวกับกฎหมายอื่น ๆ ที่ผ่านการเห็นชอบโดยรัฐสภาไทย ซึ่งในทางทฤษฎีแล้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งสามารถแก้ไขเพิ่มเติมได้ อันที่จริงแล้ว กฎหมายฉบับนี้เคยผ่านการแก้ไขมาแล้วในอดีต โดยเฉพาะในปี 1976 ซึ่งมีการเพิ่มบทลงโทษสำหรับผู้ที่กระทำความผิด โดยกำหนดให้มีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 ปี ถึง 15 ปี
ทว่าในปัจจุบัน ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยว่าตัวกฎหมายฉบับนี้ เปรียบเสมือนสถาบันที่กฎหมายดังกล่าวคุ้มครองอยู่ คือสิ่งที่ไม่อาจแตะต้องได้ พรรคก้าวไกล ซึ่งเป็นพรรคที่สืบทอดแนวคิดมาจากพรรคอนาคตใหม่ ถูกยุบลงในปี 2024 และหัวหน้าพรรคก็ถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง เพียงเพราะเสนอให้มีการลดระดับความรุนแรงของบทลงโทษ นอกจากนี้ กระบวนการศาลยังทำให้ผู้ที่ถูกตั้งข้อหาตามกฎหมายฉบับนี้สามารถต่อสู้คดีได้ยากลำบากอย่างยิ่ง
ชัยมณีการะเกต ทนายความท่านหนึ่งกล่าวว่า
"ในหลายคดี เช่น กรณีของอานนท์ นำภา ฝ่ายโจทก์กล่าวหาว่าจำเลยโกหกเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ แต่เมื่อเราขอให้ศาลออกหมายเรียกเอกสารหรือพยานที่สามารถพิสูจน์ความจริงในสิ่งที่จำเลยกล่าวอ้าง ศาลกลับปฏิเสธที่จะดำเนินการดังกล่าว ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อทนายความคนหนึ่งคัดค้านการที่ศาลตัดสินให้พิจารณาคดีเป็นการลับ เธอกลับถูกผู้พิพากษาเตือนให้เงียบ มิฉะนั้นจะถูกตั้งข้อหาละเมิดอำนาจศาล"
เขายังระบุด้วยว่า ในบางครั้งผู้พิพากษาก็วิพากษ์วิจารณ์กลุ่มนักกิจกรรมคนรุ่นใหม่เกี่ยวกับพฤติกรรมที่ถูกกล่าวหา ทั้งที่การพิจารณาคดียังไม่ทันได้เริ่มต้นขึ้นด้วยซ้ำ
https://www.bbc.com/news/articles/cmjwepvd0qq9o
.webp)
